Όταν ακούμε για καρκίνο στο στόμα ή στον λαιμό, το μυαλό πηγαίνει σχεδόν αυτόματα στο κάπνισμα και το αλκοόλ. Όμως τα δεδομένα έχουν αλλάξει — και μάλιστα πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουμε.
Τα τελευταία χρόνια, δύο συγκεκριμένες μορφές καρκίνου παρουσιάζουν ανησυχητική αύξηση παγκοσμίως: ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας και ο καρκίνος του φάρυγγα. Και το πιο σοκαριστικό; Εμφανίζονται όλο και πιο συχνά σε νεότερους ανθρώπους που δεν έχουν καν ιστορικό καπνίσματος.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι μέχρι το 2030 τα περιστατικά θα αυξηθούν κατά περίπου 30%, με βασικό «ένοχο» έναν ιό που οι περισσότεροι γνωρίζουν ήδη: τον HPV.
Ο HPV αλλάζει όσα ξέραμε για αυτούς τους καρκίνους
Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων — γνωστός ως HPV — δεν συνδέεται πλέον μόνο με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Σήμερα θεωρείται μία από τις βασικότερες αιτίες πίσω από την αύξηση των καρκίνων στο στόμα και τον λαιμό, καθώς σχετίζεται περίπου με το 30% των περιστατικών παγκοσμίως.
Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής και ιδιαίτερα μέσω του στοματικού έρωτα, κάτι που εξηγεί γιατί πλέον πολλοί ασθενείς είναι νεαρής ηλικίας, χωρίς το «κλασικό» προφίλ του καπνιστή ή του ανθρώπου που καταναλώνει πολύ αλκοόλ.
Και κάπου εδώ αλλάζει τελείως η εικόνα που είχαμε μέχρι σήμερα.
Γιατί οι άνδρες κινδυνεύουν περισσότερο
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι άνδρες εμφανίζουν αυτούς τους τύπους καρκίνου περίπου 2,5 φορές συχνότερα από τις γυναίκες.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι ο ανδρικός οργανισμός φαίνεται να είναι πιο ευάλωτος στη μόλυνση από HPV στη στοματική κοιλότητα, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στον λαιμό ή στο στόμα.
Το κάπνισμα και το αλκοόλ παραμένουν huge risk
Παρότι ο HPV θεωρείται πλέον βασικός παράγοντας κινδύνου, το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ συνεχίζουν να παίζουν τεράστιο ρόλο.
Μάλιστα, όταν συνδυάζονται, ο κίνδυνος εμφάνισης αυτών των καρκίνων μπορεί να εκτοξευθεί έως και 40 φορές.
Και μπορεί οι συνήθειες αυτές να έχουν μειωθεί στις νεότερες γενιές, όμως εξακολουθούν να λειτουργούν επιβαρυντικά — ειδικά όταν συνυπάρχει HPV λοίμωξη.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα; Δεν υπάρχει screening
Σε αντίθεση με άλλες μορφές καρκίνου, για το στόμα και τον λαιμό δεν υπάρχει οργανωμένος προληπτικός έλεγχος.
Γι’ αυτό και οι ειδικοί τονίζουν ότι η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην έγκαιρη παρατήρηση ύποπτων συμπτωμάτων και στον τακτικό έλεγχο από γιατρό ή οδοντίατρο.
Πληγές που δεν κλείνουν, ερεθισμοί, επίμονος πόνος ή αλλαγές στη στοματική κοιλότητα δεν πρέπει ποτέ να αγνοούνται.
Τα 3 πιο δυνατά όπλα πρόληψης
Παρότι οι αριθμοί προκαλούν ανησυχία, υπάρχουν τρόποι να μειώσεις σημαντικά τον κίνδυνο.
Ο εμβολιασμός κατά του HPV θεωρείται σήμερα το πιο ισχυρό μέσο πρόληψης. Συστήνεται τόσο σε αγόρια όσο και σε κορίτσια από μικρή ηλικία, ενώ μπορεί να γίνει και σε ενήλικες έως 45 ετών μετά από ιατρική συμβουλή.
Την ίδια στιγμή, η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να αλλάξει δραστικά τα δεδομένα για την υγεία. Σύμφωνα με μελέτες, όσοι κόβουν το τσιγάρο για 1 έως 4 χρόνια μειώνουν τον κίνδυνο κατά περίπου 30%, ενώ μετά από 20 χρόνια αποχής η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου πέφτει πάνω από 75%.
Αντίστοιχα, η σημαντική μείωση ή η διακοπή του αλκοόλ συνδέεται με έως και 40% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στην περιοχή του στόματος και του λαιμού.
Τα καλά νέα; Η επιστήμη προχωρά πιο γρήγορα από ποτέ
Παρά τη ραγδαία αύξηση των περιστατικών, οι θεραπείες έχουν εξελιχθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια.
Χειρουργικές επεμβάσεις, ακτινοθεραπείες και νέες μορφές θεραπείας έχουν ανεβάσει το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης κοντά στο 70%, δίνοντας σημαντικά καλύτερες προοπτικές στους ασθενείς σε σχέση με το παρελθόν.
Και τελικά, το πιο σημαντικό μήνυμα παραμένει ένα: η πρόληψη είναι πάντα πιο δυνατή από τη θεραπεία.