Στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων και των παρασκηνιακών διεργασιών για τον τερματισμό της κρίσης στη Μέση Ανατολή βρίσκεται ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος, σύμφωνα με εκτιμήσεις αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών που επικαλείται το CNN, εξακολουθεί να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη στρατηγική του Ιράν, παρά τη μυστικότητα που περιβάλλει την κατάσταση της υγείας και την πραγματική του επιρροή στο εσωτερικό του καθεστώτος.
Οι πληροφορίες των αμερικανικών υπηρεσιών σκιαγραφούν μια εικόνα πολιτικής ασάφειας και εσωτερικών ισορροπιών στην Τεχεράνη, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν διπλωματική διέξοδο και παράλληλα εντείνουν την πίεση προς την Ισλαμική Δημοκρατία.
Ο άνθρωπος πίσω από τις κλειστές πόρτες
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του εκλιπόντος Αλί Χαμενεΐ και νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, παραμένει απομονωμένος και σχεδόν αόρατος από τη δημόσια ζωή μετά τον σοβαρό τραυματισμό του κατά τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς που συγκλόνισαν την ιρανική ηγεσία στις αρχές του πολέμου.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδει το CNN, οι αμερικανικές υπηρεσίες δεν έχουν καταφέρει να επιβεβαιώσουν την ακριβή τοποθεσία του, ενώ η επικοινωνία του φέρεται να γίνεται αποκλειστικά μέσω προσωπικών επαφών και αγγελιοφόρων, χωρίς χρήση ηλεκτρονικών μέσων, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τη συλλογή πληροφοριών.
Παρά τη δημόσια διαβεβαίωση Ιρανών αξιωματούχων ότι ο Χαμενεΐ βρίσκεται «σε πλήρη υγεία», αμερικανικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για σοβαρά εγκαύματα και τραύματα που εξακολουθούν να απαιτούν ιατρική φροντίδα και περιορίζουν τη δυνατότητα άμεσης παρέμβασής του στην καθημερινή διακυβέρνηση.
Η εξουσία στους Φρουρούς της Επανάστασης
Το κενό που δημιουργεί η περιορισμένη παρουσία του Χαμενεΐ φαίνεται πως καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι σύμφωνα με δυτικές αναλύσεις έχουν αναλάβει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση τόσο των στρατιωτικών επιχειρήσεων όσο και της πολιτικής στρατηγικής.
Κομβική φιγούρα αναδεικνύεται πλέον και ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, ο οποίος θεωρείται από αμερικανικές και αραβικές πηγές ως το πρόσωπο με τη μεγαλύτερη διαπραγματευτική επιρροή απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το CNN, ακόμη και ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ζήτησε από συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο πληροφορίες σχετικά με το ποιος διαθέτει την πραγματική εξουσία στην Τεχεράνη, λαμβάνοντας την απάντηση ότι ο Γκαλιμπάφ θεωρείται σήμερα ο βασικός δίαυλος επικοινωνίας.
Η στρατηγική της επιβίωσης
Παρά την εκτεταμένη στρατιωτική πίεση που δέχεται το Ιράν, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το καθεστώς εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές δυνατότητες αντοχής.
Εκθέσεις της CIA αναφέρουν ότι μεγάλο μέρος των ιρανικών πυραυλικών συστημάτων παραμένει λειτουργικό, ενώ η Τεχεράνη φαίνεται να αξιοποιεί την εύθραυστη εκεχειρία για να ανασυντάξει κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές.
Παράλληλα, σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται το CNN, η ιρανική οικονομία μπορεί να αντέξει ακόμη και τέσσερις μήνες εντατικού αμερικανικού αποκλεισμού χωρίς πλήρη κατάρρευση, στοιχείο που ενισχύει την πεποίθηση της Τεχεράνης ότι διαθέτει ακόμη διαπραγματευτικό χρόνο.
Η αβεβαιότητα που δυσκολεύει τη συμφωνία
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Ουάσινγκτον φαίνεται πως δεν είναι μόνο στρατιωτικό, αλλά πολιτικό: η αδυναμία σαφούς εικόνας για το ποιος λαμβάνει τελικά τις αποφάσεις στο Ιράν.
Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι το ιρανικό καθεστώς παρουσιάζει σημάδια εσωτερικού κατακερματισμού, με διαφορετικά κέντρα ισχύος να επιχειρούν να επηρεάσουν την κατεύθυνση των διαπραγματεύσεων.
Η κατάσταση αυτή καθιστά ακόμη πιο περίπλοκη την προσπάθεια εξεύρεσης συμφωνίας για τον τερματισμό της κρίσης, καθώς οι ΗΠΑ δεν είναι βέβαιες ποιος έχει τη δυνατότητα να δεσμεύσει πραγματικά το ιρανικό καθεστώς.
Η επόμενη μέρα της Τεχεράνης
Οι εξελίξεις γύρω από τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αποκαλύπτουν ότι το Ιράν εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς εσωτερικής αναδιάταξης, όπου η πολιτική επιβίωση, η στρατιωτική ισχύς και η διαδοχή εξουσίας αλληλοσυγκρούονται.
Το αν ο νέος ανώτατος ηγέτης παραμένει πραγματικά ο άνθρωπος που κινεί τα νήματα ή αν η εξουσία έχει ήδη περάσει σε άλλους πόλους μέσα στο καθεστώς, παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Και όσο αυτή η αβεβαιότητα συνεχίζεται, τόσο πιο δύσκολη γίνεται και η προοπτική μιας σταθερής συμφωνίας στη Μέση Ανατολή.