Κοινωνία

Το αρχαίο έθιμο που… γέννησε το Kαρναβάλι (ΦΩΤΟ)

Tα Φαλληφόρια αναβίωσαν στο κέντρο της Αθήνας από τους σύγχρονους «ακολούθους» του Διονύσου και μας… ταξίδεψαν στην Αρχαία Ελλάδα

Γράφει ο Αντώνης Χρυσουλάκης

Για 7η συνεχόμενη χρονιά πραγματοποιήθηκαν το προηγούμενο Σάββατο στο κέντρο της Αθήνας τα Φαλληφόρια, που είναι πρόδρομος των καρναβαλιών. Μας ταξιδεύουν πίσω στην Αρχαία Ελλάδα, εκεί που ξεκίνησαν όλα, με τις
εορταστικές τελετές προς τιμήν του θεού Διονύσου.

Το «Π» παρευρέθηκε σε αυτήν τη μοναδική καρναβαλική πομπή και έκανε τον κύκλο του «ιστορικού τριγώνου» της πρωτεύουσας μαζί με τους σύγχρονους οπαδούς του θεού Διόνυσου. Τι είναι, όμως, αυτή η πρωτότυπη πομπή; Όπως προείπαμε, τα περισσότερα καρναβαλικά έθιμα πηγάζουν από την Αρχαία Ελλάδα. Τα Φαλληφόρια ήταν η ρίζα της σύγχρονης Αποκριάς, καθώς κατά τον μήνα Ποσειδεώνα (μέσα Δεκέμβρη – μέσα Ιανουαρίου) στην Αρχαία Αθήνα οι άνθρωποι γιόρταζαν τα Μικρά Διονύσια, ή αλλιώς Κατ’ Αγρούς Διονύσια, τα οποία ήταν συνδεδεμένα με την παραγωγή του νέου κρασιού και ήταν αφιερωμένα στον θεό Διόνυσο. Στις εορταστικές εκδηλώσεις πρωταγωνιστούσε το σύμβολο του φαλλού, το οποίο αντιπροσώπευε τη γονιμότητα όχι μόνο των ανθρώπων αλλά και της φύσης καθώς και της γης. Ήταν μια αντιπροσώπευση της αναγεννητικής δύναμης της φύσης, η οποία θα ξαναγεννιόταν την άνοιξη. Το «άρμα» του φαλλού, το οποίο ήταν κατασκευασμένο από ξύλο αγριοσυκιάς, βρισκόταν πάντα μπροστά στην πομπή, η οποία έκανε τον γύρο της πόλης, ενώ ένα ομοίωμα του θεού Διόνυσου το συνόδευε ακριβώς από πίσω.

Διάφορα προσωπεία
Οι εορταστές που συμμετείχαν στα Φαλληφόρια μασκαρεύονταν με διάφορα προσωπεία, φορούσαν στεφάνια από κισσό και έβαφαν τα πρόσωπά τους, τραγουδώντας διάφορα βωμολοχικά τραγούδια (τα λεγόμενα φαλλικά). Παράλληλα φορούσαν δερμάτινους φαλλούς στη μέση. Στη γιορτή αυτή χόρευαν άνδρες και γυναίκες, μεταμφιεσμένοι σε Βάκχες, Νύμφες και Σατύρους, γύρω από το άρμα του φαλλού και ξεχύνονταν στις γειτονίες «πειράζοντας» τους περαστικούς. Να σημειώσουμε ότι το συγκεκριμένο έθιμο είχε έντονο σεξουαλικό-ερωτικό στοιχείο, καθώς οι συμμετέχοντες μπορούσαν να εκφραστούν πιο εύκολα κρυμμένοι πίσω από την ανωνυμία της μάσκας τους. Την ίδια στιγμή, δεν έλειπε η κατανάλωση άφθονου κρασιού από τους δερμάτινους ασκούς που είχαν μαζί τους.

Αυτή η πρωτότυπη καρναβαλική παρέλαση διοργανώθηκε από τη λατρευτική κοινότητα «Λάβρυς» και ξεκίνησε από την είσοδο του Ωδείου του Ηρώδου του Αττικού. Εκεί συναντήσαμε τα μέλη της κοινότητας να ετοιμάζονται και, αφού τέλεσαν ένα τελετουργικό προς τον θεό Διόνυσο, ξεκίνησαν την πορεία τους στους δρόμους του κέντρου της Αθήνας. Τύμπανα, κουδούνια και τσαμπούνες συνόδευαν μουσικά την πομπή, δημιουργώντας ταυτόχρονα μια μυστικιστική ατμόσφαιρα που, σε συνδυασμό με το φυσικό περιβάλλον, κάποιες στιγμές σου έδινε την αίσθηση ότι βρισκόσουν στην Αρχαία Αθήνα. Στη διάρκεια της πορείας έγιναν στάσεις και οι Μαινάδες μαζί με τους άλλους μασκαρεμένους χόρευαν γύρω από τον μεγάλο φαλλό τον οποίο μετέφεραν μαζί τους. Οι Σάτυροι καθ’ όλη τη διάρκεια «έπαιζαν» με τους περαστικούς και τους καλούσαν να συμμετάσχουν στη γιορτή τους. Όλα αυτά, με το ομοίωμα του Διονύσου να επιβλέπει και κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης.

Η πομπή, αφού πέρασε από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, μπήκε μέσα στα στενά δρομάκια της Πλάκας, παρασέρνοντας τους πάντες σε αυτό το ιδιαίτερο καρναβαλικό ξεφάντωμα. Επόμενος σταθμός το Μοναστηράκι, οπού ο μεγάλος κόκκινος φαλλός στήθηκε όρθιος και η λατρεία του, μέσα από την κίνηση και τη μουσική ξεκίνησε για μια ακόμα φορά. Η πορεία, αφού κατέβηκε την Αδριανού και πέρασε το Θησείο, κατέληξε στο σημείο εκκίνησής της στο Ηρώδειο. Μεγάλη συμμετοχή του κόσμου Οι διοργανωτές, μιλώντας στο «Π», ανέφεραν ότι «ο φαλλός είναι το άγαλμα του Διονύσου, το οποίο συμβολίζει τη γονιμότητα και τη δημιουργία». Στη συνέχεια πρόσθεσαν ότι η συμμετοχή του κόσμου όσο περνάνε τα χρόνια γίνεται πιο μεγάλη. Ο κύριος στόχος τους είναι να κάνουν το έθιμο και πάλι γνωστό στο ευρύ κοινό και, όπως σημειώνουν, τα έχουν καταφέρει σε μεγάλο βαθμό. «Όποτε διοργανώνουμε την πομπή, βλέπουμε τους μαγαζάτορες αλλά και τους περαστικούς να λένε “Να τα Φαλληφόρια”, τονίζουν χαρακτηριστικά. Τέλος, μας ενημερώνουν ότι στην παρέλαση συμμετέχουν κάθε χρόνο γύρω στα 200 με 300 άτομα και συνολικά διαρκεί 2,5 με 3 ώρες.

Γράφτηκε στην εφημερίδα «Παρασκήνιο» την Παρασκευή 28 Φεβρουαρίου 

Σχολιάστε ...

NEWSLETTER



Focus-On

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ

Karfitsa