Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία στην Ελλάδα, με υψηλή κατανάλωση αντιβιοτικών, ελλείψεις φαρμάκων και αυξημένη θνητότητα από ανθεκτικές λοιμώξεις
Σύμφωνα με ειδικούς της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων:
- Πέντε καινοτόμα αντιβιοτικά είναι εγκεκριμένα στην Ευρώπη για νοσοκομειακές λοιμώξεις. Στην Ελλάδα κυκλοφορούν μόνο τρία υπό περιορισμούς.
- Τα δύο πιο αποτελεσματικά φάρμακα για τις ΜΕΘ δεν έχουν τιμή και δεν διατίθενται, με αποτέλεσμα ασθενείς να χάνουν τη ζωή τους πριν τη χορήγηση.
- Ετησίως καταγράφονται 2.500–3.000 θάνατοι από νοσοκομειακές λοιμώξεις.
- Η Ελλάδα έχει την υψηλότερη συχνότητα και θνητότητα από πολυανθεκτικά μικρόβια στην Ευρώπη.
Στα νοσοκομεία, για παράδειγμα:
- Το βακτήριο Acinetobacter παρουσίασε 91–94% αντοχή στη μεροπενέμη, ενώ πανανθεκτικά στελέχη ανιχνεύθηκαν σε ποσοστό 20% σε ΜΕΘ πανεπιστημιακού νοσοκομείου.
- Παρόμοια αύξηση παρουσιάζουν τα βακτήρια Klebsiella και Pseudomonas.
Ο ρόλος της κοινότητας
- Σημαντικοί παράγοντες κινδύνου: προηγούμενη νοσηλεία, διαμονή σε μονάδα φροντίδας, μόνιμος ουροκαθετήρας, πρόσφατη λήψη αντιβιοτικών.
- 43% των στελεχών E. coli στην κοινότητα παράγει ESBL, με αντοχή σε κινολόνες και κοτριμοξαζόλη >20%.
- Στα παιδιά, τα πολυανθεκτικά στελέχη αυξήθηκαν από 0% το 1986 σε 23,3% την περίοδο 2011–2015.
- Το 22% των Ελλήνων διατηρεί αντιβιοτικά στο σπίτι χωρίς ιατρική συνταγή.
Η κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ελλάδα είναι κατά 50% υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο: 29,9 DDDs έναντι 20 DDDs στην Ε.Ε.
Τι προτείνουν οι ειδικοί
Οι λοιμωξιολόγοι προτείνουν:
- Πολιτικές δημόσιας υγείας: Εθνικά σχέδια δράσης και χρηματοδότηση για πρόληψη.
- Ενίσχυση προγραμμάτων επιτήρησης: Διασυνδεδεμένα ηλεκτρονικά συστήματα στα νοσοκομεία.
- Έλεγχος λοιμώξεων: Απομόνωση ασθενών, αυστηρά πρωτόκολλα υγιεινής, εξειδικευμένο προσωπικό.
- Ηλεκτρονική συνταγογράφηση: Υποχρεωτική χρήση για αντιβιοτικά με θεραπευτικά πρωτόκολλα.
- Εκπαίδευση πολιτών: Υπεύθυνη χρήση αντιβιοτικών μόνο με ιατρική συνταγή.
- Έρευνα και καινοτομία: Κίνητρα για ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών και διαγνωστικών εργαλείων.
Υπάρχουν ήδη πρωτοβουλίες από τον ΕΟΔΥ, ευρωπαϊκά προγράμματα όπως REVERSE και ελληνικά προγράμματα (GRIPP) για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής.
Δύσκολες αριθμητικές πραγματικότητες
- 2.500–3.000 θάνατοι από νοσοκομειακές λοιμώξεις ετησίως.
- 28,5 ημερήσιες δόσεις αντιβιοτικών ανά 1.000 κατοίκους στην κοινότητα.
- 75% των Ελλήνων έλαβαν τουλάχιστον μία δόση αντιβιοτικού το 2025.
- 22% των Ελλήνων κρατά αντιβιοτικά στο σπίτι «για ώρα ανάγκης».
Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μια αθέατη αλλά υπαρκτή επιδημία που απαιτεί συντονισμένη δράση και υπεύθυνη χρήση αντιβιοτικών σε όλη την κοινωνία.
