Ζει ο Μοτζτάμπα; Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν δεν έχει πραγματοποιήσει καμία δημόσια εμφάνιση από την ανάληψη των καθηκόντων του, εντείνοντας τα σενάρια για τον πραγματικό τρόπο άσκησης εξουσίας στην Τεχεράνη
Η πολιτική αβεβαιότητα στο Ιράν εντείνεται, καθώς ο πρόεδρος της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν παραδέχθηκε ότι η επικοινωνία του με τον ανώτατο ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι πλέον «πολύ δύσκολη».
Η δήλωση, που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση του Ιράν, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η απουσία του νέου ανώτατου ηγέτη από τη δημόσια ζωή έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της χώρας. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέλαβε την ανώτατη θέση μετά τον θάνατο του πατέρα του, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε κατά τις πρώτες αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Από τότε, ωστόσο, ο νέος ηγέτης δεν έχει εμφανιστεί δημόσια, γεγονός που έχει τροφοδοτήσει ερωτήματα για την κατάσταση της υγείας του, αλλά και για το ποιος πραγματικά λαμβάνει τις κρίσιμες αποφάσεις στο ιρανικό καθεστώς.
Ένας «αόρατος» ανώτατος ηγέτης
Η απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αποτελεί πρωτοφανές φαινόμενο για το πολιτικό σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, όπου ο ανώτατος ηγέτης παραδοσιακά βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας ζωής και λειτουργεί ως το απόλυτο σύμβολο εξουσίας.
Ο νέος ηγέτης, στενός συνεργάτης των σκληροπυρηνικών κύκλων και με ισχυρούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης, επιλέχθηκε από τη Συνέλευση των Ειδικών για να διαδεχθεί τον πατέρα του. Η επιλογή του θεωρήθηκε από πολλούς αναλυτές ένδειξη ότι το συντηρητικό στρατόπεδο διατηρεί τον έλεγχο του πολιτικού συστήματος.
Ωστόσο, η απουσία δημόσιων εμφανίσεων έχει δημιουργήσει ένα ασυνήθιστο κενό επικοινωνίας. Ορισμένες αναφορές κάνουν λόγο για λόγους ασφαλείας ή προβλήματα υγείας, ενώ άλλες τροφοδοτούν αμφιβολίες σχετικά με το εύρος της πραγματικής του παρουσίας στη λήψη αποφάσεων.
Η δύσκολη σχέση Πεζεσκιάν – σκληροπυρηνικών
Η δήλωση του Πεζεσκιάν έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενων εντάσεων ανάμεσα στην προεδρία και τους πιο σκληρούς πυρήνες της ιρανικής εξουσίας.
Ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος έχει υποστηρίξει την ανάγκη διαλόγου και διπλωματικών κινήσεων, ιδιαίτερα λόγω της τεράστιας πίεσης που δέχεται η ιρανική οικονομία. Αντίθετα, οι πιο σκληρές πολιτικές δυνάμεις θεωρούν ότι οποιαδήποτε υποχώρηση απέναντι στη Δύση αποτελεί κίνδυνο για την επιβίωση του καθεστώτος.
Οι διαφωνίες αυτές έχουν γίνει πιο εμφανείς μετά τον πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις στο Ιράν, με τον Πεζεσκιάν να προειδοποιεί ότι η κοινωνική και οικονομική κρίση μπορεί να απειλήσει τη συνοχή της χώρας.
Ποιος κυβερνά πραγματικά το Ιράν;
Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί πλέον διπλωμάτες και αναλυτές είναι εάν η απουσία του ανώτατου ηγέτη αποτελεί προσωρινό φαινόμενο ή αν αντανακλά μία βαθύτερη αλλαγή στη δομή εξουσίας.
Οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι αποτελούν έναν από τους ισχυρότερους θεσμούς του Ιράν, έχουν ιστορικά σημαντικό ρόλο στην ασφάλεια, την εξωτερική πολιτική και τις στρατηγικές αποφάσεις της χώρας.
Η νέα ισορροπία ανάμεσα στον πρόεδρο, τον ανώτατο ηγέτη και τους στρατιωτικούς μηχανισμούς αναμένεται να καθορίσει την πορεία του Ιράν τους επόμενους μήνες.
Η σιωπή που δημιουργεί πολιτικό κενό
Η παραδοχή του Πεζεσκιάν ότι η επικοινωνία με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι δύσκολη δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική αναφορά. Αποκαλύπτει τις δυσκολίες λειτουργίας ενός συστήματος στο οποίο η ανώτατη εξουσία παραμένει συγκεντρωμένη σε έναν ηγέτη που δεν εμφανίζεται δημόσια.
Σε μια περίοδο πολεμικής έντασης, οικονομικής κρίσης και εσωτερικών αντιπαραθέσεων, η Τεχεράνη προσπαθεί να εμφανίσει εικόνα ενότητας. Όμως η παρατεταμένη απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και οι δηλώσεις του ίδιου του προέδρου δείχνουν ότι πίσω από την επίσημη εικόνα υπάρχουν βαθιές πολιτικές ισορροπίες και μάχες επιρροής.
