Για πρώτη φορά από την ανακάλυψή του, το εμβληματικό ταφικό μνημείο της Αμφίπολης αποκαλύπτεται σχεδόν στο σύνολό του, με τον περίβολο του Τύμβου Καστά να αναδεικνύεται πλέον πλήρως, προσφέροντας μια εντυπωσιακή εικόνα της πραγματικής κλίμακας του αρχαιολογικού συγκροτήματος που συνδέεται με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Οι εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης που βρίσκονται σε εξέλιξη μεταμορφώνουν σταδιακά τον χώρο σε ένα από τα σημαντικότερα επισκέψιμα μνημεία της χώρας, ενώ οι νέες εικόνες από τον τύμβο προκαλούν δέος ακόμη και στους ειδικούς.
Ο περίβολος των 497 μέτρων και τα 22 στρέμματα που εντυπωσιάζουν
Το μεγαλύτερο μέρος των παρεμβάσεων στον Τύμβο Καστά έχει πλέον ολοκληρωθεί, επιτρέποντας για πρώτη φορά τη συνολική θέαση του αρχαίου περιβόλου, ο οποίος εκτείνεται σε περίμετρο 497 μέτρων.
Η αποκάλυψη αυτή αναδεικνύει το πραγματικό μέγεθος του μνημείου, το οποίο καταλαμβάνει έκταση 22 στρεμμάτων, ενώ μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο ξεπερνά συνολικά τα 50 στρέμματα.
Παράλληλα, έχουν ολοκληρωθεί:
- η αποκατάσταση της αρχικής γεωμετρίας των πρανών του τύμβου,
- η ανάδειξη του περιβάλλοντος χώρου,
- η αποκατάσταση μεγάλου τμήματος της νότιας πλευράς του περιβόλου,
- καθώς και η στερέωση κρίσιμων σημείων του μνημείου.
Στη νότια πλευρά του περιβόλου, σε μήκος περίπου 105 μέτρων, χρησιμοποιήθηκαν αυθεντικά αρχαία μαρμάρινα μέλη, ενώ όπου κρίθηκε απαραίτητο προστέθηκαν περιορισμένα νέα τμήματα από τεχνητό λίθο ώστε να αποκατασταθεί η συνοχή της κατασκευής.
Το εσωτερικό του ταφικού μνημείου είναι πλέον πλήρως θεάσιμο
Ένα από τα σημαντικότερα στάδια των εργασιών αφορά το ίδιο το ταφικό μνημείο, όπου πλέον το εσωτερικό είναι ορατό σχεδόν στο σύνολό του.
Μετά την ολοκλήρωση των έργων στερέωσης και αποκατάστασης της καμάρας στον ταφικό θάλαμο, αλλά και την εγκατάσταση ειδικών μεταλλικών αντιστηρίξεων στο όρυγμα της ταφικής θήκης, αφαιρέθηκαν όλες οι παλαιότερες προσωρινές μεταλλικές διατάξεις που στήριζαν το μνημείο επί χρόνια.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: οι εσωτερικοί χώροι του τάφου αποκαλύπτονται πλέον χωρίς εμπόδια, επιτρέποντας για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη εικόνα της αρχιτεκτονικής του.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Πολιτισμού, στο επόμενο στάδιο προβλέπεται:
- η επανατοποθέτηση της μνημειώδους δίφυλλης μαρμάρινης θύρας,
- καθώς και η αποκατάσταση της κεφαλής και των φτερών της σφίγγας που κοσμούσε την είσοδο.
Ένα μνημείο που συνεχίζει να αποκαλύπτει τα μυστικά του
Κατά μήκος του περιμετρικού δρόμου, που ακολουθεί τα ίχνη του αρχαίου περιδρόμου, οι επισκέπτες μπορούν πλέον να διακρίνουν διαφορετικές ιστορικές φάσεις του μνημείου.
Ανάμεσα στα στοιχεία που ξεχωρίζουν είναι:
- το σημείο όπου φαίνεται ότι είχε τοποθετηθεί ρωμαϊκός γερανός για την αφαίρεση μαρμάρων του περιβόλου,
- οι ράμπες μεταφοράς υλικών από την κορυφή του τύμβου,
- αλλά και τμήματα αναλημματικών τοίχων που αποδεικνύουν ότι ήδη από την αρχαιότητα υπήρχαν τεχνικές παρεμβάσεις για τη σταθεροποίηση του εδάφους.
Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι κάθε νέα φάση εργασιών αποκαλύπτει πολύτιμες πληροφορίες για τη διαχρονική χρήση και διαχείριση του μνημείου.
Μενδώνη: «Ένα μοναδικό και μεγαλειώδες μακεδονικό μνημείο»
Τον Τύμβο Καστά επισκέφθηκε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η οποία ενημερώθηκε επί τόπου για την πορεία των εργασιών από τον διευθυντή Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θεμιστοκλή Βλαχούλη και τον επιβλέποντα μηχανικό Μιχάλη Λεφαντζή.
Σε δηλώσεις της χαρακτήρισε την Αμφίπολη «μοναδικό και μεγαλειώδες μακεδονικό μνημείο», τονίζοντας ότι πλέον αναδεικνύεται με σαφήνεια η ιστορική του βαρύτητα και η σύνδεσή του με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Η υπουργός υπογράμμισε πως ο Τύμβος Καστά αποτελεί τον μεγαλύτερο ταφικό τύμβο που έχει βρεθεί έως σήμερα στη Μακεδονία, με διάμετρο που ξεπερνά τα 140 μέτρα — μεγαλύτερη ακόμη και από εκείνη του Τύμβου των Αιγών.
Παράλληλα, σημείωσε ότι:
- το μνημείο χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα π.Χ.,
- χαρακτηρίζεται από εξαιρετική πολυτέλεια και αρχιτεκτονική ποιότητα,
- ενώ οι εργασίες εξελίσσονται με εξαιρετικά αργούς και προσεκτικούς ρυθμούς λόγω της μοναδικότητάς του.
Ο συνολικός προϋπολογισμός των έργων εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 15 εκατομμύρια ευρώ, με χρηματοδότηση κυρίως από τα προγράμματα ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Στόχος: Να ανοίξει οργανωμένα στο κοινό έως το 2028
Το υπουργείο Πολιτισμού προχωρά πλέον και στον σχεδιασμό των απαραίτητων υποδομών επισκεψιμότητας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό:
- θα δημιουργηθεί οργανωμένος μουσειακός χώρος στην ανατολική πλευρά του τύμβου,
- θα διαμορφωθούν διαδρομές επισκεπτών,
- ενώ θα αναπτυχθούν νέες υποδομές πρόσβασης και ξενάγησης.
Στόχος είναι το μνημείο να αποδοθεί πλήρως και με ασφάλεια στο κοινό στις αρχές του 2028.
Η μοναδική ξύλινη γέφυρα της Αμφίπολης και τα νέα έργα
Κατά την επίσκεψή της στην περιοχή, η Λίνα Μενδώνη πραγματοποίησε αυτοψία και στη μοναδική σωζόμενη ξύλινη αρχαία γέφυρα της Αμφίπολης, η οποία χρονολογείται στον 5ο αιώνα π.Χ. και αναφέρεται ακόμη και από τον Θουκυδίδη.
Οι εργασίες προστασίας και συντήρησής της έχουν ολοκληρωθεί, ενώ εγκαταστάθηκε και ειδικό μεταλλικό στέγαστρο προστασίας.
Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης με προϋπολογισμό 1,12 εκατομμυρίων ευρώ.
Παράλληλα, η υπουργός επισκέφθηκε και τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, όπου ολοκληρώθηκαν σημαντικές εργασίες αναστήλωσης και αποκατάστασης του ιστορικού μοναστηριακού συγκροτήματος του 12ου αιώνα.