Το φιλόδοξο σχέδιο για ασφαλέστερες θάλασσες
Μια πρωτοποριακή επιχείρηση βρίσκεται σε εξέλιξη στα ανοιχτά του Ισραήλ, όπου επιστήμονες και δύτες προσπαθούν να εντοπίσουν και να απομακρύνουν πυρομαχικά που παραμένουν επί δεκαετίες στον βυθό της Μεσογείου. Το εγχείρημα, που αποκαλύπτει σε αποκλειστικό ρεπορτάζ το Associated Press, δεν αφορά μόνο την ασφάλεια των λουομένων, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη διεθνή προσπάθεια προστασίας των θαλασσών από τα «αόρατα» κατάλοιπα πολέμων και στρατιωτικών δραστηριοτήτων.
Στα ανοιχτά της πόλης Ρισόν ΛεΖιόν, νότια του Τελ Αβίβ, μια ομάδα δυτών βουτά καθημερινά στα νερά της Μεσογείου αναζητώντας αντικείμενα που, αν και σήμερα είναι εκπαιδευτικά ομοιώματα, προσομοιάζουν στις πραγματικές οβίδες και όλμους που παραμένουν διάσπαρτοι στον βυθό.
Οι έρευνες αποτελούν μέρος ενός πολυετούς επιστημονικού προγράμματος, το οποίο φιλοδοξεί να χαρτογραφήσει τις περιοχές όπου υπάρχουν τα περισσότερα πυρομαχικά, ώστε στη συνέχεια να ξεκινήσει η ασφαλής απομάκρυνσή τους.
Ένα δύσκολο… κυνήγι θησαυρού
Η αποστολή μόνο εύκολη δεν είναι.
Όπως περιγράφουν οι επιστήμονες στο Associated Press, ακόμη και όταν γνωρίζουν με ακρίβεια το σημείο όπου έχουν τοποθετήσει δοκιμαστικά πυρομαχικά, οι δύτες δυσκολεύονται να τα εντοπίσουν λίγους μήνες αργότερα.
«Είναι σαν να ψάχνεις βελόνα στα άχυρα», παραδέχονται οι υπεύθυνοι του προγράμματος, εξηγώντας ότι η μορφολογία του βυθού, τα θαλάσσια ρεύματα, η άμμος και η περιορισμένη ορατότητα κάνουν την επιχείρηση ιδιαίτερα απαιτητική.
Για τις ανάγκες της έρευνας χρησιμοποιούνται ομοιώματα πυρομαχικών διαφόρων μεγεθών, ορισμένα από τα οποία διαθέτουν αισθητήρες κίνησης, ώστε οι επιστήμονες να καταγράφουν πόσο μετακινούνται με την πάροδο του χρόνου.
Γιατί υπάρχουν τόσα πυρομαχικά στη θάλασσα;
Η συγκεκριμένη περιοχή χρησιμοποιήθηκε επί δεκαετίες ως στρατιωτικό πεδίο βολής.
Χιλιάδες βλήματα, όλμοι και χειροβομβίδες κατέληξαν στον βυθό είτε κατά τη διάρκεια ασκήσεων είτε εξαιτίας της πολύχρονης στρατιωτικής χρήσης της ακτής.
Τα πυρομαχικά αυτά, αν και πολλά παραμένουν ανενεργά, εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία.
Με την πάροδο του χρόνου διαβρώνονται από το θαλασσινό νερό, απελευθερώνοντας τοξικές ουσίες και βαρέα μέταλλα στο θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εξακολουθούν να αποτελούν κίνδυνο έκρηξης.
Ένα πρόβλημα που αφορά όλον τον κόσμο
Το Ισραήλ δεν είναι η μόνη χώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη με αυτό το πρόβλημα.
Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται διεθνώς οι πρωτοβουλίες για τον εντοπισμό και την απομάκρυνση εκρηκτικών μηχανισμών από θάλασσες και ωκεανούς.
Στη Βόρεια και τη Βαλτική Θάλασσα εκτιμάται ότι παραμένουν περίπου 1,6 εκατομμύρια τόνοι πυρομαχικών από τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Γερμανία έχουν ήδη ξεκινήσει μεγάλα προγράμματα χαρτογράφησης και απορρύπανσης.
Στη Μέση Ανατολή αντίστοιχες δράσεις είναι σαφώς πιο περιορισμένες, γεγονός που καθιστά το ισραηλινό πρόγραμμα ιδιαίτερα σημαντικό.
Οι νέες ανάγκες της παγκόσμιας οικονομίας
Οι ειδικοί εξηγούν ότι το ενδιαφέρον για τον καθαρισμό του βυθού δεν συνδέεται μόνο με την προστασία των λουομένων ή του περιβάλλοντος.
Η συνεχώς αυξανόμενη χρήση των θαλασσών για ενεργειακά έργα, υπεράκτια αιολικά πάρκα και κυρίως για τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών που μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης καθιστά απαραίτητη τη γνώση του τι ακριβώς βρίσκεται στον βυθό.
Η εξάπλωση των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και η αυξημένη ανάγκη για διασύνδεση των ψηφιακών δικτύων δημιουργούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση για ασφαλείς θαλάσσιες υποδομές.
Το σχέδιο για το άνοιγμα της παραλίας
Το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας φιλοδοξεί να διαθέτει έως τα τέλη του επόμενου έτους τα απαραίτητα επιστημονικά δεδομένα ώστε να ξεκινήσει η πρώτη φάση απομάκρυνσης των πυρομαχικών.
Αρχικός στόχος είναι να αποδοθεί στους πολίτες μια επιπλέον παράκτια ζώνη περίπου 150 μέτρων, με το συνολικό έργο να εκτιμάται ότι θα διαρκέσει αρκετά χρόνια και θα κοστίσει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια.
Η πρόοδος του προγράμματος έχει ήδη επηρεαστεί από τις πολεμικές συγκρούσεις στην περιοχή, καθώς οι καταδύσεις διακόπτονται κάθε φορά που υπάρχει κίνδυνος πυραυλικών επιθέσεων.
Γνώση που μπορεί να αξιοποιηθεί διεθνώς
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα συμπεράσματα του προγράμματος θα μπορούσαν να αποτελέσουν πολύτιμο οδηγό και για άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα.
Στόχος δεν είναι μόνο η ασφαλής αξιοποίηση περισσότερων ακτών, αλλά και η δημιουργία νέων μεθόδων εντοπισμού εκρηκτικών μηχανισμών σε δύσκολα υποθαλάσσια περιβάλλοντα.
Για τους κατοίκους της περιοχής, πάντως, το όφελος είναι πολύ πιο απλό: περισσότερη ελεύθερη παραλία, ασφαλέστερες θάλασσες και ένας παράκτιος χώρος που, έπειτα από δεκαετίες στρατιωτικής χρήσης, θα μπορέσει σταδιακά να επιστρέψει στους πολίτες.
