Συνεντεύξεις Υγεία

«Βόμβα» από τον καθηγητή του Yale Νικόλα Χρηστάκη στο «Π»: Ξεχάστε μέχρι το 2024 την επιστροφή στην κανονικότητα!

Τις εκτιμήσεις του τόσο για τα εμβόλια όσο και για την επιστροφή στην κανονικότητα, στη μετά κορονοϊό εποχή, κάνει, μιλώντας στο «Π», ο διεθνούς φήμης καθηγητής Κοινωνικών και Φυσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Yale, Νικόλας Χρηστάκης. Η παρακάτω συνέντευξη είναι απόσπασμα της συζήτησής μας στο πλαίσιο της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, με πρωτοβουλία του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη.

Μετά τις ανακοινώσεις των Pfizer και Moderna, είναι θέμα χρόνου να έχουμε ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο κατά του κορονοϊού; Είναι μια αχτίδα ελπίδας, ένας οιωνός για την επιστροφή στην κανονικότητα τις προσεχείς εβδομάδες ή μήνες;

Ναι, φυσικά, είναι καλά νέα, αλλά πρέπει να καταλάβετε ότι οι επιστήμονες περίμεναν πλήρως ότι θα έχουμε ένα επιτυχημένο εμβόλιο, ή πολλά εμβόλια, που θα ανακαλυφθούν κάποια στιγμή στο εγγύς μέλλον. Όμως δεν είναι απλώς θέμα ανακάλυψης εμβολίου, αλλά πρέπει επίσης να το κατασκευάσουμε, να το διανείμουμε και να πείσουμε πολύ μεγάλο αριθμό ατόμων να λάβουν το εμβόλιο και αυτά τα βήματα θα χρειαστούν επιπλέον χρόνο. Υποψιάζομαι λοιπόν ότι θα φτάσουμε μέχρι το 2022 περίπου, πριν αρχίσουμε πραγματικά να ανακουφιζόμαστε από αυτήν την πανδημία, λόγω του εμβολίου.

Δεδομένης αυτής της δυσκολίας, θα πειστούν οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο να κάνουν το εμβόλιο;

Είναι ένα κλασικό πρόβλημα, το να πείσεις τους ανθρώπους να κάνουν το εμβόλιο. Πρώτα απ’ όλα, επιστρέφοντας στα προηγούμενα, το να λάβεις το εμβόλιο, το εμβόλιο Pfizer, απαιτεί μια πολύ ψυχρή, ψυχρή αλυσίδα. Η ψυχρή αλυσίδα είναι ότι, όταν γίνεται η διανομή του εμβολίου, πρέπει να διατηρείται σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία – νομίζω κάτω από τους -80 βαθμούς σε αυτήν την περίπτωση.

Χρειάζεται έναν αριθμό εγκαταστάσεων;

Ναι, χρειάζεται ειδικές διαδρομές, ειδικά ψυγεία και το εμβόλιο δεν μπορεί να είναι ζεστό. Δεν μπορεί ποτέ να είναι ζεστό, σε θερμοκρασία δωματίου. Επομένως, αυτή είναι από μόνη της μια πολύ δύσκολη πρόκληση, αλλά ακόμη και αν ξεπεράσουμε αυτήν την πρόκληση, τότε έχουμε τις προκλήσεις, όπως συζητάμε, να πείσουμε τους ανθρώπους να αποδεχτούν το εμβόλιο, και εδώ είναι ο λόγος για τον οποίο η αξιοπιστία των πολιτικών ηγετών είναι τόσο σημαντική. Διότι εάν οι πολιτικοί ηγέτες είναι ειλικρινείς με τους ανθρώπους, ειλικρινείς για τους κινδύνους, ειλικρινείς για την αβεβαιότητα, ειλικρινείς για την ίδια τους την άγνοια ή ειλικρινείς για την αισιοδοξία τους καθ’ όλη τη διάρκεια, όταν έρθει η ώρα να προσπαθήσουν να πείσουν τα άτομα να πάρουν το εμβόλιο, αυτά τα στοιχεία θα θεωρηθούν πιο αξιόπιστα και πιστευτά. Βλέπετε, λοιπόν, η αποτελεσματική ηγεσία σε μια εποχή πανδημίας, ένας από τους πυλώνες της ηγεσίας αυτής, είναι η διαφανής, συχνή και ειλικρινής επικοινωνία, που δεν ωραιοποιεί τα πράγματα, που λέει ότι αυτή είναι μια δύσκολη πρόκληση, αυτό το γνωρίζουμε, αυτό δεν το γνωρίζουμε και ούτω καθεξής.

Κάπως έτσι καταλήγουμε στη βασική συνισταμένη, τη βασική παράμετρο των δημοκρατιών, που είναι η εμπιστοσύνη. Οπότε πού είναι αυτό το απώτατο όριο, όπου υπάρχει κατακερματισμός στην εμπιστοσύνη, αναφορικά όχι μόνο προς τις ηγεσίες, αλλά και την επιστημονική κοινότητα; Βλέπουμε πολλούς ανθρώπους να αμφισβητούν την επιστημονική κρίση, κάτι που δεν πρέπει να συμβαίνει ειλικρινά…

Οι επιστήμονες φυσικά αμφισβητούν ο ένας τον άλλον, αυτή είναι η φύση της επιστημονικής διαδικασίας, και γι’ αυτό είπα ότι είναι σημαντικό να επικοινωνήσουμε με την αβεβαιότητα. Οι επιστήμονες βλέπετε αυτοδιορθώνονται, «ποια είναι τα αποδεικτικά στοιχεία σας για μια υπόθεση», «ω, εδώ είναι τα αποδεικτικά στοιχεία μου», «ω, λοιπόν, εδώ είναι αντίθετες αποδείξεις». «Τώρα τι κάνουμε, απορρίπτουμε την αρχική θέση, αναθεωρούμε την αρχική θέση». Αυτή είναι η φύση της επιστήμης, γι’ αυτό είναι σημαντικό για τους επιστήμονες φυσικά να είναι ταπεινοί και προσεκτικοί με αυτά που λένε και οι πολιτικοί ηγέτες πρέπει επίσης να είναι προσεκτικοί. Και για τα δύο μέρη, αυτό που είναι σημαντικό είναι η κοινοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων για αξιώσεις. Επομένως, εάν οι πολιτικοί εμφανιστούν και λένε ότι αυτό το εμβόλιο λειτουργεί, θα πρέπει επίσης να ενημερώσουν το κοινό ότι είναι αυτό που γνωρίζουμε, γιατί πιστεύουμε ότι λειτουργεί, εδώ είναι οι κίνδυνοι του εμβολίου και εδώ είναι η αβεβαιότητα. Και, βέβαια, απαιτεί επίσης ωριμότητα από την πλευρά του κοινού. Η Δημοκρατία είναι ότι οι πολίτες έχουν τις κυβερνήσεις που τους αξίζουν, έχουν τις κυβερνήσεις που ψηφίζουν.

Στην αρχική σας απάντηση, κάνατε την πρόβλεψη για επιστροφή στην κανονικότητα, που μπορεί να πάρει λίγο χρόνο ακόμα. Πιστεύετε ότι οι κοινωνίες θα φτάσουμε εκεί που ήμασταν; Θα επιστρέψουμε ποτέ στο στάτους που είχαμε;

Πρώτα απ’ όλα, ακόμη και όταν θα έχουμε ευρεία χρήση του εμβολίου, θα χρειαστεί ακόμα χρόνος για να ανακάμψουμε. Κοιτάξτε απλώς την οικονομική καταστροφή από αυτήν την πανδημία. Πολλές επιχειρήσεις κλείσανε, πολλοί άνθρωποι έχουν χάσει τη δουλειά τους.

Ξέρετε, υπάρχουν πολλά οικονομικά προβλήματα, που έχουν αιτίες και θα χρειαστούν χρόνο για να αντιμετωπισθούν. Και κοινωνικά προβλήματα και ψυχολογικά προβλήματα. Και θα υπάρξουν επίσης κλινικά προβλήματα. Ίσως το 5% των ατόμων με COVID-19 θα έχουν μακροχρόνια αναπηρία. Έτσι, θα υπάρχουν εκατομμύρια Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, Ασιάτες και Αφρικανοί με αναπηρία ως αποτέλεσμα αυτών των λοιμώξεων. Και έτσι, όλα αυτά τα πράγματα θα συνεχίσουν να μας επηρεάζουν, οπότε νομίζω ότι θα είναι περίπου το 2024, όταν θα αρχίσουμε να επιστρέφουμε πλήρως ή λιγότερο στο φυσιολογικό, και αυτό είναι επίσης χαρακτηριστικό των προηγούμενων πανδημιών, οπότε αν κοιτάξετε προηγούμενες, σοβαρές επιδημίες σε όλο τον κόσμο και σε ολόκληρη την ιστορία, χρειάζεται κάποιος χρόνος για να ανακάμψουν οι άνθρωποι από το επιδημιολογικό σοκ και το οικονομικό και κοινωνικό σοκ.

Συνέντευξη στον Γιώργο Ευγενίδη

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

Σχολιάστε ...

NEWSLETTER

 

 

 

 



 

 

 

 

Focus-On

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ

Karfitsa