Όλα ξεκίνησαν από την ανάρτηση ενός χρήστη στο Twitter, που μιλούσε για ένα μικρό νησί στο οποίο φέτος έγινε χαμός. Το νησί αυτό δεν υπάρχει. Εκείνο που δημιουργήθηκε μετά, όμως, κυρίως στο διαδίκτυο, είναι υπαρκτό και μας αφορά όλους. Γιατί όλοι ή σχεδόν όλοι συνεχίσαμε το γαϊτανάκι των φανταστικών πληροφοριών.
Ψίμυθος ακούσαμε, για Ψίμυθο μιλούσαμε. Το πιστέψαμε. Και αρχίσαμε να κάνουμε αναφορές για το ανύπαρκτο μέρος. Για τις παραλίες, τα ακτοπλοϊκά, τα καταλύματα, τις παραλίες και τις ταβέρνες του. Και από κοντά τα τρολ της…αντιπολίτευσης. Κατηγορίες για τη λειψυδρία στην Ψίμυθο και για την έλλειψη νοσοκομειακής περίθαλψης, για την απουσία γιατρού στο νησί, που δεν απασχολεί το υπουργείο Υγείας.
Αν εξαιρέσεις κάποιους και πάνω απ’ όλους τον Άδωνι Γεωργιάδη, που πήραν πρέφα ότι καμία Ψίμυθο δεν έχει η Ελλάδα στον χάρτη της και έκαναν χιούμορ με όλο αυτό, υπήρξαν άλλοι τόσοι που το πήραν σοβαρά. Απολύτως σοβαρά. Το έχαψαν για τα καλά και ακόμα και τώρα δεν έχουν πάρει χαμπάρι τίποτα. Για την ιστορία: υπήρξαν επιτήδειοι που θέλησαν να εξαπατήσουν προσφέροντας… εισιτήρια για Ψίμυθο. Και φθηνά μάλιστα.
Θα μπορούσε άνετα να είναι κοινωνικό πείραμα, και το διαδικτυακό υλικό που έχει μαζευτεί –μιλάμε για εκατοντάδες αναρτήσεις– να μπει σε ένα βιβλίο κοινωνιολογίας για να αποτυπώσει τα φαινόμενα της εποχής με τα fakenews και άλλες «ιστορίες για αγρίους», που ανεβαίνουν στο διαδίκτυο. Τώρα ήταν ένα φανταστικό νησί, μια άλλη φορά θα είναι –και τα τελευταία χρόνια συνήθως είναι– κάτι άλλο. Μπορεί να είναι οτιδήποτε, οποιοδήποτε ψέμα, που με έναν μαγικό τρόπο θα σφηνώσει στο κεφάλι του μέσου χρήστη και με την ανακύκλωση θα πάρει σάρκα και οστά, σαν κάτι απόλυτα πραγματικό.
Είναι τρελό το πόσο εύκολα μπορεί πλέον ένα ψέμα να πάρει διαστάσεις χιονοστιβάδας. Αλλά το πιο τρελό και απογοητευτικό μαζί είναι η δική μας συμμετοχή στη διαδικασία αυτή. Το πόσο ανοικτοί και ακατέργαστοι είμαστε, πόσο έτοιμοι να ρουφήξουμε οποιαδήποτε πληροφορία και να την κρατήσουμε μέσα μας χωρίς φίλτρο. Και μετά να της δώσουμε κι άλλη ώθηση, δημιουργώντας γύρω από αυτήν μια ολόκληρη ιστορία. Τότε το ψέμα το πιστεύουν πια όλοι. Γιατί η ποσότητα της πληροφορίας είναι πια τόση, που κανείς δεν μπαίνει στον κόπο να διασταυρώσει την αρχή της.
Κάποτε, σε έναν κόσμο που δεν απέχει πολύ από το 2024, η ανθρωπότητα θα κινδυνεύει από αυτό το μικρόβιο, της πιστευτής αναλήθειας, που θα μπαίνει μέσα στο ανίσχυρο ανοσοποιητικό της κρίσης μας και θα μεταδίδεται όπως ο ιός της γρίπης.
Σε αυτό το όχι τόσο μακρινό μέλλον, το ψέμα θα μπλέκεται με την αλήθεια (κάτι ξέρουν γι αυτό τα «σκοτεινά δωμάτια» που άρχισαν να λειτουργούν –και συνεχίζουν από την εποχή των «αγανακτισμένων») και θα αναμειγνύεται μαζί της όπως το γάλα στον καφέ.
του Φώτη Σιούμπουρα
