Κορωνοϊός Υγεία

Αποκάλυψη! Οι κίνδυνοι για όσους μένουν καιρό σε… καραντίνα!

Η υφήλιος σε καραντίνα! Το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού, που εκτιμάται από τον ΟΗΕ σε 7,8 δισεκατομμύρια ανθρώπους το 2020 (δηλαδή 2,6 δισ.), βρίσκεται κλεισμένο στα σπίτια του, για να προφυλαχθεί από την φονική λαίλαπα του κορονοϊού.

Η ανθρωπότητα βιώνει πρωτοφανείς και πρωτόγνωρες καταστάσεις, με την ανησυχία και τον φόβο να έχουν απλωθεί παντού.

Στην Ελλάδα, η εικόνα της κοινωνίας έχει αλλάξει δραματικά.

Η τηλεόραση μεταδίδει καθημερινά τα «δελτία θανάτου» και μόλυνσης, τροφοδοτώντας όλους μας με τα πιο τοξικά συναισθήματα και σκέψεις, φθείροντας αναπόφευκτα τις ψυχές και τη διάθεσή μας.

Οι άδειοι και σκοτεινοί δρόμοι, οι αποστάσεις που κρατάμε μεταξύ μας, η μοναξιά, οι σιωπές, η ανία, η έλλειψη κάθε δημιουργικής δραστηριότητας, αλλάζει –έστω και πρόσκαιρα– την ψυχοσύνθεση ενός ολόκληρου λαού, που νιώθει… «ελεύθερος πολιορκημένος».

Καμπανάκι

«Οι εικόνες με άδεια ράφια, δρόμους χωρίς κίνηση και ερημωμένες πόλεις, που γίνονται viral, μπορεί να δημιουργήσουν μια αυξημένη αίσθηση επείγουσας ανάγκης, η οποία μπορεί να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερο πανικό.

Ελλοχεύει επίσης ο κίνδυνος να προκληθούν φαινόμενα ρατσισμού και διάλυσης της κοινωνικής συνοχής», τονίζει η κα Έφη Σίμου, από το Τμήμα Πολιτικών Δημόσιας Υγείας-Σχολή Δημόσιας Υγείας.

Η καραντίνα, εξηγεί η κα Σίμου, είναι συχνά μια δυσάρεστη εμπειρία για όσους υποβάλλονται σε αυτήν. Η απώλεια της ελευθερίας, η απομάκρυνση από αγαπημένα άτομα, η αβεβαιότητα σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης, ο φόβος και η πλήξη μπορούν, μερικές φορές, να δημιουργήσουν δραματικές επιπτώσεις.

Η επιβεβλημένη και απότομη αλλαγή συνηθειών, έστω και παροδικά, δημιουργεί άγχος και πολλές φορές θυμό. Σ’ όλο αυτό που συμβαίνει, έρχεται να προστεθεί και η αίσθηση της απειλής για την υγεία, καθώς και η αίσθηση πως δεν μπορείς να κάνεις κάτι για να ανατρέψεις ή να αντιμετωπίσεις επαρκώς την κατάσταση.

Ταυτόχρονα δημιουργείται τεράστια αίσθηση ανασφάλειας στον πληθυσμό, διότι δεν υπάρχει κάποια επίσημη γνώση για το μέχρι πότε θα συνεχιστεί η κατάσταση. Αυτό από μόνο του προκαλεί μεγάλη εσωτερική ένταση, άγχος και αποδιοργάνωση. H κατάσταση γίνεται ακόμη πιο επιβαρυντική λόγω του ότι δεν υπάρχει προοπτική άμεσης διαφυγής ούτε όμως και ελπίδας.  Πέρα από την απειλή για την υγεία, προκύπτει το άγχος για το άγνωστο και η κοινωνία υπόκειται σε μεγάλη συναισθηματική πίεση.

Οι οδηγίες είναι σαφείς: «Καθίστε στο σπίτι» και «πλένετε τα χέρια όταν έρχεστε σε επαφή με οποιαδήποτε δραστηριότητα εκτός σπιτιού». Αυτό από τη μία μοιάζει σωστό και αυτονόητο, από την άλλη όμως βάζει πολλούς συνανθρώπους μας σε έναν νέο κύκλο άγχους και ψυχαναγκασμών.

Το ανθρώπινο είδος είναι επιβιωτικό, όπως φαίνεται εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Και σαφώς δεν θα περιέλθει σε αφανισμό με αυτήν τη πανδημία. Όλοι ψάχνουμε αυτές τις μέρες για ένα έστω και μικρό αισιόδοξο μήνυμα. Η ίδια η ζωή όμως από μόνη της εμπεριέχει την ελπίδα.

Και η ελπίδα έγκειται στο να συνεχίσουμε να κάνουμε όνειρα, στο να συνεχίσουμε να προγραμματίζουμε πράγματα. Ίσως μέσα από αυτή την κοινωνική περιπέτεια, της οποίας είμαστε κομμάτι, να τολμήσουμε να επανεκτιμήσουμε την καθημερινότητα, την οποία θεωρούμε δεδομένη, γιατί επί της ουσίας τίποτα δεν είναι τελικά δεδομένο…

Οι επιστήμονες έχουν δείξει εδώ και καιρό ότι η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά συχνά –αλλά όχι πάντα– μπορούν να επιδράσουν αρνητικά και στη σωματική υγεία ενός ανθρώπου, όχι μόνο στην ψυχική.

Οι άνθρωποι που νιώθουν αποκομμένοι από τους υπόλοιπους, σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες, είναι πιθανότερο να κρυολογήσουν, να εμφανίσουν καρδιοπάθεια, μειωμένες νοητικές-γνωστικές λειτουργίες, κατάθλιψη και τελικά μικρότερο προσδόκιμο ζωής. Σε βάθος χρόνου η μοναξιά έχει συνέπειες ανάλογες με αυτές του καπνίσματος ή της παχυσαρκίας.

Μια πρόσφατη μελέτη στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό «The Lancet», με επικεφαλής τη Δρ. Σαμάνθα Μπρουκς του Τμήματος Ψυχολογικής Ιατρικής του Βασιλικού Κολλεγίου (King’s) του Λονδίνου, η οποία αξιολογεί τα έως τώρα δεδομένα από όλες τις σχετικές έρευνες, βρήκε ότι η καραντίνα και η απομόνωση διαρκείας μπορούν να οδηγήσουν σε μετατραυματικό στρες, άγχος, κατάθλιψη, αλλά επίσης σε κόπωση, πτώση ηθικού του κοινού και δημόσια αντίδραση τελικά.

Όπως τονίζεται, «η καραντίνα είναι συχνά μια δυσάρεστη εμπειρία για όσους υποβάλλονται σε αυτήν. Η απομάκρυνση από αγαπημένα πρόσωπα, η απώλεια της ελευθερίας, η αβεβαιότητα για την εξέλιξη της νόσου, αλλά και η βαρεμάρα, μπορούν μερικές φορές να έχουν δραματικές συνέπειες».

Αυτοκτονίες, θυμός και μηνύσεις έχουν κατά καιρούς ακολουθήσει προηγούμενες καραντίνες σε ξεσπάσματα επιδημιών. Γι’ αυτό, οι ερευνητές τονίζουν ότι «τα δυνητικά οφέλη μιας υποχρεωτικής μαζικής καραντίνας πρέπει να ζυγιστούν προσεκτικά σε σχέση με το πιθανό ψυχολογικό κόστος».

Οι αορίστου χρόνου καραντίνες είναι πιθανότερο να έχουν περισσότερες αρνητικές παρενέργειες, γι’ αυτό, σύμφωνα με τους επιστήμονες, πρέπει να περιορίζονται στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα και το κοινό να έχει από τις αρμόδιες Αρχές μια σαφή εξήγηση για τα μέτρα και μια πειστική δικαιολόγηση των θυσιών του.

Όπως λένε οι ερευνητές, «οι Αρχές δημόσιας υγείας πρέπει να δίνουν έμφαση στο ότι η αυτο-απομόνωση αποτελεί αλτρουιστική επιλογή» (δηλαδή έμπρακτη απόδειξη ενδιαφέροντος για τους άλλους και όχι μόνο αυτο-προστασία).

Εν μέσω πανδημίας κορονοϊού, τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης και αποφυγής των κοινωνικών επαφών (social distancing) είναι αναπόφευκτα και αναγκαία, καθώς μπορούν να σώσουν πολλές ζωές.

Συνεπώς αποτελεί ατομική ευθύνη του καθενός να τα τηρήσει και να αναστείλει προσωρινά τις κοινωνικές τάσεις του για παρέες και διασκέδαση. Όσο περισσότερο πείθεται ο κόσμος ότι πρέπει όντως να φοβάται και όσο εμπεδώνεται παράλληλα ένα αίσθημα κοινωνικής ευθύνης, τόσο περισσότερο θα συμμορφώνεται.

Ακραίες συμπεριφορές

Οι άνθρωποι με Iδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (ΙΨΔ – Obsessive-Compulsive Disorder – OCD) που πάντα έπλεναν υπερβολικά συχνά τα χέρια τους, τώρα –με τις οδηγίες για συχνό πλύσιμο λόγω του κορονοϊού– βλέπουν το άγχος τους να εντείνεται, κάτι που το μεταδίδουν και στους γύρω τους, π.χ. στην οικογένειά τους.

Η ΙΨΔ συνοδεύεται από διάφορα «τελετουργικά» που κάνουν οι πάσχοντες στην καθημερινή ζωή τους, τα οποία συχνά φαίνονται παράλογα στους άλλους, αλλά για τους ίδιους έχουν ζωτική σημασία. Μερικοί από αυτούς τους ανθρώπους προσπαθούν για χρόνια –μετά και από θεραπευτικές συμβουλές των ψυχιάτρων και ψυχολόγων– να μην πλένουν μανιωδώς τα χέρια τους. Οι νέες επίσημες συστάσεις για συχνό πλύσιμο χεριών λόγω Covid-19 αναπόφευκτα αναβιώνουν το πρόβλημά τους.

Ζευγάρια σε καραντίνα

Δυστυχώς η καραντίνα δεν βάζει σε κρίση μόνο τη σχέση με τον εαυτό μας, αλλά και με τον σύντροφό μας. Κάποιες σχέσεις μπορεί να βγουν πιο δυνατές από αυτήν τη δοκιμασία, αλλά κάποιες μπορεί να μην επιβιώσουν.

Αυτό θα εξαρτηθεί από τα θεμέλια που έχει βάλει το κάθε ζευγάρι, γιατί αυτές οι περίεργες συνθήκες μπορεί να φέρουν στην επιφάνεια προβλήματα που μέχρι τώρα ήταν καλά κρυμμένα.

Η Δρ. Σμαρούλα Κυριαζίδη, σεξολόγος και ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, εξηγεί τι σημαίνει η καραντίνα για τις σχέσεις μας και γιατί μπορεί να φτάσουμε ακόμα και στη διάλυση μιας συμβίωσης.

«Η απομόνωση λόγω καραντίνας μπορεί να αποτελέσει μία εξαιρετική περίοδο αναδιοργάνωσης του εαυτού μας και της σχέσης μας. Είναι μια δοκιμασία που όλοι θα περάσουμε και μια εξαίρετη συνθήκη να αναδυθούν τα δυναμικά που έχουν ήδη αναπτυχθεί μεταξύ του ζευγαριού. Αυτό κάνουν οι μικροί χώροι. Κάνουν το όποιο ζήτημα στην επικοινωνία να φαντάζει ακόμη μεγαλύτερο. Κάποιες σχέσεις θα βγουν πολύ πιο δυνατές και θα επιβιώσουν, έναντι κάποιων άλλων που θα βάλουν οριστικό “λουκέτο”. Αλλά, πιστέψτε με, οι τελευταίες είναι και αυτές που ποτέ δεν έπρεπε να είναι εκεί.

Απλώς η απομόνωση και η “στενότητα” έφερε στην επιφάνεια κάτι που υπό άλλες συνθήκες θα σκεπαζόταν».

Εφόσον όμως, δεν είναι όλες οι σχέσεις στα πρόθυρα του χωρισμού (με ουσιαστικά αίτια), η ειδικός μάς δίνει σωτήριες συμβουλές για το πώς να τον αποτρέψουμε και πώς να κάνουμε τη συμβίωσή μας πιο λειτουργική.

Αν λοιπόν το ζευγάρι δυσκολεύεται να καταλήξει αναφορικά με κρίσιμα ζητήματα, χρειάζεται να οριστεί ο πιο ψύχραιμος, ώστε να παίρνει τις σημαντικές αποφάσεις αυτής της περιόδου. Είναι μία ενέργεια η οποία ενισχύει την εμπιστοσύνη και ανακουφίζει και τα δύο μέλη του ζευγαριού.

Μένουμε σπίτι… με ιδέες

Αναγκαστικά λοιπόν μένουμε σπίτι! Ιδού 10 ιδέες να περάσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα.

1. Φροντίστε την υγεία σας. Επιλέξτε υγιεινές τροφές και ροφήματα που θα ενδυναμώσουν το ανοσοποιητικό σας σύστημα. Πλένετε συχνά τα χέρια σας. Καθαρίστε τακτικά σταθερές επιφάνειες, όπου υπάρχει πιθανότητα να παραμείνει ο ιός. Αερίστε συχνά τους εσωτερικούς χώρους.

2. Εξασφαλίστε επαρκείς προμήθειες. Η ύπαρξη επαρκών βασικών προμηθειών (τρόφιμα, είδη πρώτης ανάγκης, φάρμακα) κατά τη διάρκεια της καραντίνας (περίπου 2 εβδομάδες) μπορεί να βοηθήσει στο αίσθημα ασφάλειας και να μειώσει το άγχος της καθημερινής επιβίωσης.

3. Βελτιώστε την επικοινωνία. Η απομόνωση μπορεί να προκαλέσει δυσφορία και θλίψη. Διατηρήστε τηλεφωνική επαφή με τα αγαπημένα σας πρόσωπα και κυρίως με ηλικιωμένους που βρίσκονται μόνοι ή σε οίκους ευγηρίας και οι οποίοι μπορεί να μην έχουν αντιληφθεί τι ακριβώς συμβαίνει και να βιώνουν επιπλέον άγχος και ανασφάλεια λόγω της απουσίας σας.

4. Χρησιμοποιήστε σωστά τα social media. Έχουμε τόσα πολλά και εξαιρετικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τώρα είναι η ώρα να το χρησιμοποιήσουμε σωστά, για τόνωση του ηθικού και συναισθηματική υποστήριξη.

5. Μειώστε την πλήξη. Μέχρι τώρα οι περισσότεροι από εμάς είχαμε ένα μεγάλο παράπονο: «Δεν έχω ελεύθερο χρόνο να κάνω πράγματα για μένα». Τώρα μας δίνεται η ευκαιρία να έχουμε πολύ ελεύθερο χρόνο. Αντί να γκρινιάζουμε, ας το δούμε ως ευκαιρία να ασχοληθούμε με δραστηριότητες που δεν είχαμε χρόνο να κάνουμε μέχρι τώρα. Να ασχοληθούμε με ευχάριστες δραστηριότητες που δεν μας κουράζουν, μας κάνουν να ξεχάσουμε τον πανικό και μας χαρίζουν ηρεμία. Μετατρέψτε την ταραχή και την αγωνία για το μέλλον σε ευχάριστο και δημιουργικό χρόνο.

6. Διαχειριστείτε αποτελεσματικά το άγχος. Το άγχος μπορεί επίσης να είναι μεταδοτικό, όσο και ο ιός. Εξασκηθείτε σε τρόπους διαχείρισης του άγχους. Υπάρχουν πολλά χρήσιμα βίντεο που μπορούν να σας βοηθήσουν σε αυτό και να σας απασχολήσουν δημιουργικά, απομακρύνοντας το μυαλό σας από τον φόβο.

7. Αποφύγετε ανθρώπους που αυξάνουν την ανησυχία σας. Υπάρχουν άνθρωποι που βιώνουν δραματικά το άγχος και μπορεί να μας συμπαρασύρουν σε αυτό. Δεν χρειάζεται κλιμάκωση του άγχους, αποφεύγετε ανθρώπους που μπορεί να το επιδεινώσουν και να χαλάσουν την καλή σας διάθεση.

8. Κάντε ένα διάλειμμα από την πληροφόρηση. Η ραγδαία μετάδοση πληροφοριών, που πολλές φορές μπορεί να είναι υπερβολικές, ψευδείς ή ατεκμηρίωτες, μπορεί να εξελιχθεί ως επιδημία φόβου. Επιπλέον η υπερ-πληροφόρηση μπορεί να μας δημιουργήσει σύγχυση και αποπροσανατολισμό από αυτό που πραγματικά είναι σημαντικό και ωφέλιμο για να προστατεύσουμε την υγεία μας.

9. Μείνετε στο παρόν. Η ζωή είναι απρόβλεπτη. Το μέλλον είναι αβέβαιο και κανείς δεν μπορεί να το προβλέψει. Μη σπαταλάτε τον χρόνο σας στο να προβλέψετε τι θα συμβεί. Κανείς δεν το ξέρει. Εκμεταλλευτείτε δημιουργικά κάθε στιγμή της μέρας. Επίσης, με το να μένετε επικεντρωμένοι στο παρόν, μειώνετε το άγχος και αυξάνετε την αντικειμενικότητά σας, η οποία είναι απαραίτητη σε καταστάσεις κρίσεων, ώστε να λαμβάνετε σωστές αποφάσεις.

10. Αξιοποιήστε τη φαντασία σας. Η σκέψη είναι απολύτως αναγκαία για την κατάκτηση της ελευθερίας και της ηρεμίας. Υπάρχει ένα στοιχείο φαντασίας σε κάθε πανικό. Αξιοποιήστε τη φαντασία σας με θετικούς τρόπους και όχι κατασκευάζοντας σενάρια καταστροφής.

 

του Δημήτρη Σταυρόπουλου

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

 

 

 

 

 

 

Σχολιάστε ...

NEWSLETTER



Focus-On

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ

Karfitsa