Έναν χρόνο μετά τη σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών στο υπουργείο Δικαιοσύνης, ο θεσμός έχει ήδη αναπτύξει σημαντική δραστηριότητα με στόχο τον εκσυγχρονισμό του τρόπου επίλυσης διαφορών στην Ελλάδα. Η ειδική γραμματέας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών Ολυμπία Κ. Αναστασοπούλου σε συνέντευξη της στην εφημερίδα «Political» παρουσιάζει το έργο, τις μεταρρυθμίσεις και τους στόχους της Γραμματείας για την ενίσχυση μιας σύγχρονης κουλτούρας συνεννόησης και επίλυσης διαφορών. Με αιχμή τον νέο Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, την προώθηση της διαμεσολάβησης, της διαιτησίας και της δικαστικής μεσολάβησης, καθώς και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και διεθνών βέλτιστων πρακτικών, η Ειδική Γραμματεία συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός αποτελεσματικότερου και πιο προσβάσιμου συστήματος δικαιοσύνης.
- Η Ειδική Γραμματεία Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών συμπληρώνει πλέον έναν χρόνο λειτουργίας. Ποιος είναι ο ρόλος της;
Το 2025 συστάθηκε η Ειδική Γραμματεία Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών με κοινή απόφαση του πρωθυπουργού και του υπουργού Δικαιοσύνης. Αποστολή της είναι η θεσμική, οργανωτική και ψηφιακή ενίσχυση των μεθόδων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, ώστε πολίτες και επιχειρήσεις να μπορούν να επιλύουν τις διαφορές τους ταχύτερα, οικονομικότερα και αποτελεσματικότερα. Στο πλαίσιο αυτό, η Ειδική Γραμματεία αναλαμβάνει νομοθετικές πρωτοβουλίες, παρακολουθεί τη λειτουργία των σχετικών θεσμών, αξιοποιεί τη διεθνή εμπειρία και σχεδιάζει δράσεις που συμβάλλουν ενεργά στη συστηματική ανάπτυξη και ενδυνάμωση των μεθόδων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών στη χώρα μας.
- Τι καθιστά τον Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών μια εμβληματική μεταρρύθμιση για το σύστημα απονομής της δικαιοσύνης;
Η σημασία του Κώδικα έγκειται πρωτίστως στο γεγονός ότι για πρώτη φορά επιχειρείται η ενιαία και συστηματική αποτύπωση των τριών βασικών μεθόδων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών -της διαιτησίας, της διαμεσολάβησης και της δικαστικής μεσολάβησης- σε ένα συνεκτικό νομοθετικό πλαίσιο. Δεν πρόκειται απλώς για μια κωδικοποίηση υφιστάμενων διατάξεων, αλλά για μια συνολική θεσμική παρέμβαση που δημιουργεί κοινές αρχές, ενιαία ορολογία και ένα σαφές πλαίσιο λειτουργίας για το σύνολο του πεδίου. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου, διευκολύνεται η εφαρμογή των σχετικών διαδικασιών στην πράξη και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη και εδραίωση των μεθόδων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών στη χώρα μας.
- Ποιες είναι οι σημαντικότερες καινοτομίες του νέου Κώδικα;
Οι παρεμβάσεις είναι ουσιαστικές και εκτείνονται σε όλα τα πεδία. Ο Κώδικας εκσυγχρονίζει τη διαιτησία υιοθετώντας το μονιστικό σύστημα του Πρότυπου Νόμου UNCITRAL, αναβαθμίζει σημαντικά την κάθε επιμέρους μέθοδο, ενώ εμπλουτίζει τη διαμεσολάβηση με νέες διαδικασίες, όπως η πρόταση επίλυσης του διαμεσολαβητή, η Ενιαία Ψηφιακή Πύλη Διαμεσολάβησης και οι βαθμίδες πιστοποίησης. Ταυτόχρονα, για πρώτη φορά οργανώνει τη δικαστική μεσολάβηση σε ένα ολοκληρωμένο και λειτουργικό πλαίσιο και ρυθμίζει συστηματικά τη σχέση των διαφορετικών μεθόδων μεταξύ τους και τη διασύνδεσή τους με την πολιτική δίκη.
- Πέρα από τον Κώδικα, ποιες άλλες πρωτοβουλίες ξεχωρίζετε από το έργο της Ειδικής Γραμματείας;
Ένα σημαντικό μέρος της δουλειάς μας αφορά την παραγωγή τεκμηριωμένης δημόσιας πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, εκπονήσαμε πρόσφατα policy paper για τη διαμεσολάβηση, αξιοποιώντας τη διεθνή εμπειρία μέσα από τη συγκριτική μελέτη ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και της Σιγκαπούρης, η οποία θεωρείται παγκόσμιο σημείο αναφοράς στον τομέα της διαμεσολάβησης. Είναι ζητούμενο, να αξιοποιούμε τη διεθνή εμπειρία και τις βέλτιστες πρακτικές, ώστε οι δημόσιες πολιτικές που σχεδιάζονται να στηρίζονται σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε αποσπασματικές προσεγγίσεις.
- Η Ειδική Γραμματεία πιστοποιήθηκε πρόσφατα κατά ISO 9001:2015. Τι σηματοδοτεί αυτή η εξέλιξη;
Η πιστοποίηση αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική αναγνώριση της προσπάθειας που καταβάλλεται για την οικοδόμηση μιας σύγχρονης δημόσιας διοίκησης. Επιβεβαιώνει ακράδαντα ότι οι διαδικασίες της Ειδικής Γραμματείας λειτουργούν βάσει διεθνών προτύπων ποιότητας, διαφάνειας και συνεχούς βελτίωσης, με έμφαση στη νομιμότητα, στη διαχείριση κινδύνων και στην αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού. Για εμάς, η ποιότητα δεν είναι ένας τίτλος· είναι τρόπος λειτουργίας.
- Τι αλλάζει στην πράξη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει η Ειδική Γραμματεία;
Αυτό που αλλάζει είναι ότι διαμορφώνεται σταδιακά ένα πιο σύγχρονο και ολοκληρωμένο πλαίσιο για την επίλυση των διαφορών, το οποίο ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες της σύγχρονης έννομης τάξης, της κοινωνίας και της οικονομίας. Με τον νέο Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, την ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων, την ενίσχυση της διαμεσολάβησης, της διαιτησίας και της δικαστικής μεσολάβησης, αλλά και την αξιοποίηση της διεθνούς εμπειρίας και των βέλτιστων πρακτικών, οι πολίτες αλλά και οι επιχειρήσεις αποκτούν περισσότερες δυνατότητες να επιλύουν τις διαφορές τους με τρόπο αποτελεσματικό, αξιόπιστο και προσαρμοσμένο στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε υπόθεσης. Η προσπάθεια αυτή δεν αφορά μόνο τους νομικούς ή τους επαγγελματίες του χώρου. Αφορά κάθε πολίτη και κάθε επιχείρηση που αναζητούν μια δίκαιη και αμοιβαία επωφελή λύση σε μια διαφορά. Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και να συμβάλουμε στη διαμόρφωση μιας κουλτούρας συνεννόησης και συνεργασίας, η οποία αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για μια σύγχρονη και αποτελεσματική Δικαιοσύνη.
