Κοινωνία

Έρευνα-ντοκουμέντο του «Π»:«Μαύρη τρύπα» 50 εκατ. ευρώ στην Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Έβρου! 

Ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικοοικονομικά σκάνδαλα από συστάσεως του νεότερου ελληνικού κράτους είναι αυτό των αγροτικών συνεταιρισμών οι οποίοι έκλεισαν τα τελευταία χρόνια, αφήνοντας πίσω τους χρέη εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι ήταν εργαλείο των αγροτών ώστε να εξασφαλίσουν υψηλές τιμές για τα προϊόντα τους, αλώθηκαν από κομματικά στελέχη που είχαν ως στόχο την εξυπηρέτηση κομματικών και προσωπικών σκοπιμοτήτων, εξασφαλίζοντας χιλιάδες ψήφους των αγροτών στον βωμό του κομματικού κράτους, αλλά αδιαφορώντας ουσιαστικά για το κοινό καλό των αγροτών.

Το αποτέλεσμα; Οι συνεταιρισμοί χρεοκόπησαν σε όλη την Ελλάδα, αφήνοντας πίσω χρέη δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, τις αποθήκες όπου αποθηκεύονταν τα αγροτικά προϊόντα να σαπίζουν ή να ξεπουλιούνται και τους αγρότες έρμαια των εμπόρων.

Ρεπορτάζ στον Έβρο

Το «Π» ξεκίνησε έρευνα στον χώρο των αγροτικών συνεταιρισμών με επιτόπιο ρεπορτάζ στον Νομό Έβρου, όπου χιλιάδες αγρότες παράγουν σιτάρι, καλαμπόκι, βαμβάκι, ηλίανθο, κηπευτικά και άλλα αγροτικά προϊόντα.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, υπήρχαν δεκάδες συνεταιρισμοί οι οποίοι συνασπίστηκαν κάτω από την «ομπρέλα» των Ενώσεων Συνεταιρισμών Αλεξανδρούπολης, Φερών, Σουφλίου, Ορεστιάδας και Διδυμότειχου.

Και αυτοί έπεσαν στα χέρια του κομματικού κράτους, με αποτέλεσμα να χρεωθούν με πολλά εκατομμύρια ευρώ.

Το κακό έγινε με τη συνένωση των συνεταιρισμών Αλεξανδρούπολης, Φερών και Σουφλίου στην Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Έβρου (ΕΑΣ), που τα τελευταία χρόνια είναι υπό εκκαθάριση με χρέη πολλών εκατομμυρίων. Κάποια ακίνητα βγήκαν «στο σφυρί», ενώ θα ακολουθήσουν πλειστηριασμοί για τα… φιλέτα. Αποθήκες, οικόπεδα σε κεντρικά σημεία της Αλεξανδρούπολης, ακόμα και πολυκατοικίες.

Κάποια από τα ακίνητα τα εκμεταλλεύεται ο νέος συνεταιρισμός, τα Σουφλιώτικα Κελάρια, επικεφαλής του οποίου είναι ο μέχρι πρότινος πρόεδρος της φαλιρισμένης ΕΑΣ, παλιό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και νυν του Κινήματος Αλλαγής, και πρώην αντιδήμαρχος επί δημαρχίας Αλεξανδρή, Λάζαρος Κιτσικίδης.

Όμως ο νέος συνεταιρισμός, τα Σουφλιώτικα Κελάρια, είναι ένα απομεινάρι της παλιάς Ένωσης Συνεταιρισμών, καθώς λιγοστοί αγρότες εμπιστεύονται πλέον τους συνεταιρισμούς και δίνουν τα λεφτά τους ως εγγραφή σε αυτούς.

Τι οδήγησε στη χρεοκοπία

Το επί σειρά ετών μέλος του ΔΣ της ΕΑΣ, αγρότης Γιώργος Γούδρας, περιγράφει στο «Π» πώς η συνένωση των συνεταιρισμών οδήγησε στη χρεοκοπία: «Η συνένωση έβαλε την ταφόπλακα, γιατί τι ενώσαμε; Πολλά χάλια. Δεν ενώσαμε υγιείς επιχειρήσεις. Πολλά χάλια αν μαζευτούν, γίνονται ένα μάτσο χάλια».

Ερ.: Ακίνητα της ΕΑΣ, γίνανε Κελάρια. Πώς δόθηκαν από τον έναν συνεταιρισμό στον άλλο;

Δεν το γνωρίζω αυτό, αλλά δεν νομίζω τα Κελάρια να έχουν ιδιοκτησίες. Δεν γνωρίζω πώς είναι το καθεστώς τώρα. Δεν κληρονόμησαν τίποτα. Όλα ήταν υποθηκευμένα. Ίσως τα νοικιάζουν. Ίσως παραχωρήθηκαν. Δεν γνωρίζω. Είναι νέος συνεταιρισμός που ιδρύθηκε πρόσφατα, με ιδρυτικά μέλη καινούργια και δεν εκπροσωπεί την πρώην ΕΑΣ Έβρου, που είχε γύρω στους 140 συνεταιρισμούς. Όλοι αυτοί οι πρωτοβάθμιοι συνεταιρισμοί καταργήθηκαν γιατί δεν είχαν βιβλία και το νομοσχέδιο τους έκλεισε. Μείνανε λίγοι συνεταιρισμοί, όπως της Σαμοθράκης, και ιδρύθηκε νέος συνεταιρισμός και τον ονόμασαν Σουφλιώτικα Κελάρια.

Οι ευθύνες

Ως προς τις ευθύνες για την κατάρρευση των συνεταιρισμών σε όλη την Ελλάδα, ο κ. Γούδρας μάς εξηγεί:

«Όλες οι Ενώσεις από Κρήτη, Γιάννενα μέχρι Έβρο, όλες οι Ενώσεις έχουν την ίδια αιτία. Κρατικός παρεμβατισμός για να κάνουν τη δουλίτσα τους στις εκλογές. Έχουν 50% με 60% της ευθύνης. Τα νομοσχέδια που περνούσαν. Δεν υπήρχε νομοσχέδιο που να είναι υπέρ των συνεταιρισμών. Άλλα συμφέροντα εξυπηρετούσαν.

Δεύτερον, οι διοικήσεις που δεν ήταν άτομα που ήξεραν από διοίκηση. Αγρότες που δεν μπορούσαν να έχουν γνώσεις να διοικήσουν μια επιχείρηση. Και οι υπάλληλοι. Δεν μπορούσες έναν υπάλληλο ούτε επίπληξη να του κάνεις.

Και τελευταίος ο αγρότης ο καημένος, που και αυτός έχει την ευθύνη γιατί είτε ψήφισε λάθος ανθρώπους είτε, στην άγνοιά του πάνω, στην απόγνωσή του, όταν δεν το έπαιρνε κανένας έμπορας το προϊόν του, σκάρτο ξεσκάρτο πήγαινε και παρακαλούσε, να του κάνουν τη χάρη να το πάρουν και ό,τι θέλει ας γίνει.

Αυτά βουλιάξανε τους συνεταιρισμούς.

Ερ.: «Λαδιές» γίνανε;

Σε ορισμένες περιπτώσεις έγιναν και «λαδιές», αλλά δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία.

Στα χέρια επιτήδειων η περιουσία των αγροτών

Πιο αιχμηρός για τις ευθύνες των διοικήσεων των συνεταιρισμών είναι ο πρώην πρόεδρος της ΕΑΣ, Νικηφόρος Καραμανίδης, ο οποίος επισημαίνει ότι το κράτος τούς απήλλαξε από τις ευθύνες με νόμο επί κυβερνήσεως Γιώργου Παπανδρέου.

Ο κ. Καραμανίδης δήλωσε στο «Π»:

«Η Πολιτεία κύρια είχε αποφασίσει να κλείσει και να διαλύσει τους συνεταιρισμούς. Και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να κάνει σαθρή τη νομοθεσία, να μπουν στον συνεταιριστικό χώρο άνθρωποι χωρίς συνεταιριστική συνείδηση, που δεν είχαν καμία σχέση με τους συνεταιρισμούς, ούτε με την ιδέα, ούτε με τη φιλοσοφία. Δίχως συνεταιρισμό ο αγρότης δεν έχει μέλλον. Δεν μπορεί ένας αγρότης από μόνος του να πουλήσει την παραγωγή του και να εφοδιαστεί στις τιμές που θα του επιτρέπει να καλλιεργεί».

Ερ.: Ο συνεταιρισμός γιατί απαξιώθηκε;

Ο συνεταιρισμός απαξιώθηκε γιατί η νομοθεσία από την Πολιτεία έγινε σαθρή. Δεν υπήρχε έλεγχος. Κατάργησε τα εποπτικά συμβούλια, κατάργησε τον έλεγχο της Αγροτικής Τράπεζας, των εποπτών των συνεταιρισμών. Τελευταία χαριστική βολή ήταν με τον τελευταίο νόμο που απάλλαξε τα Διοικητικά Συμβούλια από τις ευθύνες τους και είχε σαν αποτέλεσμα να έρθουν άνθρωποι στον συνεταιριστικό χώρο που δεν έχουν σχέση με τον συνεταιρισμό, γιατί ο συνεταιρισμός είναι μια ιστορία που πρέπει να έχεις εκπαιδευτεί στη φιλοσοφία του συνεργατισμού.

Ερ.: Αποτέλεσμα;

Αποτέλεσμα να χαθεί όλη η περιουσία του συνεταιριστικού κινήματος, ουσιαστικά των αγροτών, και να πάει στα χέρια επιτήδειων, διαφόρων επιτήδειων.

Ερ.: Δηλαδή; Ποιοι είναι αυτοί οι επιτήδειοι;

Από τους εμπόρους, από μεγάλη κύρια ευθύνη έχουν οι εκκαθαριστές της Αγροτικής Τράπεζας, μεγάλη ευθύνη έχουν οι διευθυντάδες της Αγροτικής Τράπεζας που διαχειριζόταν τους μεγάλους πελάτες, με αποτέλεσμα μεγάλες και αξιόλογες περιουσίες να πουληθούν σε εξευτελιστικές τιμές.

Ερ.: Οι διοικήσεις των συνεταιρισμών δεν έχουν ευθύνη;

Σίγουρα έχουν ευθύνη. Έχουν ευθύνη, αλλά από πού να τους αποδόσεις ευθύνη όταν η νομοθεσία είναι τέτοια που τους απαλλάσσει.

«Έκαναν φτερά» εκατομμύρια

Ο πρώην πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΑΣ) Έβρου, Ν. Καραμανίδης, καταγγέλλει ότι χάθηκε περιουσία 50 εκατομμυρίων ευρώ τα τελευταία 20 χρόνια, ρίχνοντας το «μπαλάκι» των ευθυνών στη μετέπειτα διοίκηση. Αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Ευθύνη σαφώς έχει, όταν διοικείς μια Ένωση και έχει μια περιουσία αρκετών εκατομμυρίων ευρώ πια και τώρα δεν έχει τίποτα, φυσικά και έχει ευθύνη. Αν δεν έχει ευθύνη αυτός που διοικεί, ποιος έχει ευθύνη; Ο αγρότης;».

Ερ.: Και τα λεφτά που πήγαν;

Δεν είμαι ταμίας του συνεταιρισμού. Όσοι είναι μέλη του συνεταιρισμού θα ’πρεπε κανονικά να ζητήσουν τουλάχιστον μια ενημέρωση πού πήγαν τα χρήματα αυτά, γιατί σας είπα ότι ήταν αρκετά τα χρήματα που χαθήκαν.

Ερ.: Πόσα τα υπολογίζετε;

Πάνω από 50 εκατομμύρια ευρώ.

Ερ.: Μόνο για τον Έβρο;

Ναι.

Ερ.: Από τα ακίνητα, από τις πωλήσεις;

Δεν είναι μόνο η περιουσία που έχασε η Ένωση, η ακίνητη περιουσία. Είναι και τα χρήματα που χάσανε οι αγρότες από τις εξευτελιστικές τιμές που πουλούσαν τα προϊόντα.

Μιλώντας για τα Σουφλιώτικα Κελάρια που διαδέχθηκαν τον ΕΑΣ Έβρου, ο κ. Καραμανίδης μάς λέει απογοητευμένος:

«Προσωπικά, εγώ που καλλιεργώ αραβόσιτα, ρώτησα στον συνεταιρισμό και μου είπαν ότι παίρνουν από τη Βουλγαρία με 15 λεπτά. Και τους είπα, ευχαριστώ πολύ. Εγώ δεν αγοράζω λιπάσματα από τη Βουλγαρία, ούτε φυτοφάρμακα αγοράζω από τη Βουλγαρία.

Ο πρώτος στόχος του συνεταιρισμού είναι να προστατεύει τον αγρότη. Γι’ αυτό τον έκανε τον συνεταιρισμό ο αγρότης. Δεν τον έκανε για να γίνει ένα εμπορικό μαγαζί, να παίρνει φτηνά και να πουλάει ακριβά. Τον έκανε για να στηρίζει τα γεωργικά προϊόντα.

Λογικό είναι να είναι μέσα στην αγορά. Θα πρέπει να πουλάει. Να αγοράζει φτηνά και να πουλάει με ένα λογικό κέρδος. Αλλά αυτό που άκουσα στην τιμή, 15 λεπτά για τον αραβόσιτο, στεναχωρήθηκα γιατί άλλη ήταν η φιλοσοφία όταν ήμασταν εμείς στη διοίκηση».

Ερ.: Τελικά τα δώσατε σε έμπορα;

Δεν τα έδωσα πουθενά. Βλέπετε έτσι στην αποθήκη μου είναι (σ.σ. μας δείχνει την αποθήκη του που είναι γεμάτη με καλαμπόκι).

«Μαϊμού» χωράφια σε δημόσιες ή ιδιωτικές εκτάσεις

Μία ακόμα… μάστιγα στην αγροτική οικονομία τα τελευταία χρόνια υπήρξαν οι «βαπτίσεις» δασικών ή δημοσίων εκτάσεων ως χωράφια προκειμένου κάποιοι επιτήδειοι να κερδίζουν από τις αγροτικές επιδοτήσεις. Τα προηγούμενα χρόνια, κάποιοι επιτήδειοι πήγαιναν πλαστά ενοικιαστήρια στους υπαλλήλους των συνεταιρισμών με αγροτεμάχια που ανήκαν σε ιδιώτες αλλά και δημόσιες εκτάσεις. Στόχος να κερδίσουν από τις κοινοτικές επιδοτήσεις.

Δεν υπήρχε σοβαρός έλεγχος και κάποιοι έκαναν παράνομα περιουσίες.

Βέβαια, τώρα έχουν περιοριστεί στο ελάχιστο οι παρανομίες, καθώς πλέον στις δηλώσεις αγροτεμαχίων για τις επιδοτήσεις υποβάλλεται ο ΑΤΑΚ, ο Αριθμός Ταυτότητας Ακινήτου.

Η καταχώριση του ΑΤΑΚ είναι υποχρεωτική τόσο σε ιδιόκτητα όσο και σε ενοικιαζόμενα αγροτεμάχια και επομένως δεν δίνονται πριμ στους αγρότες, χωρίς να γίνει η σχετική διασταύρωση των χωραφιών μέσω δορυφόρου. Αποτέλεσμα; Τα δηλωμένα προς επιδότηση χωράφια έχουν μειωθεί μέχρι και 15%. Προφανώς κάποιοι είτε δήλωναν «μαϊμού» χωράφια είτε δήλωναν μεγαλύτερες εκτάσεις από τις πραγματικά καλλιεργήσιμες.

Το «Π» έχει συγκεκριμένες καταγγελίες αγροτών που μπορεί να παραδώσει στους υπεύθυνους της αρμόδιας υπηρεσίας του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, του ΟΠΕΚΕΠΕ ή σε έναν εισαγγελέα, για περαιτέρω διερεύνηση.

Την ίδια ώρα οι πραγματικοί αγρότες έχουν σταματήσει να σπέρνουν τα χωράφια τους τα τελευταία χρόνια, αφού δεν βρίσκουν πού να πουλήσουν την παραγωγή τους, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση τους επιδοτεί να μην τα καλλιεργούν… Ο πρώην πρόεδρος του ΕΑΣ Έβρου, κ. Καραμανίδης, μάς λέει:

«Έχουν εγκαταλείψει την αγροτική εκμετάλλευση. Έχουν επιδοτήσει την αγρανάπαυση. Σήμερα ειδικά στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης, το μεγαλύτερο ποσοστό είναι σε αγρανάπαυση. Η καλλιέργεια έχει εξαφανιστεί».

Τα… φιλέτα των αποθηκών του συνεταιρισμού

Ζήτημα διαφάνειας αλλά και κίνδυνο απαξίωσης της ακίνητης περιουσίας εκατομμυρίων ευρώ του υπό εκκαθάριση συνεταιρισμού ΕΑΣ Έβρου θέτει με δηλώσεις του στην εφημερίδα μας ο Χρήστος Τρέλλης, ο οποίος είναι μέλος της Αγροτικής Καινοτομίας, μίας σύμπραξης επιστημόνων και ειδικών πάνω σε θέματα αγροτικής οικονομίας.

Τα ακίνητα-φιλέτα του συνεταιρισμού, μεταξύ των οποίων οικόπεδα, αποθήκες, ακόμα και πολυκατοικία στο κέντρο της Αλεξανδρούπολης, αναμένεται να βγουν σε δημοπρασία από τους εκκαθαριστές μέσα στους επόμενους μήνες.

«Βασικό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου, και γενικότερα, είναι να αξιοποιηθεί όλη η ακίνητη περιουσία η οποία υπάρχει των πρώην συνεταιρισμών, των πρώην Ενώσεων, αλλά ταυτόχρονα να βρεθούν όλες εκείνες οι διαδικασίες ώστε όλα αυτά που υπάρχουν να δοθούν μέσα από διαφανείς διαδικασίες σε αυτούς οι οποίοι θα μπορούσα να τα αξιοποιήσουν, ώστε πραγματικά και να υπάρχει από τη μία πλευρά κέρδος από την πλευρά του Δημοσίου, αλλά και ταυτόχρονα να μην απαξιώνονται όλες αυτές οι εκτάσεις οι οποίες στην περιοχή του Έβρου είναι πάρα πολλές, ξεκινώντας από τις μικρές αποθήκες των συνεταιρισμών, πηγαίνοντας στις αποθήκες της ΚΥΔΕΠ και στις εγκαταστάσεις γενικότερα της ΚΥΔΕΠ, αλλά και στις εγκαταστάσεις των πρώην Ενώσεων», αναφέρει ο κ. Τρέλλης.

Τι απαντά ο επικεφαλής του συνεταιρισμού Σουφλιώτικα Κελάρια, πρώην ΕΑΣ Έβρου

Ο επί σχεδόν 20 χρόνια πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Έβρου, που είναι πλέον υπό εκκαθάριση, και επικεφαλής του διάδοχου συνεταιρισμού Σουφλιώτικα Κελάρια, Λάζαρος Κιτσικίδης, που βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, μας έδωσε μια διαφορετική εξήγηση ως προς την αιτία της χρεοκοπίας της ΕΑΣ.

Διαβάστε τι απαντά στις επικρίσεις:

«Η ΕΑΣ, με τον καινούργιο νόμο που είχε γίνει, δεν υπήρχε περίπτωση να μπορεί να κρατηθεί. Πλέον οι τράπεζες είχαν στερέψει. Δεν δινόντουσαν δάνεια. Δεν μπορούσε να λειτουργήσει. Δεν μπορεί μια Ένωση όταν έχει εκκοκκιστήρια, όταν μαζεύει σιτάρια και χρειάζεται χιλιάδες ευρώ, δεν μπορεί να λειτουργήσει.

Το σύστημα το οποίο μας χρεοκόπησε ήταν ότι υπήρχαν πολύ μεγάλοι μισθοί. Ήταν κρατικοί οι μισθοί, δηλαδή ήταν μισθοί Δημοσίου. Υπήρχε η 25ετια και 45 χρονών μπορούσαν να βγουν στη σύνταξη με εφάπαξ 50.000 ευρώ, 70 και 90 χιλιάδες κάποιοι. Φανταστείτε ότι εγώ το 2010, όταν φύγανε, έδωσα 4,5 εκατομμύρια τα εφάπαξ που πήραν οι εργαζόμενοι συν το 10%-15% που ήταν ο φόρος μισθωτών που μαζεύτηκε πάνω από 500.000 στην Εφορία.

Τα προβλήματα ήταν πολλά, χωρίς να σημαίνει ότι δεν είχαμε ευθύνες και εμείς οι πρόεδροι γιατί δουλεύαμε όπως δούλευε όλη η Ελλάδα. Το σύστημα ήταν ας το πούμε “σάπιο”, γιατί ήταν παραπανίσιοι υπάλληλοι. Δεν μπορούσες να διώξεις κανέναν εργαζόμενο».

Εκτός από τους υπαλλήλους των συνεταιρισμών, ο κ. Κιτσικίδης ρίχνει ευθύνες και στους αγρότες. Αναφέρει σχετικά:

«Κανείς αγρότης δεν έχει να εισπράξει από τους συνεταιρισμούς. Όλοι είναι πληρωμένοι, ενώ από ιδιώτες είναι πάρα πολλές χιλιάδες οι οποίοι δεν έχουν πάρει τα χρήματά τους και τρέχουν στα δικαστήρια και δεν θα τα πάρουν ποτέ. Σε όλη την Ελλάδα γίνεται αυτό. Ο συνεταιρισμός είναι για καλό των αγροτών. Εμείς κρατάμε ψηλά τις τιμές παντού και στα σιτάρια και σε ό,τι άλλο είναι αγροτικό. Εμείς φέρνουμε την ισορροπία στην αγορά».

Ρεπορτάζ: Βασίλης Τζήμτσος

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

 

 

 

 

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ

NEWSLETTER