Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση έχει επανέλθει ξανά στο προσκήνιο. Και είναι μια συζήτηση που δεν αφορά μόνο τα πολιτικά κόμματα ή τους συνταγματολόγους. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο θέλουμε να λειτουργούν οι θεσμοί και η δημοκρατία τα επόμενα χρόνια.
- της Κατερίνας Καζάνη – Βουλευτής Ευβοίας με ΠΑΣΟΚ ΚΙΝΑΛ
Το ενδιαφέρον στρέφεται στο περιεχόμενο των προτεινόμενων αλλαγών. Υπάρχει, όμως, ένα εξίσου σημαντικό ζήτημα: με ποιες πλειοψηφίες θα προχωρήσει η διαδικασία και ποιες θεσμικές εγγυήσεις θα συνοδεύουν την τελική απόφαση.
Η συνταγματική αναθεώρηση δεν ολοκληρώνεται σε μία Βουλή. Σύμφωνα με το άρθρο 110, η σημερινή Βουλή αποφασίζει ποιες διατάξεις μπορούν να αναθεωρηθούν και η επόμενη αναθεωρητική Βουλή θα κληθεί να διαμορφώσει το περιεχόμενο των αλλαγών.
Με απλά λόγια, η σημερινή Βουλή ανοίγει τον δρόμο, αλλά η επόμενη είναι εκείνη που θα γράψει τους νέους κανόνες.
Εάν μια πρόταση αναθεώρησης συγκεντρώσει σήμερα 180 ψήφους, τότε η επόμενη Βουλή θα μπορεί να καθορίσει το περιεχόμενό της με 151 ψήφους. Αντίθετα, εάν σήμερα συγκεντρώσει μόνο την απόλυτη πλειοψηφία των 151 βουλευτών, τότε η επόμενη Βουλή θα χρειαστεί 180 ψήφους για να ολοκληρώσει την αναθεώρηση.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πού πρέπει να αναζητηθεί η ευρύτερη συναίνεση. Στη Βουλή που απλώς αποφασίζει ποια άρθρα ανοίγουν ή στη Βουλή που θα αποφασίσει τι ακριβώς θα γράφουν τα άρθρα αυτά;
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο στο οποίο εδράζεται η στάση του ΠΑΣΟΚ. Η θέση του ΠΑΣΟΚ είναι ότι η αυξημένη πλειοψηφία πρέπει να απαιτηθεί στη δεύτερη περίπτωση. Στη Βουλή που θα διαμορφώσει το περιεχόμενο των αλλαγών και όχι στη Βουλή που απλώς θα δώσει την εντολή να ξεκινήσει η διαδικασία.
Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση των θεσμικών εγγυήσεων. Γιατί οι συνταγματικές αλλαγές δεν είναι μια συνηθισμένη νομοθετική παρέμβαση. Καθορίζουν τους κανόνες λειτουργίας του πολιτεύματος για πολλά χρόνια και γι’ αυτό είναι σημαντικό να στηρίζονται σε ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις.
Η θέση του ΠΑΣΟΚ αντανακλά μια υπεύθυνη αντίληψη για τη συνταγματική αναθεώρηση. Το κόμμα έχει διατυπώσει σαφείς θέσεις για την ανάγκη αλλαγών σε κρίσιμες συνταγματικές διατάξεις, όπως το άρθρο 86 για την ευθύνη των υπουργών και το άρθρο 16 για την ανώτατη εκπαίδευση. Οι αλλαγές αυτές αξίζουν να συζητηθούν με σοβαρότητα και ουσιαστικούς όρους. Ταυτόχρονα, όμως, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι το τελικό τους περιεχόμενο θα προκύψει μέσα από ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις και όχι από μια συγκυριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η διαφωνία αφορά το πώς θα διασφαλιστεί ότι οι τελικές αποφάσεις δεν θα ληφθούν αποκλειστικά από μια συγκυριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το Σύνταγμα δεν είναι κυβερνητικό πρόγραμμα ούτε εργαλείο άσκησης της εκάστοτε εξουσίας. Είναι το κοινό θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί η δημοκρατία.
Γι’ αυτό και οι αλλαγές του χρειάζονται όσο το δυνατόν ευρύτερη πολιτική νομιμοποίηση. Όχι για να δυσκολεύεται η αναθεώρηση, αλλά για να ενισχύεται η αντοχή και η αξιοπιστία των θεσμών στον χρόνο.
Σε τελική ανάλυση, η στάση κάθε πολιτικής δύναμης απέναντι στη συνταγματική αναθεώρηση αποκαλύπτει πώς αντιλαμβάνεται τη σχέση της με τους θεσμούς. Για το ΠΑΣΟΚ, οι συνταγματικές αλλαγές οφείλουν να αποτελούν προϊόν συνεννόησης και όχι μονομερούς επιβολής. Και αυτή η αρχή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν πρόκειται για τη Βουλή που θα καθορίσει το τελικό περιεχόμενο του ίδιου του Συντάγματος.
