Οικονομία

Σοκ για (τουλάχιστον) πενήντα ημέρες

Μέσα σε 7 εβδομάδες και ανάλογα με τις εξελίξεις στο μέτωπο της αντιμετώπισης του κοροναϊού, θα σχηματιστεί μια πρώτη εικόνα σχετικά με το μέγεθος της ζημιάς ή και της… συμφοράς για την παγκόσμια αλλά και την ελληνική οικονομία.

Η διάθεση του ποσού των 25 δισ. ευρώ από ένα ειδικό ταμείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και η δραστηριοποίηση των κεντρικών τραπεζών θα αποτελέσουν ένα πρώτο δίχτυ ασφαλείας για το «τσουνάμι» που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη λόγω του κοροναϊού.

Οι διεθνείς οργανισμοί, οι οίκοι και οι αναλυτές κάνουν λόγο για ένα πρωτοφανές φαινόμενο στη νεότερη ιστορία του πλανήτη, για το οποίο δεν γνωρίζουμε το μέγεθος των επιπτώσεων αλλά και τη διάρκειά του. Ήδη, ο ένας μετά τον άλλον, οι διεθνείς χρηματοοικονομικοί όμιλοι αναθεωρούν επί τα χείρω τις προβλέψεις τους και βλέπουν «μαύρα» σενάρια, ανάλογα με την εξάπλωση και τη διάρκεια του φαινομένου, ενώ θεωρούν ότι η ύφεσή του στην Κίνα είναι ένα καλό σημάδι, το οποίο ωστόσο μπορεί να ακυρωθεί εάν η πανδημία στη Δύση προσλάβει διαστάσεις που θα προσομοιάζουν σε πυρηνικό πόλεμο! Σε κάθε περίπτωση παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο ακόμη και κλεισίματος των αγορών, εφόσον πολλαπλασιαστεί η πίεση σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Η ελληνική κυβέρνηση προσαρμόζει τους στόχους με βάση τις εκθέσεις των διεθνών οργανισμών αλλά και των ξένων οίκων, οι οποίοι βλέπουν απλά μια επιβράδυνση της ανάπτυξης και όχι ύφεση. Αν όμως η ζημιά συνεχιστεί, τότε μεγάλες οικονομικές ζώνες, όπως οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και άλλες, απειλούνται με επιστροφή στην ύφεση, η οποία θα προκαλέσει αλυσιδωτές παρενέργειες και θα οδηγήσει μοιραία σε αναθεώρηση των στόχων επί τα χείρω. Μάλιστα θεωρείται ότι ακόμη και οι δημοσιονομικές ή νομισματικές παρεμβάσεις θα πέσουν στο κενό, αν δεν περιοριστεί η εξάπλωση του Covid-19.

Η κυβέρνηση παρατηρεί με δέος την καθίζηση της εμπορικής ναυτιλίας, ενώ «μαύρα» είναι τα μηνύματα για τον τουρισμό, καθώς οι χώρες-πελάτες της Ελλάδας δοκιμάζονται ήδη σε μεγάλο έως πολύ μεγάλο βαθμό από τον κοροναϊό. Η απαγόρευση πτήσεων και το μεγάλο πλήγμα σε όλο το φάσμα των μεταφορών οδηγούν ήδη σε σοβαρή μείωση της βιομηχανικής παραγωγής και των παραγγελιών, κάτι που θα έχει οδυνηρές συνέπειες στις εξαγωγές της χώρας. Επιπλέον, το κλείσιμο επιχειρήσεων λόγω των μέτρων προστασίας από τον κοροναϊό θα οδηγήσει σε καθίζηση εισοδημάτων και απολύσεις. Η κάθετη πτώση της κίνησης στο λιανικό εμπόριο και το «πάγωμα» στην αγορά ακινήτων αποτελούν… προεόρτια κάμψης του ΑΕΠ στο α’ τρίμηνο, ενώ μια ενδεχόμενη ανεξέλεγκτη πανδημία, που θα φτάσει τουλάχιστον έως τον Ιούνιο, μπορεί να διαμορφώσει συνθήκες ύφεσης αλλά και κοινωνικής αναταραχής!

Σε δοκιμασία τα δημοσιονομικά

Ο φόβος εξάπλωσης του κοροναϊού και το ενδεχόμενο της λήψης μέτρων α λα Ιταλία θα σηματοδοτήσει την εφαρμογή ενός προωθημένου πακέτου μέτρων, το οποίο προβλέπει αναστολή πληρωμών ΦΠΑ, εισφορών, δόσεων κ.λπ., όπως ακριβώς έγινε στις περιπτώσεις των νομών Αχαΐας, Ηλείας και Ζακύνθου.

Στο Eurogroup της Δευτέρας θα εκτιμηθούν τα νέα δεδομένα και αναμένεται να υπάρξουν συνεννοήσεις με τους δανειστές για τα δημοσιονομικά περιθώρια που υπάρχουν στην παρούσα έκτακτη κατάσταση. Επιπλέον, ουδείς μπορεί να προσδιορίσει στην παρούσα φάση το συνολικό κόστος του Προϋπολογισμού για τις αποζημιώσεις σε επιχειρήσεις αλλά και τους μισθούς των εργαζομένων στην περίπτωση που η κατάσταση φτάσει στο… κόκκινο.

Σε έκτακτη κατάσταση το τραπεζικό σύστημα

Λεπτό προς λεπτό παρακολουθούν το υπουργείο Οικονομικών και η Τράπεζα της Ελλάδος τις εξελίξεις στο τραπεζικό σύστημα, καθώς ο φόβος του κοροναϊού μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες κινήσεις στα ΑΤΜ!

Η αναστολή των πλειστηριασμών και η μετάθεση ή αναβολή πληρωμών για την εξυπηρέτηση δανείων σε συνδυασμό με ενδεχόμενη απόσυρση καταθέσεων μπορεί να σηματοδοτήσουν μια δευτερογενή κρίση που θα πλήξει ακόμη περισσότερο το σύνολο της οικονομίας. Μέχρι στιγμής η κατάσταση είναι ελεγχόμενη, αλλά οι τραπεζικοί όμιλοι, η Τράπεζα Ελλάδος και το υπουργείο Οικονομικών θα παρέμβουν εάν και εφόσον παρουσιαστούν δυσλειτουργίες μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Αχαρτογράφητα ύδατα

Η άγνωστη διάρκεια και το εύρος εξάπλωσης του κοροναϊού διαμορφώνουν συνθήκες πανικού στις αγορές, παρά τα σχετικώς καλά νέα από την Κίνα, ότι η μεταδοτικότητα βρίσκεται υπό μερικό έλεγχο.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι κινούμαστε σε πλήρως αχαρτογράφητα ύδατα, καθώς οι συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία είναι συνάρτηση της πειθαρχίας και της αυτοσυγκράτησης που θα επιδείξουν οι πολίτες. Όπως δηλώνει στο «Π» ο πρόεδρος της Ένωσης Πιστοποιημένων Αναλυτών και αναλυτής διεθνών αγορών Παναγιώτης Δάντης, «οι αγορές βιώνουν την χειρότερη κρίση από το 2008, με πολύ αυξημένη μεταβλητότητα, καθώς ακραία πτωτικές συνεδριάσεις διαδέχονται μεγάλες ανοδικές αντιδράσεις». Σύμφωνα με τον κ. Δάντη, ενώ φαινόταν ότι τα χειρότερα έχουν περάσει, η εξάπλωση του κοροναϊού σε συνδυασμό με τον πόλεμο τιμών στο πετρέλαιο έφεραν και πάλι τις αγορές σε κατάσταση κραχ, όπως συνέβη την περασμένη Δευτέρα («μαύρη Δευτέρα»). Ενδεικτικό της κατάστασης ήταν ότι οι βασικοί δείκτες στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης υποχώρησαν πάνω από 7%, ενώ υπήρξε και δεκαπεντάλεπτη διακοπή της συνεδρίασης. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ένωσης Πιστοποιημένων Αναλυτών, «αν και η Fed την προηγούμενη εβδομάδα ξαφνικά μείωσε εκτάκτως τα παρεμβατικά επιτόκια κατά 0,5%, εντούτοις ο πανικός κυριαρχεί». Προσθέτει, δε, ότι είναι πολύ πιθανόν να υπάρξει νέα συντονισμένη παρέμβαση από το σύνολο των μεγάλων Κεντρικών Τραπεζών, αφού ο ιός εξελίσσεται σε πανδημία σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, με σενάριο για περιορισμό της παγκόσμιας ανάπτυξης στο 2,2% φέτος και επιτάχυνση στο 3,2% το 2021.

Ο κ. Δάντης επισημαίνει ότι το μεγάλο πρόβλημα είναι η Κίνα, που αποτελεί την εστία μόλυνσης και θα εμφανίσει μεγάλη επιβράδυνση της ανάπτυξης, καθώς έχει στο έδαφός της τα περισσότερα εργοστάσια των πολυεθνικών, ενώ αποτελεί και τον μεγαλύτερο καταναλωτή ενέργειας και πολυτελών αγαθών. Σε μια τέτοια περίπτωση, το πλήγμα στις οικονομίες ΗΠΑ, ΕΕ και Ιαπωνίας θα είναι πολύ σοβαρό και θα μεταδοθεί και στον τουριστικό κλάδο. Ο αναλυτής επισημαίνει ότι είναι πολύ πιθανό να βρίσκονται ήδη σε ύφεση μεγάλες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και οι ΗΠΑ, ενώ θα ακολουθήσουν και άλλες αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες. Όπως τονίζει ο ίδιος, «αν δεν υπάρξει περιορισμός της πανδημίας, δύσκολα η ύφεση θα διαρκέσει μόνο 6 μήνες όπως άλλωστε εκτιμούν αναλυτές και οικονομολόγοι». Σημειώνει δε ότι το πλέον ενδιαφέρον είναι να δούμε αν το «bull market» έχει τελειώσει. Σε μια τέτοια περίπτωση, «η παγκόσμια οικονομία θα έχει εισέλθει σε περίοδο οικονομικών και κοινωνικών αναταραχών, αλλά και ανακατατάξεων. Σύμφωνα με τον κ. Δάντη, «αν οι βασικοί δείκτες στη Wall Street υποχωρήσουν άνω του 20% από τα υψηλά και διασπαστεί ο Κινητός Μέσος Όρος 200 ημερών και η κίνηση επιβεβαιωθεί από το γνωστό “death cross”, τότε οι διαχειριστές και οι αναλυτές θα μεταβάλλουν τις εκτιμήσεις τους και την επενδυτική τους στρατηγική και το νέο bear market θα είναι γεγονός». Αν δεν επιβεβαιωθεί το κακό σενάριο (κάτι που θα εξαρτηθεί από το πεδίο της πραγματικότητας και το εύρος εξάπλωσης του ιού), τότε η παρούσα ισχυρή διορθωτική κίνηση θα είναι μια ευκαιρία αγορών.

«Σπάνιο φαινόμενο»

«Αυτό που συμβαίνει το τελευταίο διάστημα είναι από αυτά που συμβαίνουν σπάνια στις αγορές και έχει να κάνει με τον φόβο του ανθρώπου όταν είναι ευάλωτος σε θέματα υγείας και οικονομίας», δηλώνει στο «Π» ο πιστοποιημένος διαχειριστής χαρτοφυλακίων της ΒΕΤΑ ΑΕΠΕΥ Τάκης Ζαμάνης.

Όπως επισημαίνει ο κ. Ζαμάνης, τόσο η υγεία όσο και η τσέπη των ανθρώπων βρίσκονται σε κίνδυνο με αποτέλεσμα ο φόβος να εκτινάσσεται στα ύψη, ενώ όλοι προσπαθούν να προστατεύσουν και να σώσουν ό,τι μπορούν. Σύμφωνα με το χρηματιστηριακό στέλεχος, οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στις αγορές αποτυπώνουν τον μεγάλο φόβο και την αβεβαιότητα, ενώ εκφράζει την άποψη ότι «δεν θα ξεμπερδέψουμε εύκολα, καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος όλης αυτής της ακραίας και έκτακτης κατάστασης, οπότε θα βρισκόμαστε συνεχώς ενώπιον πολύ μεγάλων προκλήσεων και διακυμάνσεων».

Σύμφωνα με τον κ. Ζαμάνη το «καλό σενάριο» είναι η εξέλιξη αυτή της έκτακτης κατάστασης, όπως ακριβώς έγινε στην Κίνα, όπου υπάρχουν τάσεις περιορισμού της εξάπλωσης. Από την άλλη, το χειρότερο σενάριο θέλει τους πολίτες της Δύσης να μην πειθαρχούν στις αρχές και τους κανόνες που θέτουν οι κυβερνήσεις, οπότε σε μια τέτοια περίπτωση η κρίση θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη και θα τραβήξει σε διάρκεια, προκαλώντας ανυπολόγιστες συνέπειες.

«Σαν σε κινηματογραφική ταινία»

«Οι αγορές και η παγκόσμια κοινότητα αντιμετωπίζουν καταστάσεις βγαλμένες από κινηματογραφική ταινία, με ένα sell-off που θυμίζει τα όσα είχανε συμβεί επί εποχής Lehman Brothers το 2008», δηλώνει στο «Π» ο πιστοποιημένος αναλυτής της Καραμανώφ ΑΕΠΕΥ, Χρήστος Ιωαννίδης.

Σύμφωνα με τον αναλυτή, το Χρηματιστήριο Αθηνών αυτήν τη στιγμή παρουσιάζει τις μεγαλύτερες απώλειες διεθνώς από οποιαδήποτε κεφαλαιαγορά, ενώ το 2019 ήταν πρώτο σε αποδόσεις! Ακόμη χειρότερη είναι η κατάσταση στον τραπεζικό κλάδο, ο οποίος έχει να αντιμετωπίζει το φλέγον θέμα των «κόκκινων» δανείων. Ο κ. Ιωαννίδης επισημαίνει ότι από εδώ και πέρα δεν υπάρχει κάποια ξεκάθαρη κατάσταση για το πώς θα εκτυλιχθούν τα πράγματα, καθώς εξελίσσεται ένα φαινόμενο χωρίς κανείς να γνωρίζει τη διάρκεια, το εύρος και τις συνέπειες. Μοναδικό «φάρμακο» θα αποτελέσει μόνο η ανακοίνωση για την ανακάλυψη του εμβολίου του Covid-19. «Αν δεχθούμε τη γενική άποψη της ιατρικής κοινότητας, πως αυτό δεν είναι εφικτό να συμβεί για αρκετούς μήνες, τότε τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο», σημειώνει ο πιστοποιημένος αναλυτής, προσθέτοντας ότι «όλα τα σενάρια με την υπόθεση του κοροναϊού δείχνουν να οδηγούν σε ένα γενικευμένο πάγωμα της παγκόσμιας οικονομίας με εικόνες βγαλμένες από την Ιταλία, κάτι που θα επηρεάσει περαιτέρω τις αγορές». Στην περίπτωση ενός «κακού σεναρίου», σύμφωνα με τον κ. Ιωαννίδη, το Χρηματιστήριο Αθηνών είναι εξαιρετικά πιθανό να χάσει πολύ σύντομα τις στηρίξεις των 590-580 μονάδων, κάτι που ισοδυναμεί με «τράβηγμά» του προς το επίπεδο των 500 μονάδων ή ακόμη και στα αντίστοιχα επίπεδα της «τρέλας» του καλοκαιριού του 2015 με την «περήφανη διαπραγμάτευση».

του Λουκά Αθ. Γεωργιάδη

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

Σχολιάστε ...

NEWSLETTER



Focus-On

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ

Karfitsa