Η έκθεση για την ενταξιακή πορεία της Άγκυρας καταγράφει παρεμβάσεις στο καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, επαναφέρει την ευρωπαϊκή θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και επισημαίνει τη διατήρηση του casus belli
Σαφείς επισημάνσεις προς την Τουρκία για τη στάση της απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο περιλαμβάνει η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διεύρυνση. Παρά τη συνολική βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων από το 2023, η Κομισιόν καταγράφει ενέργειες και αμφισβητήσεις που εξακολουθούν να επιβαρύνουν το κλίμα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η παρεμπόδιση ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η απειλή πολέμου σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων. Η Επιτροπή καλεί την Άγκυρα να σεβαστεί την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών και να επιδιώξει την ειρηνική επίλυση των διαφορών, με προσφυγή, εφόσον απαιτηθεί, στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου και το τουρκολιβυκό
Ειδική αναφορά γίνεται στον Great Sea Interconnector, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, η οποία αποτελεί έργο κοινού ενδιαφέροντος της ΕΕ. Σύμφωνα με την έκθεση, η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει ερευνητικές δραστηριότητες για την υλοποίησή του, δημιουργώντας εμπόδια στην ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή.
Για το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, η Επιτροπή επαναλαμβάνει την πάγια ευρωπαϊκή θέση: παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες.
Η θέση αυτή επαναβεβαιώνεται παρά την κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων τον Οκτώβριο του 2026, την οποία καταγράφει η έκθεση.
Casus belli και επανεμφάνιση υπερπτήσεων
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι παραμένει σε ισχύ το casus belli της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης από το 1995, σχετικά με ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Υπενθυμίζει ότι η δυνατότητα καθορισμού χωρικής θάλασσας έως τα 12 μίλια προβλέπεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, καταγράφει επανεμφάνιση υπερπτήσεων τουρκικών μαχητικών πάνω από ελληνικά νησιά, περιλαμβανομένων κατοικημένων, καθώς και σημαντική αύξηση παραβιάσεων του εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων. Σχετικά περιστατικά αναφέρονται έως και τον Σεπτέμβριο του 2026.
Στις επισημάνσεις περιλαμβάνονται ακόμη οι τουρκικές αξιώσεις για αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών και οι αγγελίες ναυσιπλοΐας που συνδέονται με αμφισβητήσεις ελληνικής κυριαρχίας, κυριαρχικών δικαιωμάτων και δικαιοδοσίας. Ανησυχία εκφράζεται και για την ένταξη της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά βιβλία.
Κυπριακό: Απόρριψη της προσέγγισης των δύο κρατών
Για το Κυπριακό, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να υποστηρίζει λύση δύο κρατών, σε αντίθεση με το πλαίσιο των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Επαναλαμβάνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι η μόνη αναγνωρισμένη από την ΕΕ κρατική οντότητα στο νησί και ζητά από την Άγκυρα να συμβάλει ενεργά σε δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση υπό τα Ηνωμένα Έθνη.
Για τα Βαρώσια, καλεί την Τουρκία να ανακαλέσει τις μονομερείς ενέργειες και τα μέτρα που έχουν ληφθεί από τον Οκτώβριο του 2020, σύμφωνα με τα ψηφίσματα 550 και 789.
Η έκθεση αναφέρεται επίσης σε μνημόνιο συνεργασίας για υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου, το οποίο υπεγράφη τον Ιούλιο του 2026 μεταξύ της Τουρκίας και της μη διεθνώς αναγνωρισμένης οντότητας στα κατεχόμενα, χωρίς τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Καταγράφει ακόμη ενίσχυση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας, πτήσεις drones και ασκήσεις στις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου.
Ο διάλογος συνεχίζεται, οι εκκρεμότητες παραμένουν
Η αποτίμηση της Επιτροπής αναγνωρίζει και τα βήματα επαναπροσέγγισης: τις επαφές των υπουργών Εξωτερικών, τον πολιτικό διάλογο, τις συζητήσεις για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, τον Φεβρουάριο του 2026. Σημειώνει επίσης ότι δεν καταγράφηκαν μη εξουσιοδοτημένες τουρκικές γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ παραμένει εκκρεμής. Η Κομισιόν ζητά σαφή τουρκική δέσμευση στην καλή γειτονία, αποχή από απειλές και ενέργειες κατά κρατών-μελών και εξομάλυνση των σχέσεων με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας αξιολογείται θετικά, αλλά η ευρωπαϊκή αποτίμηση συνδέει την πρόοδο με έμπρακτο σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
