Μια μεγάλη μελέτη σε περισσότερους από 6.600 ασθενείς καταγράφει ένα επίμονο χάσμα στη διάγνωση των αυτοάνοσων νοσημάτων
Κόπωση που δεν υποχωρεί. Πόνος στις αρθρώσεις, ταχυκαρδίες, τριχόπτωση ή μια γενική αίσθηση ότι κάτι στο σώμα δεν λειτουργεί όπως πριν. Και κάπου ανάμεσα στις εξετάσεις και στα διαδοχικά ιατρικά ραντεβού έρχεται μια γνώριμη ερώτηση: «Μήπως έχεις πολύ άγχος τελευταία;».
Για πολλές γυναίκες που τελικά διαγιγνώσκονται με κάποιο αυτοάνοσο νόσημα, η διαδρομή μέχρι να πάρουν μια απάντηση μπορεί να αποδειχθεί μακρά.
Μελέτη από ερευνητές των Πανεπιστημίων του Cambridge και της Ανατολικής Αγγλίας, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 6.600 ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, καταγράφει σημαντικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται αρχικά τα συμπτώματα γυναικών και ανδρών.
Στην έρευνα περιλαμβάνονται ασθενείς με νοσήματα όπως Hashimoto, Graves, λύκο, ρευματοειδή αρθρίτιδα και σκλήρυνση κατά πλάκας.
Όταν τα συμπτώματα αποδίδονται στο στρες
Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, οι γυναίκες είχαν 74% περισσότερες πιθανότητες σε σχέση με τους άνδρες να αναφέρουν ότι τα συμπτώματά τους είχαν χαρακτηριστεί ψυχοσωματικά, δηλαδή ότι θεωρήθηκε πως προκαλούνταν ή επιδεινώνονταν από ψυχολογικούς παράγοντες και στρες.
Παράλληλα, το 43% των γυναικών ανέφερε ότι συμπτώματα που αργότερα συνδέθηκαν με αυτοάνοσο νόσημα είχαν αρχικά αποδοθεί σε κάποια ψυχιατρική κατάσταση, όπως κατάθλιψη ή κρίσεις πανικού. Το αντίστοιχο ποσοστό στους άνδρες ήταν 33%.
Το χάσμα αποτυπώνεται και στον χρόνο που χρειάζεται μέχρι να φτάσει κάποιος στη διάγνωση.
Στους άνδρες, το συχνότερα αναφερόμενο χρονικό διάστημα ήταν μικρότερο από τρεις μήνες. Στις γυναίκες, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η έρευνα, η διαδικασία μπορούσε να διαρκέσει από ένα έως δύο χρόνια.
Συμπτώματα που δεν φαίνονται πάντα στις εξετάσεις
Ένα από τα προβλήματα με αρκετά αυτοάνοσα νοσήματα είναι ότι τα συμπτώματά τους μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστούν ή να μην αποτυπώνονται αμέσως στις εξετάσεις.
«Τα συμπτώματα των αυτοάνοσων είναι συχνά αόρατα στους άλλους και δεν φαίνονται πάντα αμέσως στις αιματολογικές εξετάσεις. Αλλά τα συμπτώματα δεν πρέπει να χρειάζεται να γίνουν ορατά για να γίνουν πιστευτά», επισημαίνει η επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Melanie Sloan.
Η παρατήρηση αγγίζει ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα στην ιατρική. Τον τρόπο με τον οποίο το φύλο μπορεί να επηρεάσει την ερμηνεία όσων περιγράφει ένας ασθενής.
Ιστορικά, ο γυναικείος πόνος και μια σειρά σωματικών συμπτωμάτων έχουν συσχετιστεί με το συναίσθημα και την ψυχική κατάσταση. Παρότι όροι όπως η «γυναικεία υστερία» ανήκουν πλέον στην ιστορία της ιατρικής, η νέα έρευνα εξετάζει κατά πόσο ορισμένα από αυτά τα στερεότυπα εξακολουθούν να επηρεάζουν, έστω και ασυνείδητα, τη σύγχρονη κλινική πρακτική.
«Ως γυναίκες, δίνουμε ακόμα σκληρή μάχη για να γίνουν πιστευτά τα συμπτώματά μας και να αντιμετωπιστούν σωστά», αναφέρει η Shaista Tayabali, ασθενής με αυτοάνοσο νόσημα και συν-συγγραφέας της έρευνας.
Γιατί μια καθυστερημένη διάγνωση έχει σημασία
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην ταλαιπωρία των επαναλαμβανόμενων ιατρικών επισκέψεων.
Η καθυστέρηση στη διερεύνηση ενός αυτοάνοσου νοσήματος μπορεί να σημαίνει ότι ο ασθενής περνά περισσότερο χρόνο χωρίς την κατάλληλη παρακολούθηση και αντιμετώπιση, ενώ παράλληλα η επανειλημμένη αμφισβήτηση των συμπτωμάτων μπορεί να επηρεάσει την εμπιστοσύνη του τόσο προς τους επαγγελματίες υγείας όσο και προς τη δική του αντίληψη για το σώμα του.
Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση γύρω από το λεγόμενο medical gaslighting έχει φέρει ακριβώς αυτή την εμπειρία στο προσκήνιο: ασθενείς που αισθάνονται ότι ο πόνος ή τα συμπτώματά τους υποβαθμίζονται, αμφισβητούνται ή αποδίδονται πρόωρα σε ψυχολογικά αίτια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το στρες ή η ψυχική υγεία δεν μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν σωματικά συμπτώματα. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι μια τέτοια εξήγηση δεν θα πρέπει να λειτουργεί ως εύκολη κατάληξη πριν διερευνηθούν επαρκώς άλλες πιθανές αιτίες.
Το χάσμα που πρέπει να κλείσει
Για τους ερευνητές, τα στοιχεία αναδεικνύουν την ανάγκη οι επαγγελματίες υγείας να εξετάζουν προσεκτικά τα συμπτώματα των ασθενών και να αποφεύγουν πρόωρες ερμηνείες που μπορεί να επηρεάζονται από στερεότυπα γύρω από το φύλο.
Για μια γυναίκα που επισκέπτεται ξανά και ξανά γιατρούς γνωρίζοντας ότι κάτι δεν πάει καλά, το πρώτο βήμα μπορεί να ακούγεται αυτονόητο.
Να αντιμετωπιστούν όσα περιγράφει ως κάτι που αξίζει να διερευνηθεί.
