Άρθρα Φώτης Σιούμπουρας

Η Πόλις (και η Αγια-Σοφιά) ΔΕΝ εάλω

Καμία άλλη ημερομηνία δεν έχει εντυπωθεί στο συλλογικό υποσυνείδητο του Ελληνισμού όσο η 29η Μαΐου, η «αποφράς ημέρα», τότε, πριν από 568 χρόνια, που ο Έλληνας αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΙΑ’, ο Παλαιολόγος, έπεσε μαχόμενος κοντά στην Πύλη του Ρωμανού και η Κωνσταντινούπολη, η «βασιλίς των πόλεων», κυριεύθηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους.

Με σύγχρονους όρους, η άλωση της Κωνσταντινούπολης σημάδεψε την αρχή μιας μεγάλης γεωπολιτικής αλλαγής, που οι συνέπειές της είναι ακόμη και σήμερα εμφανείς, ιδιαίτερα στη Βαλκανική. Όταν ο Μωάμεθ με ισχυρό στράτευμα (πεζούς, ιππικό, πυροβολικό και ναυτικό) άρχισε, στις 6 Απριλίου 1453, να πολιορκεί την Κωνσταντινούπολη, το βυζαντινό κράτος, αποδεκατισμένο από τις επιδρομές και τις επιδημίες, ήταν «μικρό και ασθενές». Αλλά επί Κωνσταντίνου ΙΑ’ και γενικότερα την εποχή των Παλαιολόγων, το κράτος της Κωνσταντινούπολης ήταν το ελληνικότερο παρά ποτέ. Τόσο στον πληθυσμό όσο και στη διοίκηση. Τίποτα πλέον δεν θύμιζε την ισχυρή πρωτεύουσα μιας αυτοκρατορίας με ρωμαϊκή καταγωγή. Και κατά πώς είπε ο Οράτιος: Η Ρώμη κατέλαβε τους Έλληνες διά των όπλων, όμως οι Έλληνες κατέλαβαν τη Ρώμη διά του πολιτισμού. Την ίδια εποχή των Παλαιολόγων, η Κωνσταντινούπολη και άλλες περιοχές, γνήσια ελληνικές, στον Πόντο και στην Πελοπόννησο, γνώρισαν την αναγέννηση των ελληνικών γραμμάτων και της τέχνης, που μοιραία ανακόπηκε από την απολίτιστη τουρκική κατάκτηση και δεν πρόλαβε να λάβει την έκταση και τη σημασία που την ίδια εποχή είχε η Αναγέννηση στη Δύση.

Ο Κωνσταντίνος ΙΑ’, πριν στεφθεί αυτοκράτορας στην Κωνσταντινούπολη (τέσσερα μόλις χρόνια πριν από την άλωση), είχε πλήρη συνείδηση ότι ήταν Έλληνας ηγεμόνας ελληνικού κράτους. Όλοι οι λαοί έχουν να επιδείξουν ηρωισμούς και ηρωικούς ηγεμόνες. Αλλά η απάντηση του Κωνσταντίνου ΙΑ’ στην πρόσκληση του Μωάμεθ να παραδώσει την Πόλη και ο ίδιος να εγκατασταθεί όπου θέλει, σώος και αβλαβής, έχει πνοή Αρχαίας Ελλάδας και αρχαίων δημοκρατικών πόλεων: «Το δε την πόλιν σοι δούναι ούτ’ εμόν εστίν, ούτ’ άλλου των κατοικούντων εν ταύτη. Κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ου φεισόμεθα της ζωής ημών».

Εμείς οι Έλληνες, αλλά και όλοι οι Ευρωπαίοι, οφείλουμε σήμερα να θυμόμαστε και να αντλούμε διδάγματα από αυτή την πολύπτυχη ιστορία της Μεσαιωνικής Ελληνικής Αυτοκρατορίας και την πτώση της. Ιδιαίτερα σήμερα, που έχουμε απέναντί μας τον αλαζόνα επεκτατικό νεο-σουλτάνο Ερντογάν, που και φέτος όπως και πέρυσι έδωσε εντολή, στο πλαίσιο του εορτασμού της επετείου της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης, να αναγνωστεί η μουσουλμανική προσευχή στην Αγια-Σοφιά, που δεν δίστασε να την «αλώσει» ξανά, μετατρέποντάς την σε τζαμί. Αλλά και ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Χουλουσί Ακάρ κατηγόρησε την Ελλάδα για επεκτατισμό και χαρακτήρισε τη βυζαντινή μας προϊστορία «ιστορικό κατασκεύασμα».

Καλό όμως είναι να θυμάται ο εξ ανατολών Σουλτάνος το τελευταίο κάζο που έπαθε στον Έβρο, όταν και επιχείρησε, με τη βοήθεια μεταναστών και προσφύγων, εισβολή και νέα «άλωση». Και ο Μουεζίνης, που θα ψάλλει την μουσουλμανική προσευχή σήμερα στην κοιτίδα του Χριστιανισμού – Ελληνισμού, κραδαίνοντας το γιαταγάνι, να γνωρίζει πως η Πόλις και η Αγια-Σοφιά δεν «εάλω» και δεν θα «πέσουν» ποτέ, τουλάχιστον στη δική μας συνείδηση…

του Φώτη Σιούμπουρα

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ

NEWSLETTER