Slider Συνεντεύξεις

Δημήτρης Μάρδας στο «Π»: Οι Πρέσπες ήταν η καλύτερη δυνατή επιλογή

O καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών ΑΠΘ Δημήτρης Μάρδας έχει διατελέσει αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών και υφυπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα. Κωνσταντινουπολίτης, γνώστης του εμπορίου, ως παλιός έμπορος, με βαθιά κατάρτιση στα οικονομικά θέματα, πλούσια συγγραφική δράση και μεγάλη πείρα στη Δημόσια Διοίκηση.

Έχετε ανέβει πολλές φορές στο βουνό των θεών, τον Όλυμπο. Αγαπάτε την ορειβασία. Ποιο θα λέγατε ότι είναι το μεγαλύτερο «βουνό της ζωής» που αντιμετωπίσατε;

Το μεγαλύτερο βουνό της ζωής μου ήταν το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους το 2015. Εκεί. μια ολόκληρη ομάδα ανθρώπων, οι συνεργάτες του γραφείου μου μαζί με τους έμπειρους υπηρεσιακούς, έδειξε τα «δόντια» της απέναντι σε ένα «τέρας», έτοιμο να κατασπαράξει το προς πτώχευση κράτος που παραλάβαμε. Το σοκ που δέχθηκα όταν είδα ότι το ταμείο του κράτους άδειαζε, καταγράφοντας έλλειμμα περίπου 500 εκατομμύρια, παραμονές της μισθοδοσίας του Φεβρουαρίου, μόλις πατήσαμε το πόδι μας εκεί, ήταν μοναδικό και αξέχαστο. Αυτό όμως το έλλειμμα παραλάβαμε και αυτό οφείλαμε να διαχειριστούμε. Τελικά, τα καταφέραμε προς έκπληξη πολλών τόσο μέσα στη χώρα όσο και εκτός. Όλο εκείνο το εξάμηνο ήταν μια απερίγραπτη εμπειρία, που σκιαγραφείται σε ένα μυθιστόρημά μου, που εν καιρώ θα κυκλοφορήσει περιέχοντας διαφορετικές απόψεις και προσεγγίσεις από εκείνες του Γιάνη, για την επίμαχη εποχή.

Διατηρείτε επικοινωνία σήμερα με τον Γιάνη Βαρουφάκη;

Με τον Γιάνη χαθήκαμε από την ημέρα που έφυγε από το υπουργείο. Οπότε παρακολουθώ τις κινήσεις του με τον ίδιο τρόπο που τις βλέπει όλος ο κόσμος.

Κύριε καθηγητά, διετελέσατε αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, έχοντας άριστη και ευρεία γνώση της οικονομικής επιστήμης, σε μια δύσκολη συγκυρία. Σήμερα ποιο πιστεύετε ότι είναι το τέλειο σχέδιο ανάπτυξης της χώρας;

Η χώρα και ο πολιτικός της κόσμος πρέπει να απαλλαγούν καταρχάς από το σύνδρομο του μικρού και του μετρίου. Μας γοητεύει οτιδήποτε μικρό σε μέγεθος, ενώ μας τρομάζει κάτι άλλο που έχει μια διάσταση μεγαλύτερη από εκείνη που συνήθισε το μάτι μας. Θεωρούμε φαραωνικό οποιοδήποτε έργο εντάσσεται στον χώρο του αυτονόητου μεγέθους είτε στη Δύση είτε την Ανατολή. Αυτό φαίνεται και στη δομή των πόλεών μας. Όλες οι χώρες, παραδείγματος χάριν, χτίζουν καλαίσθητους σύγχρονους πύργους, ενώ εμείς τρομάζουμε να αλλάξουμε την απάνθρωπη κατά τα άλλα δομή των πηγμένων σε μικρά κτίρια και στενούς δρόμους πόλεών μας.

Καθώς χρειαζόμαστε 100 δισ. ευρώ νέες επενδύσεις κατά την επόμενη πενταετία, αυτό σημαίνει ότι οφείλουμε να αρχίσουμε να σκεπτόμαστε διαφορετικά. Χρειαζόμαστε μεγάλες επενδύσεις, όχι σε δρόμους και γεφύρια πια, αλλά σε εμπορεύσιμα αγαθά και υπηρεσίες που θα οδηγήσουν στην εκτίναξη των εξαγωγών ή στην υποκατάσταση των εισαγωγών. Μπορούμε να αναπτύξουμε πλεονεκτήματα που δεν τα διαθέτουμε τώρα. Γιατί δεν μπορούμε να αναπτύξουμε, λόγου χάριν, την αεροναυπηγική και την αυτοκινητοβιομηχανία; Ποιος μας εμποδίζει; Από τη στιγμή που διαθέτει η χώρα πλούσιο ανθρώπινο κεφάλαιο, μπορεί να δημιουργήσει δυναμικά συγκριτικά πλεονεκτήματα σε όποιον τομέα επιθυμεί. Η θέση αυτή δεν συνάγεται μόνο από την οικονομική θεωρία αλλά από την ίδια την πρακτική που έχουμε μπροστά μας. Το Ισραήλ, η Κορέα, η Ιρλανδία, όπως και η Πορτογαλία και η Ισπανία μας δείχνουν τον δρόμο.

Εκπροσωπώντας τον κόσμο της Θεσσαλονίκης στο ελληνικό Κοινοβούλιο, ποια είναι η θέση σας για το «Μακεδονικό» μετά και τις έντονες αντιδράσεις, τη δυσαρέσκεια και τον γενικό αναβρασμό που ακολούθησαν τη Συμφωνία των Πρεσπών;

Η Συμφωνία των Πρεσπών είναι, όπως κατ’ επανάληψη έχω τονίσει, η καλύτερη δυνατή επιλογή. Η άριστη λύση χάθηκε πολύ παλαιότερα και κατά την άποψή μου χάθηκε τόσο τον Δεκέμβριο του 1992 στη Σύνοδο Κορυφής του Εδιμβούργου –παραμονές της ένταξης των Σκοπίων στον ΟΗΕ– όσο και τον Μάιο του 2003. Εκείνο τον Μάιο κυρώσαμε τη Συμφωνία Σύνδεσης FYROM – ΕΕ, σε μια περίοδο όπου είχε λήξει η Ενδιάμεση Συμφωνία λίγους μήνες πριν, τον Δεκέμβριο του 2002. Η εν λόγω όμως Συμφωνία δεν τηρήθηκε εκ μέρους των Σκοπίων. Οπότε η τότε κυβέρνηση, ως «έπαινο» για τη μη τήρηση της Συμφωνίας από τα Σκόπια, άνοιξε την πόρτα της ΕΕ στους γείτονες. Όπως γνωρίζετε, το τρένο των ευκαιριών της ιστορίας δεν περνά πολλές φορές. Αν δεν τις αδράξεις, τότε απλά χάνεις.

Οι λύσεις που δόθηκαν στη Συμφωνία των Πρεσπών ήταν συνάρτηση των συσσωρευμένων λαθών του παρελθόντος και της απραξίας. Ενώ εμείς πηγαινοερχόμασταν στη Νέα Υόρκη συζητώντας ή δήθεν συζητώντας, τα Σκόπια μεθοδικά προχωρούσαν σε πιστοποιήσεις της γλώσσας διεθνώς και σε αναγνωρίσεις με το όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Αυτές τις αναγνωρίσεις εμείς τις επιτρέψαμε μέσω της Ενδιάμεσης Συμφωνίας το 1995. Κάλλιστα μπορούσαν να αποτραπούν τα παραπάνω, μέσω της συγκεκριμένης λεπτομερούς Συμφωνίας.

Αναλυτική παρουσίαση του οδοιπορικού, με πολλές άγνωστες πληροφορίες, που οδήγησαν στη Συμφωνία των Πρεσπών, μπορείτε να δείτε στο άρθρο μου «Περί Μακεδονικού. Το requiem των μύθων και των εξωραϊσμένων εικόνων».

Προέρχεστε από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ. Πώς βλέπετε το ΚΙΝΑΛ σήμερα;

Από το ΠΑΣΟΚ αποχώρησα κατά την περίοδο που ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοίνωσε, και κατόπιν ματαίωσε, το δημοψήφισμα για το ευρώ, στα τέλη του 2011. Δεν ήμουν είτε βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, είτε υπουργός, είτε κάποιος αξιωματούχος του Κόμματος. Όταν έγινε η προσπάθεια νεκρανάστασης του ΠΑΣΟΚ με το ΚΙΝΑΛ, αν και θετική κατά την άποψή μου, σημείωσα σε γραπτό μου κείμενο ότι δεν θα είχε αίσιο τέλος. Δεν χρειάστηκε πολύς χρόνος για να δικαιωθώ, όπως και τόσοι άλλοι. Παρ’ όλα αυτά, πολιτικοί χώροι της Κεντροαριστεράς πρέπει να βρίσκονται στο Κοινοβούλιο, παρά τις όποιες διαφωνίες μας. Ο πλουραλισμός αυτός είναι υπέρ της Δημοκρατίας.

Γεννημένος ανήμερα της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου στην Κωνσταντινούπολη, τι είναι αυτό που κρατάτε στην καρδιά σας από την «Πόλη»; Διατηρείτε δεσμούς; Την επισκέπτεστε σήμερα;

Όπως οι Ισραηλίτες έχουν τη Θεσσαλονίκη της καρδιάς τους, έτσι κι εμείς έχουμε, όπως σωστά είπατε, την Κωνσταντινούπολη της δικής μας καρδιάς. Φυσικά την επισκέπτομαι, ενώ συνήθιζα κατά το παρελθόν να οργανώνω μια εκπαιδευτική εκδρομή ανά διετία με τους φοιτητές μου που παρακολουθούσαν το μάθημα της Δημόσιας Οικονομικής. Επισκεπτόμασταν, πλην του Πατριαρχείου και των γνωστών μας μνημείων, διάφορα τουρκικά πανεπιστήμια, όπου γίνονταν διαλέξεις για τους φοιτητές μου. Μετά την έκρηξη της βόμβας στην οδό Ιστικλάλ, στο Πέρα, το 2016, όπου μια ημέρα πριν ήμουν με τους φοιτητές μου στον χώρο της έκρηξης, σταματήσαμε τα ταξίδια. Στην Κωνσταντινούπολη με βρήκε η ανακοίνωση των εκλογών του 2015. Είχα μεταβεί εκεί για πέντε ημέρες διακοπές, οι μοναδικές της περιόδου εκείνης, ενώ παράλληλα είχα οργανώσει δύο ιδιωτικές συναντήσεις με τον Οικουμενικό Πατριάρχη και τον τότε υπουργό Οικονομικών της Τουρκίας τον Σίμτσεκ. Τελικά οι διακοπές κόπηκαν στο τριήμερο…

Έχετε μια όμορφη κόρη. Ο γιος σας ετοιμάζεται να ακολουθήσει τα χνάρια σας στο εμπόριο και στις οικονομικές επιστήμες συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση, μια και εσείς ξεκινήσατε την καριέρα σας με το χονδρεμπόριο παιχνιδιών που έκανε ο πατέρας σας. Τι λέει η οικογένεια από τότε που βγήκατε στο προσκήνιο της πολιτικής;

Η οικογένεια συμπαρίσταται. Όταν βρέθηκα στην Αθήνα, η κόρη μου το χάρηκε ενώ στον γιο μου, μαθητή τότε στην Α΄ Γυμνασίου, δεν πολυάρεσε η συγκεκριμένη επιλογή. Αλλά με τον καιρό μαλάκωσε. Μπορώ να πω ότι στην αλλαγή αυτή έπαιξε καταλυτικό ρόλο και μια τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο γιος μου με τον ίδιο τον πρωθυπουργό, ο οποίος μέσα από μια ήρεμη φιλική κουβέντα τον επηρέασε θετικά. Αυτό συμπληρώθηκε και με μια φωτογραφία που βγήκε μαζί του! Απλές, ανθρώπινες πράξεις λύνουν συχνά δύσκολα προβλήματα.

Έχετε ταξιδέψει στη Νικαράγουα και έχετε γνωρίσει τους Σαντινίστας; Τι έχει απομείνει σήμερα από εκείνους τους επαναστάτες;

Η Νικαράγουα του 1986 ήταν ένα διαφορετικό πείραμα από εκείνο που γνωρίζαμε τόσα χρόνια πριν από τα όμοια επαναστατικά κινήματα. Αυτό προκάλεσε το ενδιαφέρον μου περίπου τριάντα χρόνια πριν. Τότε εργαζόμουν στις Βρυξέλλες, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο μιας ολιγόμηνης παραμονής εκεί. Εκμεταλλεύθηκα τις διακοπές του Αυγούστου και επισκέφθηκα τη χώρα, ξοδεύοντας τις οικονομίες που έκανα κατά την παραμονή μου στην Επιτροπή. Καθώς η τότε επαναστατική κυβέρνηση είχε τη δική της ρότα, μην ακολουθώντας τα όσα έγιναν στην Κούβα ή οπουδήποτε άλλου, διέθετε τα εχέγγυα για να οδηγήσει τη χώρα σε άλλα μονοπάτια. Δεν τα κατάφερε όμως όπως ήθελε, αλλά το πείραμα παρουσίαζε ενδιαφέρον…

Στην Ελλάδα του σήμερα δηλώνετε επαναστάτης, ιδεαλιστής, μαρξιστής ή τελικά μνημονιακός;

Στην Ελλάδα του σήμερα θεωρούμαι από κάποιους ως αιρετικός ή ανορθόδοξος. Αυτά μου είπε κι ένας 85άρης που μελέτησε προσεκτικά το παρελθόν και το παρόν μου, άγνωστος σε μένα, αλλά τον συνάντησα στα Βρασνά της Θεσσαλονίκης. Με εντυπωσίασε η αναλυτική μελέτη-προφίλ που έκανε για τον εαυτό μου ένας πολίτης που για πρώτη φορά έβλεπα. Δεν μου αρέσουν οι συμβατικές λύσεις στην οικονομία, γι’ αυτό συχνά οι προτάσεις μου προκαλούν σχόλια και έντονες κριτικές… Δεν είναι όμως λίγες οι φορές που εκ των υστέρων δικαιώνομαι, ακόμη και στα μάτια των αντιπάλων μου. Σας είπα και πριν, αν απαλλαγούμε από το σύνδρομο του μικρού και του μετρίου, τότε η χώρα θα έχει άλλες προοπτικές. Αυτή όμως είναι μια ιδιαίτερα ριζοσπαστική αντίληψη, που προσκρούει σε πολλά εμπόδια ακόμη.

Είστε λάτρης της μοτοσικλέτας…

Από μικρός, από τα δεκαοκτώ μου χρόνια, έχω μοτοσικλέτα. Άρχισα με το γνωστό «παπάκι». Αυτό μου το έκλεψαν όταν υπηρετούσα στην Αθήνα. Με τα χρήματα που κέρδιζα από ιδιαίτερα μαθήματα που έκανα ως φαντάρος αγόρασα, κατά τη διάρκεια της θητείας μου, μια μοτοσικλέτα το 1977, που την πούλησα κατόπιν, το 1982. Από εκείνη την περίοδο και λίγο πριν από την ανακοίνωση της τότε υποτίμησης της δραχμής, αγόρασα μια άλλη με μεγαλύτερο κυβισμό, την οποία ακόμη την χρησιμοποιώ.

Συνέντευξη στη Χρύσα Σαραντοπούλου

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

Σχολιάστε ...

ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ

Κάντε κλικ στο εξώφυλλο και διαβάστε την τελευταία έκδοση της Εφημερίδας «Παρασκήνιο» σε μορφή PDF

NEWSLETTER

Focus-On
reportaznet


Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ