Οι πρωτοφανείς πιέσεις στο Ελιζέ μετά τις ταραχές, η κριτική από πρώην συμμάχους και η επόμενη ημέρα στη γαλλική πολιτική σκηνή
Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις βαθύτερες πολιτικές και κοινωνικές κρίσεις των τελευταίων ετών, με τις βίαιες ταραχές που εξαπλώθηκαν στη χώρα να προσθέτουν ακόμη μεγαλύτερη πίεση στον Εμανουέλ Μακρόν, λίγους μήνες πριν ολοκληρώσει τη θητεία του.
Λεηλασίες καταστημάτων, πυρπολήσεις κτιρίων και επιθέσεις σε δημόσιες υποδομές συνθέτουν ένα σκηνικό που δοκιμάζει την ικανότητα της κυβέρνησης να αποκαταστήσει την τάξη. Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρόεδρος διαθέτει περιορισμένα οικονομικά και πολιτικά περιθώρια για να απαντήσει στη συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Μαρίν Λεπέν βλέπει την πολιτική συγκυρία να λειτουργεί προς όφελός της, καθώς το ζήτημα της ασφάλειας και η πίεση στο βιοτικό επίπεδο μετατρέπονται σε κεντρικά θέματα της συζήτησης ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027.
Από την υπόσχεση της ανατροπής στην πολιτική απομόνωση
Όταν ο Μακρόν ανέλαβε την προεδρία πριν από σχεδόν μία δεκαετία, εμφανίστηκε ως ο άνθρωπος που θα άλλαζε τις παραδοσιακές ισορροπίες του γαλλικού πολιτικού συστήματος, θα επιτάχυνε τις μεταρρυθμίσεις και θα ενίσχυε την κρατική εξουσία.
Σήμερα, με περίπου έξι μήνες να απομένουν μέχρι το τέλος της θητείας του, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Η Γαλλία αντιμετωπίζει πολιτική αστάθεια, σοβαρές δημοσιονομικές πιέσεις και ένα κύμα κοινωνικής οργής που έχει μεταφερθεί στους δρόμους.
Σε αντίθεση με την περίοδο των «Κίτρινων Γιλέκων» το 2018 και το 2019, όταν η κυβέρνηση μπορούσε να χρησιμοποιήσει σημαντικές οικονομικές παραχωρήσεις για να περιορίσει την ένταση, αυτή τη φορά τα περιθώρια είναι στενότερα. Τα επιβαρυμένα δημόσια οικονομικά και ο κατακερματισμός της Εθνοσυνέλευσης δυσκολεύουν οποιαδήποτε προσπάθεια για μια αντίστοιχη απάντηση.
Πρώην σύμμαχοι στρέφονται εναντίον του
Η κριτική προς τον Μακρόν πλέον προέρχεται και από ανθρώπους που στο παρελθόν ανήκαν στο πολιτικό του στρατόπεδο.
Ο πρώην βουλευτής Λοΐκ Κερβράν χαρακτήρισε το τελευταίο κομμάτι της προεδρικής θητείας έναν «αργό θάνατο», αποδίδοντας μεγάλο μέρος του σημερινού αδιεξόδου στην απόφαση του Μακρόν να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση και να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές το 2024.
Κατά τον ίδιο, εκείνη η επιλογή συνέβαλε στην πολιτική παράλυση που αντιμετωπίζει σήμερα η Γαλλία.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η στάση του πρώην βουλευτή του μακρονικού στρατοπέδου Ζαν Μπατίστ Μορό, ο οποίος αποκάλυψε ότι προέτρεψε τον πρόεδρο να εξετάσει ακόμη και μια συντεταγμένη πρόωρη αποχώρηση.
«Δεν θέλει να τα παρατήσει. Δεν είναι στον χαρακτήρα του», ανέφερε, προσθέτοντας ότι θεωρεί πως αυτό θα έπρεπε να κάνει «για το καλό της χώρας».
Η Λεπέν και ο «αυτοκινητόδρομος έξι λωρίδων»
Στο αντίπαλο στρατόπεδο, η κρίση προσφέρει στη Μαρίν Λεπέν ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό πολιτικό περιβάλλον.
Η επικεφαλής του Εθνικού Συναγερμού επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τόσο τη δυσαρέσκεια γύρω από το κόστος ζωής όσο και την ανασφάλεια που προκάλεσαν τα βίαια επεισόδια. Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά της παρουσίασε την κυβέρνηση ως μια εξουσία που χάνει τον έλεγχο, προβάλλοντας παράλληλα τον εαυτό της ως την πολιτική επιλογή που μπορεί να επαναφέρει την τάξη.
Ο Ζαν Μπατίστ Μορό περιέγραψε με μία φράση πόσο ευνοϊκή θεωρεί ότι είναι πλέον η συγκυρία για εκείνη.
«Δεν έχει απλώς έναν ανοιχτό δρόμο μπροστά της. Έχει έναν αυτοκινητόδρομο έξι λωρίδων», δήλωσε στο Reuters.
Ο Μακρόν μίλησε, αλλά οι επικριτές του περίμεναν αποφάσεις
Στη δημόσια παρέμβασή του μετά το ξέσπασμα των ταραχών, ο Μακρόν απέφυγε να ανακοινώσει δραστικά μέτρα και δεν προχώρησε στην κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Την ίδια ώρα, οι λεηλασίες συνεχίζονταν για δεύτερη νύχτα, φτάνοντας ακόμη και σε εύπορες περιοχές του Παρισιού. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί ανακοίνωσε στη συνέχεια τοπικές απαγορεύσεις κυκλοφορίας.
Η αντίδραση της κυβέρνησης προκάλεσε νέες επικρίσεις. Ο πρώην πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ, ο οποίος προετοιμάζει τη δική του υποψηφιότητα για την προεδρία, ζήτησε πιο αποφασιστικές κινήσεις.
«Η χώρα μας χρειάζεται κάποιον να κυβερνήσει», έγραψε, υποστηρίζοντας ότι περίμενε από τον πρόεδρο συγκεκριμένες αποφάσεις και πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση της τάξης.
Η μάχη για το 2027 γίνεται όλο και πιο περίπλοκη
Η φθορά του Μακρόν επηρεάζει συνολικά τον χώρο που οικοδόμησε πολιτικά τα προηγούμενα χρόνια.
Ο Εντουάρ Φιλίπ επιχειρεί να χαράξει τη δική του πορεία προς το Ελιζέ, όμως εξακολουθεί να συνδέεται πολιτικά με τον σημερινό πρόεδρο. Παράλληλα, σύμφωνα με τις δημοσκοπικές εκτιμήσεις που επικαλείται το Reuters, ο Ζαν Λικ Μελανσόν εμφανίζεται να αποκτά μικρό προβάδισμα έναντι του Φιλίπ στη μάχη για μια θέση στον δεύτερο γύρο.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να δημιουργήσει ακόμη ευνοϊκότερες συνθήκες για τη Λεπέν, η οποία ήδη εμφανίζεται ως μία από τις ισχυρότερες διεκδικήτριες της γαλλικής προεδρίας.
Η παραίτηση που δεν έγινε δεκτή
Η πίεση προς την κυβέρνηση εντάθηκε ακόμη περισσότερο όταν έγινε γνωστό ότι ο υπουργός Εσωτερικών υπέβαλε την παραίτησή του.
Το Ελιζέ ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι ο Μακρόν αρνήθηκε να την κάνει δεκτή, ενώ παράλληλα διέταξε έρευνα για πιθανές αστοχίες στη συλλογή πληροφοριών και στην επιχειρησιακή προετοιμασία των δυνάμεων ασφαλείας πριν από τα επεισόδια.
Η κυβέρνηση καλείται πλέον να απαντήσει όχι μόνο στο πώς θα αποτρέψει έναν νέο γύρο βίας, αλλά και στο κατά πόσο οι μηχανισμοί ασφαλείας είχαν προετοιμαστεί επαρκώς για την έκταση των κινητοποιήσεων.
Ανάμεσα στους δρόμους και τις αγορές
Το πρόβλημα για τον Μακρόν έχει και μια δεύτερη, εξίσου δύσκολη διάσταση.
Η Γαλλία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με υψηλό δημόσιο χρέος και ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα στην Ευρωζώνη. Οι νέες ταραχές προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα πολιτικής αβεβαιότητας για τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Ο Γάλλος πρόεδρος βρίσκεται έτσι ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες πιέσεις. Από τη μία πλευρά, οι αγορές ζητούν δημοσιονομική πειθαρχία. Από την άλλη, ένα μέρος της κοινωνίας ζητά περισσότερη κρατική στήριξη και δαπάνες για να αντιμετωπιστεί η πίεση στο κόστος ζωής.
Το ταξίδι στο Κουβέιτ και οι εικόνες που προκάλεσαν αντιδράσεις
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Μακρόν αναχώρησε τη Δευτέρα για το Κουβέιτ, παρά τις εκκλήσεις πολιτικών αντιπάλων να παραμείνει στη Γαλλία.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η περιοδεία του στον Κόλπο συνδέεται με την προσπάθεια διασφάλισης του ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας και τον περιορισμό των οικονομικών πιέσεων που τροφοδοτούν την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Η επιλογή, ωστόσο, ενέχει πολιτικό κόστος, καθώς οι αντίπαλοί του επιχειρούν να την παρουσιάσουν ως ακόμη μία ένδειξη απόστασης από όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό.
Στο ίδιο κλίμα εντάχθηκαν και οι εικόνες του Μακρόν με τη σύζυγό του Μπριζίτ σε συναυλία της Σελίν Ντιόν το βράδυ της Παρασκευής, λίγες ώρες πριν από το ξέσπασμα των επεισοδίων. Οι φωτογραφίες κυκλοφόρησαν ευρέως στα social media και αξιοποιήθηκαν από τους επικριτές του ως σύμβολο ενός προέδρου που, κατά την άποψή τους, έχει χάσει την επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα.
Με έξι μήνες να απομένουν μέχρι το τέλος της θητείας, το ερώτημα πλέον ξεπερνά το αν ο Μακρόν μπορεί να αναστρέψει την προσωπική πολιτική του φθορά. Αφορά και το ποιος θα καταφέρει να καλύψει το κενό που αφήνει πίσω του, με τη Λεπέν να επιχειρεί να μετατρέψει την κρίση των τελευταίων ημερών σε εφαλτήριο για τη μάχη του Ελιζέ.
