Δημιουργεί τον Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), έναν ενιαίο φορέα που θα συγκεντρώνει σχεδόν όλες τις διαδικασίες που αφορούν τα ακίνητα, τις οικοδομικές άδειες και τους ελέγχους δόμησης
Μία από τις πιο φιλόδοξες αλλά και πιο αναγκαίες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών βάζει σε εφαρμογή η κυβέρνηση, επιχειρώντας να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η δόμηση και η διαχείριση της ακίνητης περιουσίας στην Ελλάδα.
Έπειτα από χρόνια γραφειοκρατίας, καθυστερήσεων, ελλείψεων προσωπικού αλλά και αλλεπάλληλων σκανδάλων διαφθοράς στις Πολεοδομίες, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ετοιμάζεται να καταθέσει στη Βουλή το νομοσχέδιο που δημιουργεί τον Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), έναν ενιαίο φορέα που θα συγκεντρώνει σχεδόν όλες τις διαδικασίες που αφορούν τα ακίνητα, τις οικοδομικές άδειες και τους ελέγχους δόμησης.
Στην πράξη, πρόκειται για το πρώτο πραγματικό “one stop shop” για τα ακίνητα στη χώρα, ένα ψηφιακό και φυσικό κέντρο εξυπηρέτησης που φιλοδοξεί να γίνει το αντίστοιχο του gov.gr στον χώρο της δόμησης.
Οι Πολεοδομίες περνούν στο Κτηματολόγιο
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι οι σημερινές Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ) παύουν να λειτουργούν ως δημοτικές υπηρεσίες και ενσωματώνονται στον νέο οργανισμό.
Οι αρμοδιότητες για την έκδοση οικοδομικών αδειών, τον έλεγχο των κατασκευών και την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας μεταφέρονται στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, δημιουργώντας ένα ενιαίο πανελλαδικό σύστημα που θα εφαρμόζει τους ίδιους κανόνες σε κάθε περιοχή της χώρας.
Το νέο δίκτυο θα αποτελείται από 20 Περιφερειακά Κέντρα Δόμησης και 77 Τοπικά Κέντρα Δόμησης, τα οποία θα στεγαστούν στα υπάρχοντα κτηματολογικά γραφεία.
Γιατί κρίθηκε απαραίτητη η αλλαγή
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το σημερινό μοντέλο έχει πλέον εξαντλήσει τα όριά του.
Μόλις 185 από τους 332 δήμους διαθέτουν Υπηρεσία Δόμησης, ενώ πολλές από αυτές λειτουργούν με έναν ή δύο μηχανικούς. Σε αρκετές περιπτώσεις η έκδοση μιας οικοδομικής άδειας μπορεί να καθυστερήσει μήνες ή ακόμη και χρόνια.
Παράλληλα, οι αποκαλύψεις για κυκλώματα διαφθοράς σε Πολεοδομίες της Αττικής, αλλά και υποθέσεις όπως η έκδοση αδειών στο Σαρακήνικο της Μήλου, ανέδειξαν – σύμφωνα με την κυβέρνηση – την ανάγκη για ένα ενιαίο, αυστηρότερο και περισσότερο διαφανές σύστημα ελέγχου.
Τι αλλάζει για τους πολίτες
Με τον ΕΟΚΕΔ οι πολίτες θα μπορούν να εξυπηρετούνται από οποιοδήποτε Κέντρο Δόμησης της χώρας, χωρίς περιορισμούς εντοπιότητας.
Οι περισσότερες διαδικασίες θα πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, ενώ στο ίδιο σημείο θα συγκεντρώνονται:
- οι οικοδομικές άδειες,
- τα στοιχεία του Κτηματολογίου,
- οι όροι δόμησης,
- οι πολεοδομικοί έλεγχοι,
- οι πληροφορίες για κάθε ακίνητο.
Στόχος είναι η σημαντική μείωση της γραφειοκρατίας, η επιτάχυνση των συναλλαγών και η ίση αντιμετώπιση όλων των πολιτών ανεξάρτητα από τον δήμο στον οποίο βρίσκεται το ακίνητό τους.
Έλεγχοι με Τεχνητή Νοημοσύνη και ανεξάρτητους ελεγκτές
Το νέο σύστημα εισάγει και έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο εποπτείας.
Για πρώτη φορά δημιουργείται Μητρώο Ανεξάρτητων Ελεγκτών Δόμησης, οι οποίοι θα επιλέγονται με ηλεκτρονική κλήρωση για τον υποχρεωτικό έλεγχο οικοδομικών αδειών.
Παράλληλα, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα χρησιμοποιείται για την ανάλυση των φακέλων και τον εντοπισμό υποθέσεων υψηλού κινδύνου. Το νέο ψηφιακό σύστημα θα αξιολογεί δεδομένα και θα υποδεικνύει ποιες άδειες εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες παρατυπιών, επιτρέποντας στο κράτος να πραγματοποιεί πιο στοχευμένους ελέγχους αντί για τυχαίες δειγματοληψίες.
Κωδικοποιείται για πρώτη φορά όλη η πολεοδομική νομοθεσία
Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη την κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας σε 477 άρθρα, ώστε για πρώτη φορά το σύνολο των κανόνων δόμησης να συγκεντρωθεί σε ένα ενιαίο και ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο.
Παράλληλα δημιουργείται ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης, μέσω του οποίου θα συγκεντρώνονται όλα τα πολεοδομικά, χωροταξικά και περιβαλλοντικά δεδομένα της χώρας σε μία πλατφόρμα, ενώ θα ενοποιηθούν τα στοιχεία του Κτηματολογίου με εκείνα της Δόμησης, δίνοντας στο Δημόσιο πλήρη εικόνα για το τι και πού κατασκευάζεται.
Τι μένει στους δήμους
Οι δήμοι δεν χάνουν τον ρόλο τους στον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Διατηρούν τις αρμοδιότητες που αφορούν τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τις αναπλάσεις, τις επεκτάσεις σχεδίων πόλης, τις χρήσεις γης, τις ρυμοτομικές μελέτες και τη διαχείριση των κοινόχρηστων χώρων.
Αντίθετα, η έκδοση των οικοδομικών αδειών και ο έλεγχος της δόμησης περνούν στον νέο κεντρικό οργανισμό.
Το σχέδιο «Νικόλαος Ταγαράς»
Η συνολική μεταρρύθμιση φέρει την ονομασία «Νικόλαος Ταγαράς», προς τιμήν του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας που απεβίωσε τον περασμένο Μάιο, έχοντας αφιερώσει μεγάλο μέρος της θητείας του στη διαμόρφωση του συγκεκριμένου σχεδίου.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, τα τρία πρώτα γραφεία του νέου οργανισμού θα λειτουργήσουν πιλοτικά μέσα στο 2026, ενώ η πλήρης ανάπτυξη του δικτύου σε ολόκληρη τη χώρα προβλέπεται να ολοκληρωθεί μέσα στο 2027.
