Συνάντηση με τον Αλ Σίσι στο Ελ Αλαμέιν – Στην ατζέντα ενέργεια, θαλάσσιες ζώνες, Λιβύη και Μέση Ανατολή – Το τηλεφώνημα Φιντάν στο Κάιρο μία ημέρα πριν από την επίσκεψη
Στην Αίγυπτο μεταβαίνει την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε μια συγκυρία κατά την οποία οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται σε συνεχή κίνηση και Αθήνα και Κάιρο επιδιώκουν να ενισχύσουν περαιτέρω τη στρατηγική σχέση που έχουν οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια.
Ο πρωθυπουργός θα συμμετάσχει στην Άτυπη Τριμερή Συνάντηση Ηγετών Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου στο Ελ Αλαμέιν, ενώ θα έχει συνάντηση με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι.
Η τριμερής συνεργασία έχει πλέον εξελιχθεί σε έναν από τους σταθερούς μηχανισμούς συντονισμού στην Ανατολική Μεσόγειο, με τις τρεις χώρες να διαθέτουν κοινά συμφέροντα σε σειρά θεμάτων, από την ενέργεια και την ασφάλεια έως τις θαλάσσιες ζώνες και τις περιφερειακές εξελίξεις.
Η «βαριά» ατζέντα Μητσοτάκη – Σίσι
Στο τραπέζι των συνομιλιών αναμένεται να βρεθούν η ενεργειακή και αμυντική συνεργασία, οι θαλάσσιες ζώνες, η κατάσταση στη Λιβύη και στη Μέση Ανατολή, καθώς και η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ιδιαίτερη θέση κατέχει η Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, για την οποία Αθήνα και Κάιρο βρίσκονται σε διαβουλεύσεις με στόχο τη διαμόρφωση ειδικού καθεστώτος που θα διασφαλίζει τον ιδιαίτερο θρησκευτικό και ιστορικό χαρακτήρα της.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, έχει ήδη επιτευχθεί μια προκαταρκτική κατανόηση μεταξύ των δύο πλευρών, ενώ πλέον αναμένεται και η θέση της ίδιας της μοναστικής κοινότητας.
Στο ζήτημα έχει τοποθετηθεί και η Ουάσιγκτον, με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να αναγνωρίζει την ιστορική και θρησκευτική σημασία της Μονής και να υπογραμμίζει το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την προστασία της.
Ενέργεια και θαλάσσιες ζώνες
Κεντρικό κεφάλαιο της ελληνοαιγυπτιακής συνεργασίας παραμένει η ενέργεια και ειδικότερα το GREGY Green Energy Interconnector, το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης που προβλέπει τη μεταφορά «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο στην Ελλάδα και από εκεί στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Το έργο θεωρείται στρατηγικής σημασίας, καθώς μπορεί να συνδέσει το μεγάλο δυναμικό ανανεώσιμων πηγών της Βόρειας Αφρικής με την ευρωπαϊκή αγορά, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης.
Στο επίκεντρο παραμένουν και οι θαλάσσιες ζώνες. Ελλάδα και Αίγυπτος υποστηρίζουν ότι οι οριοθετήσεις πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ σημείο αναφοράς παραμένει η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ του 2020.
Ισχυρή και η στρατιωτική συνεργασία
Η στρατηγική σχέση Αθήνας και Καΐρου έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια και έντονο αμυντικό αποτύπωμα.
Οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, η συνεκπαίδευση σε θάλασσα, αέρα και ξηρά, η συνεργασία ειδικών δυνάμεων και κυρίως η άσκηση «ΜΕΔΟΥΣΑ», που έχει πλέον καθιερωθεί, έχουν ενισχύσει σημαντικά τη διαλειτουργικότητα των Ενόπλων Δυνάμεων των δύο χωρών.
Η συνεργασία επεκτείνεται επίσης στον τομέα της έρευνας και διάσωσης και συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Και στο βάθος… Τουρκία
Η επίσκεψη Μητσοτάκη πραγματοποιείται την ώρα που η Τουρκία επιχειρεί επίσης να ενισχύσει τις σχέσεις της με την Αίγυπτο, μετά από μια μακρά περίοδο έντασης μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου.
Μάλιστα, μόλις μία ημέρα πριν από την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελατί.
Σύμφωνα με την αιγυπτιακή πλευρά, οι δύο υπουργοί συζήτησαν την προετοιμασία της επικείμενης συνεδρίασης του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Τουρκίας–Αιγύπτου, καθώς και περιφερειακά ζητήματα, μεταξύ των οποίων η Λιβύη, το Ιράν και η Παλαιστίνη.
Το γεγονός προσθέτει ενδιαφέρον στην επίσκεψη Μητσοτάκη, χωρίς πάντως να αναιρεί τη διαφορετική βάση πάνω στην οποία έχουν οικοδομηθεί οι ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις.
Όπως έχει επισημάνει ο Γιώργος Γεραπετρίτης, είναι φυσικό κάθε χώρα να αναπτύσσει σχέσεις και συμμαχίες με περισσότερα κράτη, ωστόσο οι στρατηγικές σχέσεις είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένες, χαρακτηρίζοντας τη σχέση Ελλάδας–Αιγύπτου «βαθιά ριζωμένη και στρατηγική».
Το μήνυμα που θέλει να στείλει η Αθήνα
Το βασικό μήνυμα της ελληνικής πλευράς από το Ελ Αλαμέιν είναι ότι η Αίγυπτος αποτελεί σταθερή στρατηγική επιλογή για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επαναπροσεγγίζει το Κάιρο και οι περιφερειακές συμμαχίες αναδιατάσσονται, η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει και να ενισχύσει το κεφάλαιο που έχει δημιουργήσει με την Αίγυπτο τα προηγούμενα χρόνια.
Ενέργεια, άμυνα, θαλάσσιες ζώνες και περιφερειακή ασφάλεια αποτελούν πλέον τους τέσσερις βασικούς πυλώνες μιας σχέσης που υπερβαίνει τη συγκυρία.
Και αυτό ακριβώς επιδιώκει να καταστήσει σαφές η Αθήνα: ότι, ανεξάρτητα από τις παράλληλες διπλωματικές κινήσεις στην περιοχή, το Κάιρο παραμένει ένας από τους σημαντικότερους στρατηγικούς εταίρους της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
