Μία από τις πιο μυστηριώδεις υποθέσεις της πυρηνικής εποχής δεν εκτυλίχθηκε σε πεδίο μάχης, αλλά στα αχανή νερά του Ειρηνικού Ωκεανού. Εκεί, σε βάθος χιλιάδων μέτρων, εξακολουθεί να βρίσκεται μια αμερικανική θερμοπυρηνική βόμβα που χάθηκε το 1965 μαζί με το αεροσκάφος που τη μετέφερε και τον πιλότο του.
Το περιστατικό παρέμεινε κρυφό για πολλά χρόνια, με τις πραγματικές διαστάσεις του να γίνονται γνωστές πολύ αργότερα, προκαλώντας πολιτικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες.
Το ατύχημα που οδήγησε μια πυρηνική βόμβα στον πυθμένα της θάλασσας
Τον Δεκέμβριο του 1965, το αμερικανικό αεροπλανοφόρο USS Ticonderoga επέστρεφε από επιχειρήσεις που σχετίζονταν με τον πόλεμο του Βιετνάμ. Ανάμεσα στον στρατιωτικό εξοπλισμό που μετέφερε βρίσκονταν και πυρηνικά όπλα, κάτι που εκείνη την εποχή θεωρούνταν συνηθισμένη πρακτική.
Στις 5 Δεκεμβρίου, κατά τη διάρκεια μεταφοράς ενός επιθετικού αεροσκάφους Douglas A-4E Skyhawk από το υπόστεγο προς το κατάστρωμα πτήσεων, συνέβη το απρόβλεπτο. Κάτω από το αεροσκάφος ήταν προσαρμοσμένη μία θερμοπυρηνική βόμβα τύπου B43, με ισχύ που μπορούσε να φτάσει το ένα μεγατόνο TNT — περίπου 70 φορές ισχυρότερη από τη βόμβα που καταστρέφει τη Χιροσίμα.
Ο πιλότος Ντάγκλας Γουέμπστερ βρισκόταν ήδη στο πιλοτήριο όταν το αεροσκάφος οδηγήθηκε σε πλευρικό ανελκυστήρα του πλοίου. Εκεί, μια αλληλουχία γεγονότων οδήγησε στην τραγωδία.
Τα δευτερόλεπτα που άλλαξαν τα πάντα
Κατά τη διαδικασία μεταφοράς, το αεροπλανοφόρο πήρε ελαφριά κλίση. Το Skyhawk άρχισε να κυλά ανεξέλεγκτα προς την άκρη του ανελκυστήρα και στη συνέχεια προς τη θάλασσα.
Μέλη του πληρώματος προσπάθησαν να προειδοποιήσουν τον πιλότο, όμως εκείνος φέρεται να μην αντιλήφθηκε εγκαίρως τον κίνδυνο. Σύμφωνα με μαρτυρίες, πιθανότατα προσπαθούσε να εντοπίσει ή να πατήσει τα φρένα του αεροσκάφους.
Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, το Skyhawk προσέκρουσε στο προστατευτικό δίχτυ ασφαλείας, ανατράπηκε και κατέληξε στον ωκεανό. Ο Γουέμπστερ επιχείρησε να εγκαταλείψει το πιλοτήριο, όμως δεν τα κατάφερε.
Το αεροσκάφος, ο πιλότος και η πυρηνική βόμβα εξαφανίστηκαν στα νερά της Θάλασσας των Φιλιππίνων.
Μαζί με τη βόμβα, στον βυθό κατέληξαν και περισσότεροι από ενάμιση τόνος καυσίμων. Το σημείο της πτώσης βρίσκεται σε βάθος που ξεπερνά τα πέντε χιλιόμετρα.
Τη δεκαετία του 1960 δεν υπήρχε η τεχνολογία που θα επέτρεπε την ανάκτηση ενός τόσο βαριού φορτίου από τόσο μεγάλο βάθος. Έτσι, η βόμβα B43 παρέμεινε εκεί όπου βυθίστηκε, χωρίς να ανασυρθεί ποτέ.
Δεν είναι η μοναδική πυρηνική βόμβα που χάθηκε
Η υπόθεση του Ticonderoga δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου καταγράφηκαν αρκετά ατυχήματα με πυρηνικά όπλα, γνωστά ως «Broken Arrow».
Στις περισσότερες περιπτώσεις τα όπλα εντοπίστηκαν και ανακτήθηκαν. Ωστόσο, ορισμένα παραμένουν αγνοούμενα μέχρι σήμερα.
Δημόσια διαθέσιμα στοιχεία αναφέρουν ότι τουλάχιστον τρεις αμερικανικές πυρηνικές βόμβες δεν έχουν εντοπιστεί ποτέ, ενώ στον βυθό διαφόρων θαλασσών και ωκεανών βρίσκονται επίσης σοβιετικά πυρηνικά όπλα που χάθηκαν μαζί με βυθισμένα υποβρύχια.
Το μυστικό που έμεινε κρυφό για δεκαετίες
Η Ουάσινγκτον κράτησε το περιστατικό μακριά από τη δημοσιότητα για πολλά χρόνια.
Όταν το Πεντάγωνο αναγνώρισε για πρώτη φορά την απώλεια πυρηνικού όπλου το 1981, παρουσίασε λανθασμένα στοιχεία για την ακριβή τοποθεσία του ατυχήματος. Μόλις το 1989 αποκαλύφθηκε ότι το συμβάν είχε σημειωθεί πολύ πιο κοντά στην Ιαπωνία απ’ ό,τι αρχικά υποστηριζόταν.
Η αποκάλυψη προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς ήρθε σε αντίθεση με τις διαβεβαιώσεις που είχαν δοθεί στο Τόκιο σχετικά με τη μεταφορά πυρηνικών όπλων στην περιοχή.
Υπάρχει σήμερα κίνδυνος;
Οι επιστήμονες θεωρούν εξαιρετικά απίθανο το ενδεχόμενο πυρηνικής έκρηξης. Ένα πυρηνικό όπλο απαιτεί πολύπλοκους μηχανισμούς ενεργοποίησης και συγκεκριμένες συνθήκες για να λειτουργήσει, οι οποίες δεν μπορούν να προκύψουν τυχαία στον βυθό της θάλασσας.
Παρόλα αυτά, παραμένουν ερωτήματα για τις μακροχρόνιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η συνεχής διάβρωση των μεταλλικών τμημάτων και η παρουσία ραδιενεργών ή τοξικών υλικών δημιουργούν ανησυχίες για το τι μπορεί να συμβεί τις επόμενες δεκαετίες.
Η ξεχασμένη ιστορία του πιλότου
Πίσω από το πυρηνικό θρίλερ κρύβεται και μια ανθρώπινη τραγωδία. Ο Ντάγκλας Γουέμπστερ χάθηκε μαζί με το αεροσκάφος του, όμως λόγω της μυστικότητας που περιέβαλε την υπόθεση, η θυσία του δεν αναγνωρίστηκε άμεσα.
Η οικογένειά του χρειάστηκε να δώσει πολυετή αγώνα ώστε το όνομά του να συμπεριληφθεί στους επίσημους καταλόγους των πεσόντων.
Σχεδόν έξι δεκαετίες αργότερα, στα σκοτεινά βάθη του Ειρηνικού δεν βρίσκεται μόνο μία χαμένη θερμοπυρηνική βόμβα. Εκεί παραμένει και ένα από τα πιο αινιγματικά κεφάλαια του Ψυχρού Πολέμου, ένα μυστικό που έμεινε θαμμένο για χρόνια κάτω από χιλιάδες μέτρα νερού.
