Οικονομία

Η επιστροφή σε ρόλο μεγάλου πρωταγωνιστή

Νίκος Καραμούζης

Του Χρήστου Ν. Κώνστα

Νίκος Καραμούζης γεννήθηκε στα Σεπόλια, τον Σεπτέμβριο του 1952. Έχει, ήδη, συμπληρώσει 30 χρόνια τραπεζικής, αλλά και ακαδημαϊκής καριέρας, έχοντας ανεβεί με εντυπωσιακή ταχύτητα και ευελιξία όλα τα απαραίτητα σκαλοπάτια. Από όποια θέση και αν πέρασε ο Νίκος Καραμούζης, ένα ήταν το κοινό χαρακτηριστικό: Ποτέ δεν πέρασε απαρατήρητος. Παντού και πάντα είχε φανατικούς φίλους και φανατικότερους εχθρούς. Παντού και πάντα κατάφερε να αφήσει ισχυρό το αποτύπωμα των απόψεων, των ενεργειών και των μεθόδων του.

Τον περασμένο Φεβρουάριο, ο Ν. Καραμούζης επέστρεψε στην κορυφαία θέση της διοικητικής ιεραρχίας της Eurobank, την οποία είχε διοικήσει επί 14 χρόνια, όταν η τράπεζα ανήκε στον Όμιλο Λάτση.Ο Νίκος Καραμούζης δεν ανήκει στη γενιά των τραπεζιτών που γεννήθηκαν με το «χρυσό κουτάλι στο στόμα». Αγωνίστηκε για να πετύχει και σίγουρα πέτυχε πολλά. Όπως συνήθως συμβαίνει στην Ελλάδα, έχει επικριθεί για πολλές από τις επιλογές του. Μαθήτευσε μόνο σε δημόσια σχολεία, πέρασε τις εξετάσεις και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Πειραιά.

Μερικά χρόνια αργότερα, το 1991, εξελέγη επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ το 1997 πήρε τη θέση του αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πειραιά απ’ όπου είχε αποφοιτήσει. Στο ίδιο πανεπιστήμιο, πήρε την έδρα του καθηγητή στο Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής.

Από τα πρώτα φοιτητικά του χρόνια εντάχθηκε στον «Ρήγα Φεραίο» της «Ανανεωτικής Αριστεράς» και υπήρξε μέλος της Σπουδάζουσας Νεολαίας. Την εποχή εκείνη γνωρίστηκε με τον Χρύσανθο Λαζαρίδη (που τότε είχε άλλες ιδέες από αυτές που εφάρμοσε, όταν κυβέρνησε τη χώρα), αλλά και με τον Νίκο Βούτση, με τον οποίο διατηρεί ακόμη και σήμερα φιλικές σχέσεις.

Τα τρία μυστικά της επιτυχίας

Το πρώτο μεγάλο μυστικό της επιτυχίας στη διαδρομή του Νίκου Καραμούζη ήταν η συνεχής επαφή του με την κοινωνική πραγματικότητα, ακόμη και στις εποχές που η θεαματική επαγγελματική επιτυχία του απέφερε σημαντικά οικονομικά οφέλη, που ουδεμία σχέση είχαν με την «ταπεινή» του καταγωγή.

«Οι τράπεζες δεν πρέπει ποτέ να είναι απέναντι στην κοινωνία», έλεγε και ξαναέλεγε σε όλες του τις επαφές με πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες. Είναι χαρακτηριστικό το απόσπασμα του πρώτου μηνύματος που έστειλε σε όλους τους εργαζομένους της Eurobank, μόλις ανέλαβε την προεδρία του ομίλου υπό την ιδιοκτησία,αυτήν τη φορά, της καναδικής Fairfax Financial: «Στο σύγχρονο εγχώριο και διεθνές χρηματοπιστωτικό περιβάλλον δεν μπορεί να υπάρξει επιτυχής τραπεζική παρουσία με την κοινωνία απέναντι, με τους πολίτες καχύποπτους για τις προθέσεις μας, χωρίς αναγνώριση του οικονομικού ρόλου μας, με τους μετόχους αβέβαιους για το μέλλον και τις προοπτικές μας και με το προσωπικό δυσαρεστημένο και αμέτοχο στις εξελίξεις».

Aκόμη και την εποχή που ο Νίκος Καραμούζης ήταν ένας «high flyer», ένα πανίσχυρο και οικονομικά καταξιωμένο τραπεζικό στέλεχος, δεν σταμάτησε να επικρίνει τον λανθασμένο τρόπο ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, τη «φούσκα» που του επέτρεψε να δημιουργήσει μια εκπληκτική καριέρα: «Δημιουργήσαμε μια νέα επιχειρηματική τάξη με σημαντική εξάρτηση από τις κρατικές δουλειές, τις επιδοτήσεις και τις ενισχύσεις σε έναν επικίνδυνο εναγκαλισμό με το κράτος», έλεγε το 2010 σε μια εκδήλωση της Ένωσης Πολιτών-Παρέμβαση.

Προειδοποιούσε για τις δραματικές εξελίξεις αφού:«[…] Η εποχή που κοροϊδεύαμε τους εαυτούς μας, τους εταίρους μας, τους διεθνείς επενδυτές, τις διεθνείς αγορές τελείωσε. Μάθαμε, κράτος και κοινωνία, να δαπανούμε, δανειζόμενοι πάνω από τις δυνατότητές μας. Γλυκός και επικίνδυνος εθισμός. Διαμορφώσαμε ένα πολιτικό σύστημα που εθίστηκε,επίσης, στο να ξοδεύει σπάταλα και απερίσκεπτα να διαπλέκεται με την επιχειρηματικότητα». Δεύτερο μυστικό του όπλο ήταν η ικανότητα να επιλέγει συμμάχους και συνεργάτες.

Η επιλογή των συνεργατών του

Ήταν το 2010, όταν ένας επιχειρηματίας, «λαμπερό» όνομα της εποχής, τον κάλεσε και του προσέφερε ένα εξωφρενικό ποσό για αμοιβή και επιπλέον το 40% (!) των μετοχών της τράπεζας που είχε δημιουργήσει, αρκεί να ηγείτο της ομάδας του.Ήταν εκεί σε μια ακριβή ψαροταβέρνα στη Νέα Σμύρνη που κοίταξε κατάματα τον πασίγνωστο επιχειρηματία και του είπε: «Γιατί, ενώ σε θαυμάζουν όλα τα Μέσα Ενημέρωσης, οι κύκλοι της αγοράς με τους οποίους εγώ συνομιλώ σε θεωρούν απατεώνα;». Είναι προφανές ότι δεν συνεργάστηκαν ποτέ και αυτό δεν αποτέλεσε ζημιά για τον Ν. Καραμούζη.

Ήξερε να επιλέγει για συνεργάτες «μαχητές με προοπτική εξέλιξης σε στρατηγό» και να τους πιέζει σκληρά, ώστε να αποδώσουν τα μέγιστα για τον εαυτό τους. αλλά και για τον ίδιο.Είναι χαρακτηριστικό ότι ο σημερινός διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, προσελήφθη στην τράπεζα από τον Νίκο Καραμούζη. Τον πρώην υπουργό Οικονομικών, Γκίκα Χαρδούβελη, ο ίδιος είχε τοποθετήσει ως επικεφαλής οικονομολόγο της Eurobank. Ο σημερινός διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας, Λεωνίδας Φραγκιαδάκης, οφείλει τη μεταγραφή του από την HSBC στον όμιλο της Εθνικής στην επιμονή του Νίκου Καραμούζη, την εποχή που ήταν στενός συνεργάτης του αείμνηστου Θόδωρου Καρατζά.Ο σημερινός διευθύνων σύμβουλος της Τράπεζας Πειραιώς, Άνθιμος Θωμόπουλος,επίσης, είχε προσληφθεί από τον Ν. Καραμούζη στην Εθνική, προερχόμενος από την KPMG…

Το τρίτο μυστικό όπλο της επιτυχίας του Νίκου Καραμούζη ήταν η στενή φιλία του με τον Κώστα Σημίτη.Με το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου, ο Νίκος Καραμούζης είχε ελάχιστες και, κυρίως, προσωπικές σχέσεις. Όταν,όμως, ανέλαβε ο καθηγητής Κώστας Σημίτης την προεδρία του ΠΑΣΟΚ, η ισχύς και η επιρροή του Νίκου Καραμούζη εκτινάχθηκε. Γιατί τότε μπορούσε, για πρώτη φορά, να συνδυάσει τις σπουδές του, τις γνώσεις και τις εμπειρίες με την εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων χρηματοοικονομικής στην «παρθένα» ελληνική αγορά. Αυτή η πορεία του Ν. Καραμούζη είναι άξια προσεκτικότερης μελέτης…

Λαμπρές σπουδές, αξιοζήλευτη σταδιοδρομία

Όπως όλοι οι καλοί φοιτητές της εποχής του, ο Νίκος Καραμούζης, μόλις αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Πειραιά, έφυγε για μεταπτυχιακές σπουδές στην Αμερική. Πήρε Mάστερ στα Οικονομικά από το American University και έκανε το διδακτορικό του στα Νομισματικά στο Pennsylvania State University.

Παρά τις σοσιαλιστικές του ιδέες, εντρύφησε στα μυστικά της σύγχρονης χρηματοοικονομικής επιστήμης.Δεν σταμάτησε ποτέ να γράφει. Ακόμη και ως τραπεζικό στέλεχος, συνέχισε το ερευνητικό, συγγραφικό και επιστημονικό του έργο με δημοσιεύσεις σε τόμους, συλλογικές εκδόσεις και διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Έχει δώσει μεγάλο αριθμό διαλέξεων, ομιλιών και παρουσιάσεων σε συνέδρια και εκδηλώσεις.

Στα πρώτα χρόνια της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, ο Νίκος Καραμούζης εργαζόταν ακόμη στις ΗΠΑ. Δίδασκε ως λέκτοραςστοΠολιτειακόΠανεπιστήμιοτηςΠενσυλβάνιας(1982‐1983) και έπειτα ως επίκουρος καθηγητής στο Case Western Reserve University (1983‐1986).

Το 1984, ανέλαβε σύμβουλος της Ομοσπονδιακής Κεντρικής Τράπεζας (Federal Reserve) των ΗΠΑ στο Κλίβελαντ. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1987, όπου εργάστηκε ως βοηθός οικονομικός σύμβουλος και επισκέπτης ερευνητής στην Τράπεζα της Ελλάδος. Ταυτόχρονα, δίδασκε ως επισκέπτης καθηγητής στο Deree College.

Ξεχώρισε για τις επιστημονικές, αλλά και τις διοικητικές του ικανότητες, γι’ αυτό και σύντομα του ανέθεσαν τη θέση του υποδιευθυντή στην, κρισιμότατη εκείνη εποχή, Διεύθυνση Συναλλάγματος στην Τράπεζα της Ελλάδος, στην οποία τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1992, ανέλαβε επικεφαλής.

Ο Νίκος Καραμούζης ήταν ο τελευταίος υποδιοικητής της ΕΤΒΑ επί διοίκησης Κασμά, όταν ο τελευταίος ανέλαβε την εκκαθάρισή της και την πώληση του υγιούς τμήματος στην Τράπεζα Πειραιώς του Μιχάλη Σάλλα.Τον Μάιο του 1995, ανέλαβε υποδιοικητής της Εθνικής.Ο ίδιος θυμάται την πρώτη παρουσίαση της Εθνικής που έκανε σε ξένους στο Λονδίνο, το 1996.

Την εκδήλωση είχε διοργανώσει τότε η Carnegie στο πλαίσιο μιας εθνικής προσπάθειας που κατέβαλλε τότε ο Θεόδωρος Καρατζάς να διεθνοποιηθεί το μετοχολόγιο, αλλά και οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας ενόψει της έλευσης του ευρώ.

Ο Ν. Καραμούζης θυμάται ότι τότε στην εκδήλωση είχαν προσκληθεί 30 σπουδαίοι επενδυτές. Τελικά, εμφανίστηκαν μόνο τέσσερις…

Έναν χρόνο αργότερα, οι ελληνικές μετοχές ήταν περιζήτητες στο εξωτερικό και η χώρα μετά βίωσε τη μεγάλη χρηματιστηριακή «φούσκα» του ’99.

Η θητεία του στην Εθνική

Κατά τη διάρκεια της θητείας του στην Εθνική, κυριολεκτικά, ανέτρεψε κάθε είδους δεδομένο. Πίστεψε στην ανάπτυξη της λιανικής τραπεζικής. «Το καλοκαίρι του 1997», θυμάται ο κ. Καραμούζης, «είχαμε καταλήξει ότι η ανάπτυξη της Εθνικής στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στη λιανική τραπεζική και η ενίσχυση του ιδιωτικού χαρακτήρα της θα ενισχύονταν σημαντικά με την απόκτηση εγχώριας τράπεζας με δίκτυο. Η Εθνική είχε προσλάβει συμβούλους, είχε κάνει τις επαφές και είχε καταστρώσει ένα πρώτο επιχειρηματικό πλάνο. Την κρίσιμη περίοδο των διαπραγματεύσεων, όμως, το φθινόπωρο του 1997, ο αείμνηστος Καρατζάς δεν έλαβε το πράσινο φως από την κυβέρνηση. Το εγχείρημα εγκαταλείφθηκε και έως τότε δεν είχα δει τόσο στενοχωρημένο και απογοητευμένο…τον αείμνηστο Καρατζά».

Την τεράστια εμπειρία που απέκτησε στην ανάπτυξη της λιανικής τραπεζικής με την Εθνική Τράπεζα την αξιοποίησε ο Σπύρος Λάτσης στην Eurobank. Ακριβώς στην κορύφωση της χρηματιστηριακής φούσκας το 1999, ο Νίκος Καραμούζης εγκατέλειψε την Εθνική και μετέφερε τις φιλοδοξίες του στον αμιγώς ιδιωτικό τραπεζικό όμιλο της Εurobank.

Διαχειρίστηκε την άνοδο και την πτώση του ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού τομέα στην Ελλάδα μέχρι και την τελευταία στιγμή.Πάλεψε μέχρι και την τελευταία στιγμή.Έφυγε από την τράπεζα του Σπύρου Λάτση ταπεινωμένος.Για ένα μικρό χρονικό διάστημα, ο Ν. Καραμούζης τοποθετήθηκε από τον Μιχάλη Σάλλα στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της Γενικής Τράπεζας και, παράλληλα,στη θέση συμβούλου Διοίκησης και μέλους της Επιτροπής Στρατηγικού Σχεδιασμού του Ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς. Η φιλοδοξία του να μετατρέψει τη Γενική σε επενδυτική τράπεζα, που θα απάλλασσε τον Όμιλο Πειραιώς, αλλά και την ελληνική οικονομία από το βάρος των «κακών δανείων», δεν ευοδώθηκε.

Επέστρεψε τον περασμένο Φεβρουάριο στη Eurobank του Καναδού Πρεμ Γουάτσα δικαιωμένος και γεμάτος νέες φιλοδοξίες…

*Ρεπορτάζ από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας το «Παρασκήνιο» που κυκλοφόρησε το Σάββατο 28 Μαρτίου 2015.

Σχολιάστε ...

NEWSLETTER

Focus-On

Εφημερίδες

Διαβάστε όλες τις εφημερίδες online

ΑΡΧΕΙΟ

Karfitsa