Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να αναδείξει νέα κέντρα δεδομένων με ισχύ από 200 MW έως 400-500 MW μέχρι το 2030. Αυτές οι υποδομές αναμένεται να προσελκύσουν συνολικές επενδύσεις που κυμαίνονται από 2 έως 5 δισεκατομμύρια ευρώ, με το κόστος κάθε MW να αγγίζει περίπου τα 10 εκατομμύρια ευρώ.
Η στρατηγική για την ανάπτυξη αυτών των υποδομών θα αποτυπωθεί αναλυτικά στον εθνικό «οδικό χάρτη» που θα παρουσιαστεί την Παρασκευή 13 Μαρτίου, από τα Υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Περιβάλλοντος & Ενέργειας. Αυτή η μελέτη, που υποστηρίχθηκε από τον ΑΔΜΗΕ και τον ΔΕΔΔΗΕ, θα εξετάσει τα υφιστάμενα δεδομένα καθώς και τις προοπτικές για τη δημιουργία νέων data centers στη χώρα.
Η ανάλυση θα αναδείξει τις δυνατότητες κατασκευής νέων υποδομών σε ολόκληρη την επικράτεια, λαμβάνοντας υπόψη διάφορους παράγοντες, όπως οι χωροταξικοί περιορισμοί, η διαθεσιμότητα ηλεκτρικού «χώρου» και τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα. Σύμφωνα με αυτές τις παραμέτρους, η Ελλάδα φαίνεται έτοιμη να γίνει ένας σημαντικός επενδυτικός προορισμός, με διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» που επιτρέπει την εγκατάσταση έργων άνω των 3.000 MW.
Ανάλυση ανά περιφέρεια
Πάντως, οι περισσότερες επενδύσεις φαίνεται ότι θα συγκεντρωθούν εκτός του Λεκανοπεδίου, το οποίο παρουσιάζει περιορισμένες δυνατότητες ανάπτυξης λόγω των ήδη υπαρχόντων έργων στην ανατολική Αττική. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η συγκέντρωση των data centers κοντά σε τηλεπικοινωνιακούς κόμβους είναι μια παγκόσμια τάση. Δυστυχώς, αυτό σημαίνει ότι οι επιλογές για νέα κέντρα δεδομένων στην Αττική είναι περιορισμένες, με μόλις 250 MW διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου.
Η Κρήτη είναι η μόνη Περιφέρεια που έχει ακόμα λιγότερο διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο», μόλις 120 MW, ενώ η Πελοπόννησος ακολουθεί με 310 MW. Αντίθετα, η Δυτική Μακεδονία κατατάσσεται πρώτη με 720 MW διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου. Ακολουθούν η Θεσσαλία με 620 MW και η Κεντρική Μακεδονία – Θράκη με 520 MW. Αυτές οι περιοχές διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή (400 kV υπερυψηλής τάσης) για τη σύνδεση των κέντρων δεδομένων, με περιορισμούς στην υψηλή και μέση τάση.
Δυνατότητες για κέντρα δεδομένων
Οι ευρείες δυνατότητες του ηλεκτρικού «κορμού» διευκρινίζουν γιατί, παρόλο που η Αττική διαθέτει περιορισμένο ηλεκτρικό «χώρο», υπάρχει περιοχή στο Λεκανοπέδιο όπου μπορεί να εγκατασταθεί data center με ισχύ έως 100 MW. Αντίθετα, οι Περιφέρειες με λιγότερο ηλεκτρικό «χώρο» μπορούν να υποστηρίξουν μόνο μικρότερα data centers. Για παράδειγμα, η Κρήτη δεν μπορεί να υποστηρίξει κέντρο δεδομένων μεγαλύτερο από 30 MW, ενώ στην Πελοπόννησο μόλις μία περιοχή μπορεί να φιλοξενήσει mega data center ισχύος έως 100 MW.
Όσον αφορά τις μεγαλύτερες επενδύσεις, οι Περιφέρειες με περισσότερο διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» προσφέρουν τις καλύτερες προοπτικές. Στη Δυτική Μακεδονία και τη Θεσσαλία, είναι εφικτό να αναπτυχθούν έργα έως 300 MW, ενώ στην Κεντρική Μακεδονία – Θράκη, η μέγιστη ισχύς μπορεί να φτάσει τα 150 MW.
Τα mega data centers
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι τρέχουσες επενδύσεις περιορίζονται σε έργα ισχύος έως 15 MW. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι επενδυτές κατά κανόνα δεσμεύουν μεγαλύτερο ηλεκτρικό «χώρο» (π.χ. 50 MW), αλλά αρχίζουν με μικρότερες επενδύσεις.
Για τα mega data centers, που απαιτούν ισχύ αρκετών εκατοντάδων Μεγαβάτ, η εγκατάσταση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής «πίσω από τον μετρητή» είναι η προτιμώμενη λύση. Αυτό σημαίνει ότι η τροφοδοσία θα γίνεται απευθείας, αποφεύγοντας τη μεταφορά ενέργειας μέσω του κεντρικού δικτύου, ώστε να μην επιβαρυνθεί το τοπικό δίκτυο και να αποφευχθούν οι υπερβολικές ανατιμήσεις στην ηλεκτρική ενέργεια.
Σημαντική υπόθεση είναι ότι η επένδυση της ΔΕΗ για το mega data center 300 MW στη Δυτική Μακεδονία θα ακολουθήσει αυτήν τη λογική. Για το σκοπό αυτό, η ΔΕΗ προγραμματίζει να αξιοποιήσει και τις ΑΠΕ που θα εγκαταστήσει στην περιοχή, καθώς και να μετατρέψει τη λιγνιτική μονάδα «Πτολεμαΐδα 5» σε ένα σταθμό αερίου κλειστού κύκλου με ισχύ περίπου 500 MW.
Αιτήματα και προκλήσεις
Σύμφωνα με ενημέρωση από στέλεχος του ΑΔΜΗΕ, έχουν υποβληθεί 19 αιτήματα για έργα συνολικής ισχύος περίπου 1.189 MW. Από αυτά, 315 MW έχουν λάβει οριστικές προσφορές σύνδεσης από τον Διαχειριστή, ενώ για 873,5 MW βρίσκονται σε εξέλιξη οι μελέτες σύνδεσης.
Ωστόσο, οι αριθμοί αυτοί δεν αποτυπώνουν πλήρως το επενδυτικό ενδιαφέρον, καθώς πολλά αιτήματα υποβάλλονται σε δοκιμαστικό στάδιο και δεν προχωρούν σε σύναψη συμβάσεων. Επίσης, συχνά υποβάλλονται παράλληλες αιτήσεις και στους δύο Διαχειριστές για ταχύτερη διαδικασία σύνδεσης.
Η λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος με την παρουσία των data centers είναι μια νέα πρόκληση, καθώς η γεωγραφική τους συγκέντρωση μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο τοπικό δίκτυο. Τα κέντρα δεδομένων απαιτούν σταθερή και αδιάλειπτη τροφοδοσία, ενώ τυχόν διαταραχές στην τροφοδοσία τους ενδέχεται να επηρεάσουν την ευστάθεια του συστήματος.
Η σύνδεσή τους είναι πολύπλοκη, καθώς πρέπει να ληφθούν υπόψη οι τοπικές συνθήκες παραγωγής και κατανάλωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι, εάν προστεθούν μαζικά συστήματα αποθήκευσης ενέργειας σε μια περιοχή, ενδέχεται να προκληθούν συμφόρηση και εντάσεις μεταξύ του data center και των μπαταριών, καθώς και οι δύο θα απαιτούν ενέργεια ταυτόχρονα.
