Ένα κύμα αβεβαιότητας διατρέχει την ελληνική αγορά τις πρώτες ημέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με τα σούπερ μάρκετ να γίνονται ο καθρέφτης της ανησυχίας των καταναλωτών.
Οι εξελίξεις στο διεθνές σκηνικό φαίνεται να επηρεάζουν άμεσα τη συμπεριφορά των νοικοκυριών, τα οποία προσαρμόζονται με ταχύτητα σε ένα περιβάλλον που μοιάζει ολοένα και πιο ασταθές.
Σύμφωνα με έρευνα της NielsenIQ (9–12 Μαρτίου), περισσότεροι από τους μισούς καταναλωτές δηλώνουν ανήσυχοι (57%), ενώ ένας στους τέσσερις βιώνει έντονο στρες για το τι μπορεί να ακολουθήσει. Το 13% εκφράζει θυμό, ενώ μόλις ένα μικρό 3% παραμένει αδιάφορο. Η ψυχολογική αυτή πίεση αποτυπώνεται άμεσα στις πρώτες κινήσεις της αγοράς.
Το 72% των καταναλωτών έχει ήδη αλλάξει συνήθειες: το 35% περιορίζει τις δαπάνες του, το 25% μειώνει τις εξόδους, ενώ ένα 10% έχει προχωρήσει σε αποθεματοποίηση βασικών ειδών. Οι μεγαλύτεροι φόβοι αφορούν πιθανές ανατιμήσεις (22%) και ελλείψεις προϊόντων (19%), ενώ η γεωπολιτική αστάθεια και η αύξηση των τιμών καυσίμων απασχολούν το 16% και το 14% αντίστοιχα.
Μετατόπιση προτεραιοτήτων
Σε σχέση με τον Φεβρουάριο, οι προτεραιότητες των καταναλωτών έχουν αλλάξει αισθητά. Πριν από την κρίση, η ανησυχία επικεντρωνόταν κυρίως στο αυξημένο κόστος τροφίμων (45%), στους λογαριασμούς ενέργειας (21%) και στην κάλυψη βασικών αναγκών (17%). Σήμερα, το ενδιαφέρον στρέφεται και σε κινδύνους που αφορούν την ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας και τη σταθερότητα της αγοράς συνολικά.
Όπως ανέφεραν στελέχη της NielsenIQ σε πρόσφατη ημερίδα, η καταναλωτική συμπεριφορά σε περιόδους κρίσης εξελίσσεται σε τέσσερα στάδια: σοκ, συνειδητοποίηση, προσαρμογή και επανεκκίνηση. Η ελληνική αγορά φαίνεται να βρίσκεται ακόμη στο πρώτο στάδιο, με άμεσες και έντονες αντιδράσεις.
Πίεση στα νοικοκυριά – προσαρμογή στις τιμές
Το οικονομικό περιβάλλον παραμένει απαιτητικό. Το 57% των νοικοκυριών δηλώνει ότι το εισόδημά του καλύπτει μόνο τα απολύτως απαραίτητα, ενώ μόλις το 13% βλέπει βελτίωση στην οικονομική του κατάσταση. Παρ’ όλα αυτά, οι καταναλωτές δείχνουν ιδιαίτερα ενεργοί στην προσπάθεια να ελέγξουν τα έξοδά τους: το 68% παρακολουθεί συστηματικά τις τιμές, το 76% αναζητά προσφορές και κουπόνια, ενώ σχεδόν 8 στους 10 επιδιώκουν να αγοράζουν πάντα στη χαμηλότερη δυνατή τιμή. Ένας στους δύο λειτουργεί πλέον με αυστηρό προϋπολογισμό για τα βασικά είδη.
Η συμπεριφορά αυτή συνδέεται άμεσα με την πορεία των τιμών. Τα στοιχεία της NielsenIQ για την αγορά ταχυκίνητων καταναλωτικών προϊόντων (FMCG) την περίοδο 2006–2025 δείχνουν ότι οι όγκοι πωλήσεων παραμένουν σχεδόν αμετάβλητοι, ενώ η μέση τιμή έχει αυξηθεί κατά 30%. Έτσι, η συνολική αξία της αγοράς ενισχύεται κυρίως λόγω ανατιμήσεων, σε ένα περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί από συνεχόμενες κρίσεις, πανδημίες και πληθωριστικές πιέσεις.
Η νέα πραγματικότητα στα σούπερ μάρκετ
Το τοπίο που διαμορφώνεται είναι ξεκάθαρο: η αγορά των σούπερ μάρκετ διατηρεί τον όγκο της, αλλά η αξία της αυξάνεται, καθώς οι τιμές ανεβαίνουν και οι καταναλωτές γίνονται ολοένα και πιο προσεκτικοί. Η κρίση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως επιταχυντής μιας ήδη διαμορφωμένης τάσης, ωθώντας τα νοικοκυριά σε ακόμη πιο συνειδητές και προσεκτικές επιλογές.
