Αναστάτωση έχει προκαλέσει στους δικαιούχους συντάξεων χηρείας η πρόσφατη απόφαση του Συμβούλιο της Επικρατείας σχετικά με την καταβολή της εθνικής σύνταξης, με το υπουργείο Εργασίας να επιχειρεί να βάλει τέλος στα σενάρια περί περικοπών.
Κυβερνητικές πηγές διαμηνύουν πως δεν υπάρχει καμία πρόθεση μείωσης των συντάξεων χηρείας και ότι το ισχύον καθεστώς παραμένει αμετάβλητο, παρά τη συζήτηση που έχει ανοίξει μετά τη δικαστική απόφαση.
Τι έκρινε το Συμβούλιο της Επικρατείας
Η υπόθεση αφορά την αποκαλούμενη «εγκύκλιο Τσακλόγλου», η οποία είχε εκδοθεί το 2021, ερμηνεύοντας τον νόμο Κατρούγκαλου και προβλέποντας πως κάθε συνταξιούχος δικαιούται μόνο μία εθνική σύνταξη, ακόμη και αν λαμβάνει περισσότερες κύριες συντάξεις.
Η συγκεκριμένη εγκύκλιος, ωστόσο, δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη.
Το ΣτΕ έκρινε ότι η βασική λογική της εγκυκλίου — δηλαδή η καταβολή μίας μόνο εθνικής σύνταξης — είναι συμβατή με το νομοθετικό πλαίσιο, όμως σημείωσε ότι η συγκεκριμένη εγκύκλιος είχε κανονιστικό χαρακτήρα και όχι απλή ερμηνευτική ισχύ, αφήνοντας έτσι ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας νομοθετικής παρέμβασης στο μέλλον.
Ποιους αφορά η συζήτηση για την εθνική σύνταξη
Εάν εφαρμοζόταν αυστηρά η συγκεκριμένη διάταξη, τότε οι συνταξιούχοι που λαμβάνουν και προσωπική σύνταξη και σύνταξη χηρείας θα διατηρούσαν μόνο μία εθνική σύνταξη.
Αυτό σημαίνει ότι στη δεύτερη σύνταξη — εκείνη λόγω θανάτου συζύγου — θα καταβαλλόταν αποκλειστικά το ανταποδοτικό μέρος.
Παρά τις ανησυχίες, το υπουργείο Εργασίας επιμένει ότι δεν τίθεται τέτοιο θέμα αυτή τη στιγμή, επιδιώκοντας να καθησυχάσει περίπου 200.000 δικαιούχους συντάξεων θανάτου.
Τα σενάρια για επιστροφές χρημάτων
Σύμφωνα με νομικούς και ειδικούς στην κοινωνική ασφάλιση, σε περίπτωση που εφαρμοζόταν στο μέλλον νέα ρύθμιση, θα μπορούσε να τεθεί θέμα επιστροφής ποσών που αντιστοιχούν στο εθνικό τμήμα της σύνταξης χηρείας.
Ο πρόεδρος της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους, Αλέξης Μητρόπουλος, εκτίμησε ότι ορισμένοι συνταξιούχοι θα μπορούσαν θεωρητικά να βρεθούν αντιμέτωποι με απαιτήσεις επιστροφών χιλιάδων ευρώ.
Ωστόσο, λόγω της πενταετούς παραγραφής, οι παλαιότερες συντάξεις χηρείας φαίνεται να μένουν εκτός κινδύνου, ενώ μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι συντάξεις που εκδόθηκαν από το 2024 και μετά.
«Παγωμένες» οι περικοπές μετά την τριετία στον ιδιωτικό τομέα
Την ίδια στιγμή, παραμένει σε εκκρεμότητα και το θέμα των μειώσεων στις συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι εάν ο επιζών σύζυγος εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη, τότε μετά την πάροδο τριών ετών η σύνταξη χηρείας μειώνεται κατά 50%.
Η ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται ήδη στο Δημόσιο και στον πρώην ΟΓΑ από το 2020, όμως στον ιδιωτικό τομέα δεν εφαρμόστηκε ποτέ, δημιουργώντας ουσιαστικά δύο διαφορετικές κατηγορίες δικαιούχων.
Έτσι, χιλιάδες συνταξιούχοι εξακολουθούν να λαμβάνουν ακέραιη τη σύνταξη θανάτου, χωρίς τις προβλεπόμενες περικοπές.
Στο τραπέζι το πολιτικό και κοινωνικό κόστος
Το ενδεχόμενο αναδρομικών κρατήσεων ή εφαρμογής των περικοπών εκ των υστέρων προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις, καθώς αφορά δεκάδες χιλιάδες χήρες και χήρους.
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο κοινωνικό ζήτημα, το οποίο η κυβέρνηση αποφεύγει να αγγίξει, ειδικά σε προεκλογική περίοδο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η βασική κατεύθυνση που εξετάζεται είναι να αποφευχθούν αναδρομικές επιβαρύνσεις για περίπου 118.000 περιπτώσεις στις οποίες οι προβλεπόμενες μειώσεις δεν εφαρμόστηκαν από το 2019 έως σήμερα.
