Μια “απλή” αποστολή που δεν είναι καθόλου απλή
Στο The President’s Cake του Hasan Hadi, το story ξεκινά σχεδόν αθώα: μια μικρή μαθήτρια καλείται να φέρει εις πέρας μια σχολική υποχρέωση — να φτιάξει μια τούρτα για τα γενέθλια του προέδρου. Μόνο που αυτή η “γιορτή” δεν έχει τίποτα χαλαρό.
Η ιστορία εκτυλίσσεται στο Ιράκ της δεκαετίας του ’90, σε ένα περιβάλλον όπου η καθημερινότητα είναι φορτισμένη με φόβο, στέρηση και σιωπηλή επιτήρηση. Η μικρή Lamia ξεκινά ένα ταξίδι για να βρει βασικά υλικά — και αυτό που μοιάζει με παιδική περιπέτεια μετατρέπεται σταδιακά σε μια εμπειρία που ακουμπά την έννοια της επιβίωσης.
Το φιλμ λειτουργεί σαν ένα υβρίδιο: λίγο κοινωνικό δράμα, λίγο road movie, λίγο πολιτική αλληγορία — αλλά πάντα μέσα από τα μάτια ενός παιδιού, που δεν καταλαβαίνει πλήρως τον κόσμο, αλλά τον βιώνει στο 100%.
Νεορεαλισμός με παιδικό φίλτρο (και λίγο poetry of the everyday)
Ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν, σύμφωνα με διεθνή μέσα όπως το The Guardian και το The New Yorker, είναι η προσέγγιση που θυμίζει έντονα νεορεαλισμό: φυσικό φως, πραγματικοί χώροι, μη επαγγελματίες ηθοποιοί και μια αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι “σκηνοθετημένο” υπερβολικά.
Η αφήγηση δεν φωνάζει. Δεν δραματοποιεί υπερβολικά. Αντίθετα, αφήνει τις μικρές στιγμές να χτίσουν το βάρος: ένα βλέμμα, μια αποτυχία να βρεθεί ένα υλικό, μια συνάντηση στον δρόμο. Είναι από εκείνες τις ταινίες που σε κάνουν να νιώθεις ότι “τίποτα δεν συμβαίνει” — μέχρι που συνειδητοποιείς ότι όλα συμβαίνουν ταυτόχρονα.
Και κάπου εκεί, η τούρτα παύει να είναι το ζητούμενο. Γίνεται σύμβολο: εξουσίας, φόβου, συμμόρφωσης αλλά και αντίστασης — έστω και αθόρυβης.
Το καστ και η αίσθηση αυθεντικότητας
Στον ρόλο της Lamia, η Baneen Ahmad Nayyef δίνει μια ερμηνεία που δεν βασίζεται σε τεχνική υπερβολή, αλλά σε μια σχεδόν instinctive παρουσία. Δίπλα της, ο Sajad Mohamad Qasem λειτουργεί ως συνοδοιπόρος στο ταξίδι, ενώ η Waheed Thabet Khreibat ενσαρκώνει τη γιαγιά Bibi, προσθέτοντας μια πιο “γηρασμένη” σοφία στην αφήγηση.
Η επιλογή casting — σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η ταινία γυρίστηκε σε πραγματικές τοποθεσίες στο Ιράκ — δίνει την αίσθηση ότι το φιλμ δεν αναπαριστά απλώς μια πραγματικότητα, αλλά σχεδόν την καταγράφει.
Τι λένε τα διεθνή μέσα: σχεδόν καθολική αποδοχή
Η ταινία έχει αποσπάσει ιδιαίτερα θετικές κριτικές διεθνώς, με τη βαθμολογία της να αγγίζει σχεδόν το απόλυτο σε aggregator πλατφόρμες όπως το Rotten Tomatoes (99% θετικές κριτικές).
Το The Guardian τη χαρακτηρίζει ως μια ταινία που συνδυάζει τρυφερότητα και πολιτική ματιά, ενώ το The New Yorker τη συγκρίνει με νεορεαλιστικά έργα που εστιάζουν στη λεπτομέρεια της καθημερινότητας αντί για μεγάλα αφηγηματικά γεγονότα.
Παράλληλα, κάποιες πιο κριτικές φωνές σημειώνουν ότι η ταινία κινείται σε γνώριμα μοτίβα του είδους, χωρίς όμως να αναιρούν τη συνολική της δύναμη ως κινηματογραφικό έργο.
Φεστιβάλ, βραβεία και διεθνής αναγνώριση
Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Καννών (Directors’ Fortnight), όπου απέσπασε σημαντικές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων και το βραβείο κοινού αλλά και τη Caméra d’Or για καλύτερη πρώτη ταινία.
Η πορεία της δεν σταμάτησε εκεί: επιλέχθηκε ως επίσημη υποψηφιότητα του Ιράκ για τα Oscars στην κατηγορία διεθνούς ταινίας, κάτι που ενισχύει τη θέση της ως μία από τις πιο αξιοσημείωτες παραγωγές της χρονιάς από τη Μέση Ανατολή.
Γιατί “μιλάει” τόσο πολύ στο σημερινό κοινό
Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του The President’s Cake είναι ότι, παρότι τοποθετείται χρονικά σε ένα πολύ συγκεκριμένο πολιτικό πλαίσιο, καταφέρνει να είναι επίκαιρο.
Η θεματολογία του — εξουσία, έλεγχος, επιβίωση, παιδική αθωότητα μέσα σε ένα πιεστικό περιβάλλον — βρίσκει αντανακλάσεις στο σήμερα. Και το κάνει χωρίς διδακτισμό.
Είναι από εκείνες τις ταινίες που δεν προσπαθούν να σου “εξηγήσουν” τον κόσμο. Σε βάζουν μέσα του.
Και σε αφήνουν να τον νιώσεις.