Η απόφαση του Ισπανού πρωθυπουργού ήρθε μετά την απόρριψη των κυβερνητικών μέτρων για τη στεγαστική κρίση και τις έντονες πολιτικές πιέσεις των τελευταίων ημερών
Ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε τη Δευτέρα την προκήρυξη πρόωρων βουλευτικών εκλογών στην Ισπανία, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στις 29 Νοεμβρίου. Ο Ισπανός πρωθυπουργός γνωστοποίησε την απόφασή του με τηλεοπτικό διάγγελμα από το Παλάτι της Λα Μονκλόα, έπειτα από ένα Σαββατοκύριακο διαβουλεύσεων με υπουργούς, στελέχη του Σοσιαλιστικού Κόμματος και εκπροσώπους πολιτικών δυνάμεων που στηρίζουν ή συνεργάζονται με την κυβέρνησή του.
Με την απόφαση αυτή, ο Σάντσεθ επιλέγει να προσφύγει στις κάλπες περίπου εννέα μήνες πριν από την κανονική ολοκλήρωση της κοινοβουλευτικής περιόδου. Η κυβέρνηση θα προχωρήσει πλέον στις απαιτούμενες θεσμικές διαδικασίες για τη διάλυση του ισπανικού Κοινοβουλίου και την επίσημη έναρξη της εκλογικής διαδικασίας.
Η απόρριψη των μέτρων για τη στέγαση
Καθοριστικό ρόλο στην απόφαση φαίνεται να διαδραμάτισε η κοινοβουλευτική ήττα της κυβέρνησης την περασμένη Παρασκευή, όταν απορρίφθηκαν δύο νομοθετικές ρυθμίσεις που αφορούσαν την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Οι προτάσεις είχαν καταρτιστεί από την κυβέρνηση μετά τις έντονες κοινωνικές αντιδράσεις που προκάλεσε η υπόθεση της έξωσης της 87χρονης Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ στη Μαδρίτη. Η υπόθεση είχε προκαλέσει δημόσια συζήτηση για την πρόσβαση στη στέγαση και την προστασία ευάλωτων πολιτών.
Κατά την κοινοβουλευτική ψηφοφορία, το Junts καταψήφισε τα κυβερνητικά μέτρα, συμπαρατασσόμενο με το Λαϊκό Κόμμα (PP) και το Vox. Η εξέλιξη αυτή ήρθε παρά τις διαπραγματεύσεις που είχαν προηγηθεί ανάμεσα στην κυβέρνηση και τους Καταλανούς αυτονομιστές για συγκεκριμένες πτυχές των προτάσεων.
Η απόρριψη των μέτρων προκάλεσε νέες κινητοποιήσεις σε αρκετές ισπανικές πόλεις, με πολίτες να ζητούν άμεσες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
Το μήνυμα Σάντσεθ προς τους ψηφοφόρους
Στο διάγγελμά του, ο Ισπανός πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι η κυβέρνησή του έχει αντιμετωπίσει δυσκολίες και ότι δεν κατάφερε να υλοποιήσει όλους τους στόχους που είχε θέσει.
Παράλληλα, παρουσίασε ως βασικά σημεία της κυβερνητικής του πορείας την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την ενίσχυση κοινωνικών δικαιωμάτων και τις προσπάθειες περιορισμού των κοινωνικών ανισοτήτων.
Ο Σάντσεθ υποστήριξε ακόμη ότι η κυβέρνησή του βρέθηκε αντιμέτωπη με μια σειρά σοβαρών διεθνών κρίσεων και γεωπολιτικών αναταράξεων. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στις συγκρούσεις που, όπως είπε, είχε με «τυράννους», τεχνολογικούς ολιγάρχες και καθεστώτα που κατηγορούνται για εγκλήματα γενοκτονίας.
Ο πρωθυπουργός άσκησε επίσης σφοδρή κριτική στην αντιπολίτευση, αναφερόμενος στο PP και το Vox και στις συγκρούσεις που έχουν σημειωθεί μεταξύ της κυβέρνησης και των δύο κομμάτων.
Το χρονοδιάγραμμα μέχρι τις εκλογές
Λίγες ώρες πριν από το διάγγελμα, ο Σάντσεθ ενημέρωσε τον βασιλιά της Ισπανίας για την απόφασή του. Την ίδια ημέρα συγκαλείται έκτακτο Υπουργικό Συμβούλιο, προκειμένου να εγκριθεί το διάταγμα για τη διάλυση των Cortes Generales και την επίσημη προκήρυξη των εκλογών.
Το σχετικό διάταγμα αναμένεται να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους, από όπου ξεκινά και τυπικά η αντίστροφη μέτρηση για τις κάλπες. Με βάση το προβλεπόμενο από τον νόμο χρονοδιάγραμμα, η εκλογική αναμέτρηση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 29 Νοεμβρίου.
Οι διαβουλεύσεις που προηγήθηκαν
Η απόφαση του Σάντσεθ δεν προέκυψε από μία και μόνη συνεδρίαση της κυβέρνησης, αλλά από σειρά επαφών που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες ημέρες.
Από την περασμένη Πέμπτη ο πρωθυπουργός είχε διαδοχικές συζητήσεις με υπουργούς, κυβερνητικά στελέχη, κομματικούς παράγοντες και εκπροσώπους άλλων πολιτικών δυνάμεων, προκειμένου να αξιολογήσει τις επιλογές που είχε μπροστά του μετά την κοινοβουλευτική απόρριψη των μέτρων για τη στέγαση.
Στο εσωτερικό του PSOE, αλλά και στην κυβέρνηση, φαίνεται ότι ενισχύθηκε σταδιακά η άποψη πως η προσφυγή στις κάλπες αποτελούσε πλέον μία από τις βασικές διαθέσιμες επιλογές.
Παράλληλα, οι κινητοποιήσεις για τη στεγαστική κρίση δημιούργησαν ένα νέο πολιτικό περιβάλλον, ενώ στην εξίσωση μπήκαν και άλλοι παράγοντες, όπως οι δικαστικές εξελίξεις, η κατάσταση στη Θέουτα και οι αυξήσεις των τιμών.
Η τρίτη φορά που εξετάζει πρόωρες κάλπες
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Πέδρο Σάντσεθ βρίσκεται αντιμέτωπος με το δίλημμα της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.
Τον Απρίλιο του 2024 είχε εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο αποχώρησής του από την πρωθυπουργία, μετά την έναρξη έρευνας που αφορούσε τη σύζυγό του, Μπεγκόνια Γκόμεθ.
Ανάλογος προβληματισμός είχε καταγραφεί και τον Ιούνιο του 2025, όταν η κυβέρνηση βρέθηκε υπό αυξημένη πολιτική πίεση μετά την έναρξη έρευνας για φορολογική υπόθεση που αφορούσε τον πρώην συνεργάτη του Σάντσεθ, Σάντος Κερδάν.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, ο Ισπανός πρωθυπουργός επέλεξε να μην περιμένει μέχρι την ολοκλήρωση της κοινοβουλευτικής θητείας και ανακοίνωσε επίσημα την προσφυγή στις κάλπες.
Η Ισπανία εισέρχεται έτσι σε προεκλογική περίοδο, με τη στεγαστική κρίση, την οικονομία, τις κοινωνικές πολιτικές και τις σχέσεις μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης να αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.