Νέα στοιχεία της δικογραφίας αποκαλύπτουν ότι υπήρχαν ενδείξεις κινδύνου πριν από την κατάρρευση – Στο μικροσκόπιο των Αρχών οι εργασίες εκσκαφής, οι καταθέσεις των εμπλεκομένων και οι τεχνικές μελέτες
Νέα δεδομένα που περιλαμβάνονται στη δικογραφία για την κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα ρίχνουν φως στις ώρες που προηγήθηκαν του περιστατικού, ενώ εντείνουν τα ερωτήματα σχετικά με τα μέτρα ασφαλείας που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια των εργασιών θεμελίωσης σε γειτονικό οικόπεδο.
Στο υλικό της έρευνας περιλαμβάνονται ανταλλαγές μηνυμάτων μεταξύ επιβλεπόντων μηχανικών, μαρτυρίες ενοίκων, τεχνικές εκτιμήσεις ειδικών και στοιχεία που έχουν συλλέξει οι αστυνομικές αρχές, τα οποία εξετάζονται προκειμένου να διαπιστωθεί αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αντιστήριξης.
Το SMS που καταγράφει ανησυχία λίγες ώρες πριν από την κατάρρευση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μήνυμα που, σύμφωνα με πληροφορίες της δικογραφίας, εστάλη το πρωί της Τρίτης από έναν εκ των επιβλεπόντων μηχανικών προς συνάδελφό του, ο οποίος απουσίαζε από το εργοτάξιο.
Στο μήνυμα αναφέρεται:
«Καλημέρα, η διαρροή που έχουν δίπλα είναι πιο εκτεταμένη τελικά και έχουμε εκεί ένα θέμα, θα χρειαστεί μάλλον ακόμη ένα ντουλάπι».
Σύμφωνα με τις τεχνικές εκτιμήσεις, ο όρος «ντουλάπι» χρησιμοποιείται στην οικοδομική πρακτική για να περιγράψει ειδικό κιβώτιο αντιστήριξης, το οποίο τοποθετείται σε βαθιές εκσκαφές προκειμένου να προστατεύονται γειτονικές κατασκευές από καθιζήσεις ή μετακινήσεις του εδάφους.
Η δε αναφορά σε «διαρροή» εκτιμάται ότι σχετίζεται με παρουσία λυμάτων, γεγονός που ενδέχεται να είχε επιβαρύνει περαιτέρω τη συνοχή του εδάφους.
Οι Αρχές εξετάζουν αν ελήφθησαν τα προβλεπόμενα μέτρα αντιστήριξης
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία της έρευνας, το σκάμμα είχε αποκτήσει σημαντικό βάθος πριν από την κατάρρευση.
Οι ερευνητικές αρχές εξετάζουν εάν στο στάδιο αυτό είχαν ληφθεί όλα τα προβλεπόμενα μέτρα αντιστήριξης, όπως απαιτείται σε περιπτώσεις εκσκαφών δίπλα σε υφιστάμενα κτίρια.
Τεχνικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ενδέχεται να απαιτείται η άμεση κατασκευή διαφράγματος από σκυρόδεμα ταχείας πήξης, προκειμένου να προστατευθούν τα θεμέλια γειτονικών οικοδομών.
Οι καταθέσεις των ενοίκων και η εικόνα πριν από την κατάρρευση
Η Ελληνική Αστυνομία έχει ήδη λάβει πολυάριθμες καταθέσεις από κατοίκους και εμπλεκόμενους στην υπόθεση.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και οι μαρτυρίες ενοίκων της πολυκατοικίας, οι οποίοι περιγράφουν όσα προηγήθηκαν της κατάρρευσης.
Ένας από τους κατοίκους φέρεται να κατέθεσε ότι λίγο πριν από το συμβάν μηχανικός επισκέφθηκε την πολυκατοικία, ενημερώνοντας τους ενοίκους πως είχε διαπιστωθεί κάποιο πρόβλημα.
Όταν οι κάτοικοι τον ρώτησαν αν υπήρχε κίνδυνος κατάρρευσης, εκείνος, σύμφωνα με την κατάθεση, τους διαβεβαίωσε ότι δεν υπήρχε τέτοιο ενδεχόμενο.
Οι ισχυρισμοί των μηχανικών και τα ευρήματα της έρευνας
Από την πλευρά τους, οι μηχανικοί που έχουν καταθέσει στις Αρχές υποστηρίζουν ότι είχαν ληφθεί μέτρα αντιστήριξης και ότι οι εκσκαφές πραγματοποιούνταν σταδιακά και σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Ωστόσο, οι ερευνητές εξετάζουν κατά πόσο οι ισχυρισμοί αυτοί επιβεβαιώνονται από τα τεχνικά στοιχεία που έχουν συλλεχθεί, καθώς φωτογραφικό υλικό από το σημείο φέρεται να δείχνει εκτεθειμένο έδαφος δίπλα στα θεμέλια της γειτονικής οικοδομής.
Η επικίνδυνη κλίση της πολυκατοικίας
Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάζονται, το κτίριο είχε αρχίσει να μετακινείται αρκετές ώρες πριν από την τελική κατάρρευση.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το κενό μεταξύ της πολυκατοικίας και του γειτονικού κτιρίου μεγάλωνε σταδιακά, γεγονός που θεωρείται ένδειξη σοβαρής μεταβολής της στατικής συμπεριφοράς της κατασκευής.
Οι πραγματογνώμονες καλούνται πλέον να διαπιστώσουν αν η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τις εργασίες θεμελίωσης που εκτελούνταν στο διπλανό οικόπεδο.
Οι εκτιμήσεις των ειδικών για τα έργα αντιστήριξης
Ο πρόεδρος των Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδας, Βασίλης Μπαρδάκης, εξήγησε ότι κάθε νέα οικοδομή συνοδεύεται από συγκεκριμένες μελέτες εκσκαφής και θεμελίωσης, ενώ στις βαθιές εκσκαφές απαιτούνται πρόσθετες γεωτεχνικές και στατικές μελέτες.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Όταν σκάβεις βαθύτερα και αποκαλύπτεις τα θεμέλια του γείτονα, αν δεν υπάρχουν τα κατάλληλα μέτρα, μπορεί να υπάρξει αστοχία εδάφους και το διπλανό κτήριο να πάρει κλίση».
Αναφερόμενος στη συγκεκριμένη περίπτωση σημείωσε ακόμη:
«Φαίνεται ότι έγινε εκσκαφή χωρίς ειδικά μέτρα αντιστήριξης, κάτι που είναι εξαιρετικά σπάνιο και δεν συνηθίζεται».
Παράλληλα χαρακτήρισε την υπόθεση «παράδειγμα προς αποφυγή», υπογραμμίζοντας ότι από τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει η ύπαρξη έργων όπως τοίχοι αντιστήριξης, μεταλλικές πασσαλώσεις ή διαφράγματα σκυροδέματος.
Ανησυχία για τις γειτονικές οικοδομές
Προβληματισμό εκφράζουν και άλλοι ειδικοί σχετικά με την κατάσταση των παρακείμενων κτιρίων.
Ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών του Πανεπιστημίου Νότιας Καλιφόρνιας, Κωνσταντίνος Συνολάκης, υποστήριξε ότι οι γειτονικές πολυκατοικίες θα πρέπει να εκκενωθούν προσωρινά μέχρι να ολοκληρωθούν όλοι οι απαιτούμενοι στατικοί έλεγχοι.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο πολιτικός μηχανικός Δημήτρης Καραΐσκος, ο οποίος δήλωσε:
«Για την ασφάλεια όλων, το δίπλα κτήριο θα πρέπει να εκκενωθεί μέχρι να αποφανθούν οι μηχανικοί αν διαθέτει στατική επάρκεια. Βλέπω προβλήματα δυστυχώς. Θα έπρεπε να έχει εκκενωθεί. Μιλάμε για ανθρώπινη ασφάλεια».
Η παρέμβαση μηχανικού που οδήγησε στην εκκένωση
Καθοριστική για την αποφυγή ανθρώπινων απωλειών αποδείχθηκε η επέμβαση ιδιώτη μηχανικού, η οποία κλήθηκε να εξετάσει το διαμέρισμα ηλικιωμένης ενοίκου μετά την εμφάνιση έντονων ρωγμών.
Κατά την αυτοψία διαπιστώθηκε σημαντικό κενό ανάμεσα στην πολυκατοικία και το γειτονικό κτίριο, γεγονός που οδήγησε τη μηχανικό να ζητήσει την άμεση εκκένωση των επτά διαμερισμάτων.
Η απόφαση αυτή αποδείχθηκε καθοριστική, καθώς οι περισσότεροι ένοικοι εγκατέλειψαν εγκαίρως το κτίριο, ενώ μία ηλικιωμένη γυναίκα σώθηκε επειδή την ώρα της κατάρρευσης απουσίαζε προσωρινά από το σπίτι της.
Στη δικογραφία εξετάζεται επίσης καταγγελία σύμφωνα με την οποία, όταν οι κάτοικοι εξέφρασαν την ανησυχία τους για την έντονη κλίση του κτιρίου, φέρεται να έλαβαν την απάντηση:
«Και η Πίζα γέρνει, αλλά δεν πέφτει».
Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί αντικείμενο διερεύνησης από τις αρμόδιες αρχές.
Σε εξέλιξη η δικαστική διερεύνηση
Η Εισαγγελία έχει διατάξει προκαταρκτική εξέταση για τη διερεύνηση των αιτίων της κατάρρευσης και την εξακρίβωση τυχόν παραβάσεων της οικοδομικής νομοθεσίας.
Οι πέντε συλληφθέντες –εργολάβοι, μηχανικοί και ιδιοκτήτες– αφέθηκαν προσωρινά ελεύθεροι μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να πραγματοποιηθούν πραγματογνωμοσύνες, να εξεταστούν οι τεχνικές μελέτες και η οικοδομική άδεια, καθώς και να αξιολογηθεί το σύνολο των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί.
Παράλληλα, ο Δήμος Αθηναίων εξετάζει τη διάθεση διαμερισμάτων για την προσωρινή φιλοξενία των πληγέντων, ενώ έχει εγκριθεί έκτακτη οικονομική ενίσχυση ύψους 3.000 ευρώ ανά οικογένεια για την κάλυψη των άμεσων αναγκών τους.