Οικονομία

«Κρατάει» και εν μέσω κορωνοϊού το φυσικό αέριο

Πολλές και ενδιαφέρουσες οι διαδικτυακές –λόγω κορονοϊού– εκδηλώσεις και τα συνέδρια για την ενέργεια και τις συνέπειες του COVID-19 στην παγκόσμια αγορά. Ενδιαφέρουσα η Ειδική Έκθεση του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ) – εμπλουτισμένη με στοιχεία διεθνών οργανισμών και φορέων. Σταχυολογούμε εκείνα που αφορούν τους υδρογονάνθρακες, εστιάζοντας στην εγχώρια αγορά και τις ΑΠΕ.

Τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) δείχνουν ότι «το μεγαλύτερο πλήγμα που υπέστη η ζήτηση πετρελαίου ήταν το πρώτο εξάμηνο του 2020, όταν αυτή μειώθηκε κατά 10,75 εκατ. βαρέλια την ημέρα κατά μέσο όρο, σε μία παγκόσμια αγορά 100 εκατ. βαρελιών την ημέρα». Να σημειωθεί ότι «η πετρελαϊκή ζήτηση συρρικνώθηκε ιδιαίτερα το 2ο τρίμηνο του 2020 κατά 17,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019, ενώ σε ορισμένες εβδομάδες έφτασε τα -25 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Η μειωμένη ζήτηση οδήγησε σε απότομη πτώση των τιμών του αργού, με σημαντικές επιπτώσεις στα ελληνικά διυλιστήρια και στην εγχώρια εμπορία πετρελαίου, αλλά, το κυριότερο, με αδυναμία πρόβλεψης ακόμη και βραχυπρόθεσμα της κατάστασης στις αγορές».

Ενεργειακοί όμιλοι

«Μία από τις αρνητικές επιπτώσεις που αντιμετώπιζαν οι δύο ενεργειακοί όμιλοι (ΕΛΠΕ και Motor Oil) ήταν το κόστος των αποθεμάτων. Κάτι που βέβαια μπορούσε να αντισταθμιστεί ως έναν βαθμό από τις ευκαιρίες που υπήρχαν για φτηνότερη πρώτη ύλη στην παραγωγή. Το ευτύχημα για τους δύο ομίλους ήταν πως, πριν το ξέσπασμα αυτής της κρίσης, είχαν προχωρήσει εγκαίρως σε μείωση του κόστους εξυπηρέτησης των δανείων τους. Ιδίως τα ΕΛΠΕ, τα οποία είχαν υψηλό δανεισμό, ενώ η Motor Oil ανέκαθεν είναι πιο συντηρητική στα οικονομικά της ανοίγματα. Η πανδημία του κορονοϊού οδήγησε στην πληρότητα των αποθηκευτικών χώρων για αργό και πετρελαϊκά προϊόντα των διυλιστηρίων των ΕΛΠΕ και Motor Oil, αφού μειώθηκαν αίφνης οι πωλήσεις στα πρατήρια (50%-60%). Για το 2020, οι πωλήσεις σε βενζίνες θα κινηθούν πτωτικά στο -60% και στο πετρέλαιο κίνησης στο -30%. Οι πωλήσεις στο πετρέλαιο θέρμανσης θα εξαρτηθούν από τις καιρικές συνθήκες και τις τιμές, αλλά πρακτικά το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεών τους για το 2020 έχει ήδη πραγματοποιηθεί εν μέσω της έξαρσης της πανδημίας, κυρίως από τους οικιακούς καταναλωτές σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές. Επίσης, η αναταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου και ο πόλεμος των τιμών αποτέλεσε ανακούφιση για τον κλάδο της διύλισης. Πολλοί ενεργειακοί αναλυτές αναφέρονταν στο γεγονός ότι η μείωση των τιμών του αργού κατά 6-8 δολάρια το βαρέλι μειώνει τα κόστη πρώτης ύλης για τον κλάδο και κατά συνέπεια επηρεάζει θετικά τα περιθώρια διύλισης. Τα διυλιστήρια αποκόμισαν επιπλέον οφέλη τον περασμένο Απρίλιο, καθώς υλοποιήθηκε η απόφαση του Ριάντ για αύξηση της παραγωγής της Σαουδικής Αραβίας, που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την προσφορά στην αγορά. Τα μεγαλύτερα οφέλη, πάντως, προορίζονταν για τα σύνθετα διυλιστήρια που μπορούν να αξιοποιήσουν τα spreads μεταξύ ελαφρών και βαρύτερων πετρελαίων, κάτι που ισχύει και για τους δύο ελληνικούς ενεργειακούς ομίλους. Την ίδια στιγμή, πάντως, που οι ευκαιρίες για προμήθεια φθηνότερου πετρελαίου λειτουργούσαν ευνοϊκά για τα περιθώρια του κλάδου, τα οφέλη ψαλιδίζονταν εξαιτίας του περιορισμού της ζήτησης που προκαλούσε η έξαρση του κορονοϊού.

Εγχώρια αγορά

«Η Energean, η μοναδική παραγωγός πετρελαίου της Ελλάδας στο κοίτασμα του Πρίνου στη Νότια Καβάλα, επηρεάστηκε αρνητικά από τις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές του αργού πετρελαίου. Ενδεικτική εξέλιξη της όλης άσχημης κατάστασης ήταν ότι φορτίο που αγοράσθηκε από την BP τον περασμένο Απρίλιο, στο πλαίσιο της μακροχρόνιας σύμβασης που έχει υπογράψει μαζί της η Energean, πληρώθηκε προς 9 δολάρια το βαρέλι, περίπου 60% κάτω του κόστους εξόρυξης. Στον ορίζοντα υπάρχει και ένα δυσοίωνο σενάριο περί πιθανής οριστικής παύσης της πετρελαϊκής παραγωγής στο κοίτασμα του Πρίνου, που εκτιμάται ότι θα προκαλούσε σημαντική απώλεια εσόδων για το Δημόσιο και την τοπική κοινωνία, περίπου στο 1,5 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το Δημόσιο θα έχανε μία περιουσία της τάξης των 440 εκατ. ευρώ, από τα βεβαιωμένα και δυνητικά αποθέματα των 95 εκατ. βαρελιών ισοδύναμου πετρελαίου που υπάρχουν στο υπέδαφος, όπως έχουν πιστοποιηθεί από τον ανεξάρτητο εκτιμητή NSAI. Επιπλέον, στο ενδεχόμενο «λουκέτου», το εκτιμώμενο κόστος απομάκρυνσης των θαλάσσιων εξεδρών, του χερσαίου εργοστασίου επεξεργασίας και αποθήκευσης πετρελαίου και αποκατάστασης του χώρου υπολογίζεται σε 200 εκατ. ευρώ. Η Energean από το 2008 έως σήμερα έχει συνεισφέρει επενδυτικά 340 εκατ. ευρώ στο εθνικό προϊόν, 165 εκατ. ευρώ στο τοπικό προϊόν, ενώ η αποεπένδυση θα σήμαινε απώλειες της τάξης των 40 εκατ. ευρώ ετησίως. Είναι γεγονός ότι το κοίτασμα του Πρίνου ήδη παράγει λιγότερες ποσότητες. Από το 2018, όταν και ήταν χρονιά-ρεκόρ με 4.000 βαρέλια ημερησίως, το 2019 μειώθηκε στα 3.300 και το 2020 αναμένεται πιο δύσκολο, όπως αναφέρουν αρμόδιοι παράγοντες. Η Energean έχει ήδη περικόψει κατά 80 εκατ. ευρώ το επενδυτικό της πρόγραμμα στο κοίτασμα του Πρίνου, με την εταιρεία να διακόπτει και την ανάπτυξη του γειτονικού κοιτάσματος «Έψιλον». Επίσης, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου και οι γεωπολιτικές εντάσεις από πλευράς Τουρκίας το τελευταίο διάστημα προκαλούν εύλογη ανησυχία για τη συνεχιζόμενη παρουσία ελληνικών και διεθνών ενεργειακών εταιρειών στις δραστηριότητες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο, καθώς τίθενται θέματα αφενός της ίδιας της επιβίωσης των διαχειριστών των κοιτασμάτων και αφετέρου της ανταγωνιστικότητας του φυσικού αερίου σε μια εποχή ιδιαίτερα χαμηλών τιμών (κυρίως LNG).

Στην Ελλάδα, ένα από τα πλέον ώριμα έργα είναι το Κατάκολο, που ανήκει στην Energean, καθώς και ο Πατραϊκός Κόλπος των ΕΛΠΕ-Energean, μετά την απόκτηση του χαρτοφυλακίου της Edison από την τελευταία. Για την πρώτη παραχώρηση, το ΥΠΕΝ δεν έχει ακόμη εγκρίνει τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, αλλά ακόμη και αν είχε συμβεί κάτι τέτοιο, το κόστος των δραστηριοτήτων που απαιτούνται δεν καλύπτεται από τις τρέχουσες τιμές του πετρελαίου. Ο Πατραϊκός, λίγο πριν από τα περασμένα Χριστούγεννα, έλαβε παράταση 18 μηνών για την πρώτη γεώτρηση, η οποία μετατίθεται για τον Ιούνιο του 2021, καθώς η ανάδοχος κοινοπραξία δεν μπορούσε να εντοπίσει κατάλληλες λιμενικές υποδομές για την υποστήριξη της θαλάσσιας γεώτρησης, ενώ οι εκτιμήσεις θέλουν και οι όποιες προετοιμασίες να «παγώνουν».

Φυσικό αέριο

Στην αγορά φυσικού αερίου της χώρας μας παρατηρήθηκε μείωση στη ζήτηση, αλλά αυτή δεν ανήλθε στα επίπεδα του πετρελαίου. Παράλληλα, δεν παρατηρήθηκαν προβλήματα στη λειτουργία του τερματικού σταθμού LNG της Ρεβυθούσας, όπως και στο Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου. Επίσης, το φυσικό αέριο μέσω αγωγών δεν ήταν το πιο ανταγωνιστικό τον περασμένο Μάρτιο, μια και υπήρχε έντονος ανταγωνισμός με το LNG. Παράλληλα, υπήρχαν φορτία LNG που αναζητούσαν αγοραστές έναντι χαμηλής τιμής και μπορούσαν να τα εκμεταλλευτούν οι εγχώριοι παίκτες.

Σημαντική εξέλιξη για την εγχώρια αγορά φυσικού αερίου αποτέλεσε στα μέσα Απριλίου η ανακοίνωση από τη ΔΕΠΑ ότι επιστρέφει στους πελάτες της το συνολικό ποσό των 120 εκατ. ευρώ, από τις αναδρομικές χρεώσεις που κατέβαλε η τουρκική BOTAS, αποτελώντας μια σημαντική «ένεση» ρευστότητας για την αγορά. Υπενθυμίζεται ότι η BOTAS στις 5 Μαρτίου του 2020 κατέβαλε στη ΔΕΠΑ το σύνολο των αναδρομικών χρεώσεων που επιδίκασε το διεθνές διαιτητικό δικαστήριο της Στοκχόλμης (ICC).

Ελλειμματικός ΕΛΑΠΕ

Η εξάπλωση του COVID-19 προκάλεσε ακυρώσεις και καθυστερήσεις σε μεγάλα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας. Παρά το γεγονός ότι τα εργοστάσια παραγωγής φωτοβολταϊκών πλαισίων και ανεμογεννητριών στην Κίνα (αποτελεί τον κυρίαρχο προμηθευτή συστημάτων ηλιακής ενέργειας παγκοσμίως), επέστρεψαν σταδιακά από αρχές Μαρτίου στα φυσιολογικά επίπεδα λειτουργίας τους μετά τις διαταραχές που προκάλεσε ο κορονοϊός τον περασμένο Φεβρουάριο, υπάρχουν ακόμα διάφορα εμπόδια στην ανάπτυξη του εγχώριου τομέα των ΑΠΕ. Πάντως μπορούν να χαρακτηριστούν ως διαχειρίσιμα τα προβλήματα και οι κίνδυνοι για τα έργα ΑΠΕ που, μεταξύ άλλων, σχετίζονται και με καθυστερήσεις στην αδειοδότηση και στα χρονοδιαγράμματα παράδοσης εξοπλισμού. Όσον αφορά την κοινή ανταγωνιστική διαδικασία της ΡΑΕ για τους αιολικούς και φωτοβολταϊκούς σταθμούς, πραγματοποιήθηκε κανονικά και εκτιμάται ότι κανονικά θα διενεργηθούν και οι επόμενοι –ανά τεχνολογία– διαγωνισμοί, δείχνοντας ότι η Ελλάδα έχει πλέον αναπτύξει ηλεκτρονικές υποδομές που μπορούν να υποστηρίξουν την οικονομία ακόμα και σε μία τέτοια δύσκολη περίοδο. Η βασική πρόκληση ήταν και είναι αναμφίβολα η πιθανή έλλειψη ρευστότητας της ενεργειακής αγοράς, κάτι που αναμένεται να επηρεάσει και τον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ), που χρηματοδοτεί τις επενδύσεις των παραγωγών ηλεκτρικού ρεύματος από αιολικούς και φωτοβολταϊκούς σταθμούς, και κατ’ επέκταση τις πληρωμές των παραγωγών. Το προβλεπόμενο έλλειμμα του ΕΛΑΠΕ υπολογίζεται στα ευρώ 110 εκατ. για το τρέχον έτος, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ύπαρξης ειδικού αποθεματικού ασφαλείας έκτακτων δαπανών της τάξεως των 70 εκατ. ευρώ.

του Φίλη Καϊτατζή

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

Σχολιάστε ...

NEWSLETTER

 

 

 



 



 

 

 

 

Focus-On

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ

Karfitsa