Στον Γάλλο Ανρί Καγκάν και στον Ιάπωνα Κένσο Σοάι απονεμήθηκε το Νόμπελ Χημείας 2026, για την ανακάλυψη των μη γραμμικών φαινομένων και της αυτοκατάλυσης στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση
Οι έρευνές τους βοήθησαν να εξηγηθεί πώς οι χημικές αντιδράσεις μπορούν να ευνοήσουν τη δημιουργία της μίας από δύο κατοπτρικές μορφές ενός μορίου.
Για να γίνει κατανοητή η ανακάλυψη, αρκεί το παράδειγμα των ανθρώπινων χεριών: το αριστερό και το δεξί είναι κατοπτρικά είδωλα, αλλά δεν μπορούν να ταυτιστούν όταν τοποθετηθούν το ένα πάνω στο άλλο. Αντίστοιχα, πολλά μόρια υπάρχουν σε δύο τέτοιες μορφές και ονομάζονται «χειραλικά», από την ελληνική λέξη «χείρ».
Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στη χημεία της ζωής και στην παραγωγή φαρμάκων, καθώς οι δύο μορφές ενός μορίου μπορεί να έχουν διαφορετική βιολογική δράση.
Οι βραβευμένες ανακαλύψεις φωτίζουν τους μηχανισμούς με τους οποίους μια μικρή αρχική υπεροχή της μίας μορφής μπορεί να ενισχυθεί. Στην αυτοκατάλυση, το ίδιο το προϊόν μιας αντίδρασης λειτουργεί ως καταλύτης για την παραγωγή περισσότερου προϊόντος. Οι εργασίες των δύο επιστημόνων συνέβαλαν στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να προκύψει η κυριαρχία μιας κατοπτρικής μορφής έναντι της άλλης.
Οι Καγκάν και Σοάι θα μοιραστούν ισόποσα το χρηματικό έπαθλο των 12 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών, περίπου 1,2 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η απονομή των μεταλλίων θα πραγματοποιηθεί στη Στοκχόλμη στις 10 Δεκεμβρίου, επέτειο του θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ, παρουσία του βασιλιά της Σουηδίας Καρόλου XVI Γουσταύου.
