Καταγράφοντας μια δραματική πτώση στις γεννήσεις στην Ελλάδα την τελευταία εικοσαετία, το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) προειδοποιεί για τις ανησυχητικές τάσεις που επικρατούν, όπως δήλωσε ο διευθυντής του ΙΔΕΜ, Βύρων Κοτζαμάνης.
Σύμφωνα με τις στατιστικές, ο αριθμός των γεννήσεων έχει σημειώσει κατάρρευση, με 117,6 χιλιάδες γεννήσεις ετησίως την περίοδο 2008-2009, έναντι μόλις 65 χιλιάδων το 2025-2026, δηλαδή μείωση 44%. Παράλληλα, η μέση ηλικία των γυναικών κατά τη γέννηση αυξάνεται συνεχώς, φτάνοντας τα 32,2 χρόνια το 2025-2026 από 30,2 το 2008. Αυτή η σταδιακή πτώση των γεννήσεων, που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’80, με μια μικρή αύξηση μεταξύ 2003 και 2009, οφείλεται κυρίως στη μείωση της γονιμότητας των γυναικών που γεννήθηκαν μετά το 1960. Οι γυναίκες που έχουν γεννηθεί στα τέλη της δεκαετίας του ’50 γέννησαν κατά μέσο όρο 2,0 παιδιά, ενώ για τις γυναίκες που γεννήθηκαν γύρω στα μέσα της δεκαετίας του ’80, το νούμερο αυτό πέφτει κάτω από 1,5.
Σημαντικό ρόλο στην πρόσφατη πτώση των γεννήσεων παίζει και η μείωση του αριθμού των γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία, καθώς οι γυναίκες ηλικίας 25-44 ετών μειώθηκαν κατά 480 χιλιάδες (-28%) μεταξύ 2008-2009 και 2025-2026. Αυτή η δραματική μείωση σχετίζεται με την αύξηση της μέσης ηλικίας που φτάνει την αναπαραγωγική ηλικία, την οποία επηρεάζει η μειωμένη γεννητικότητα από το 1980, ενώ και η μετανάστευση έχει συμβάλει σε αυτή την τάση, καθώς έχουν φύγει όχι μόνο Έλληνες που γεννήθηκαν 25-45 χρόνια πριν, αλλά και αλλοδαποί που είχαν εγκατασταθεί στη χώρα μας μετά το 1990.
Αξιοσημείωτη είναι επίσης η πτώση των συγχρονικών δεικτών γονιμότητας, οι οποίοι έχουν μειωθεί από 1500 παιδιά ανά 1000 γυναίκες το 2008-2009 σε 1240 παιδιά ανά 1000 γυναίκες το 2025-2026. Επιπλέον, οι γεννήσεις εκτός γάμου έχουν υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας από 7,4 χιλιάδες σε 17,8 χιλιάδες, με ένα ποσοστό 10% των γεννήσεων να προέρχονται από υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και ποσοστό 63% να έχει γίνει με καισαρική τομή. Εντυπωσιακό είναι ότι το 1/7 των γεννήσεων προέρχεται από αλλοδαπές μητέρες.
Αλλαγές παρατηρούνται επίσης στην ηλικία των μητέρων. Σήμερα, το 30% των γεννήσεων προέρχεται από γυναίκες κάτω των 30 ετών, σε σύγκριση με το 43% το 2008-2009 και το 78% το 1980. Αντίθετα, το ποσοστό των γεννήσεων από γυναίκες άνω των 40 ετών έχει τριπλασιαστεί, φτάνοντας στο 11,2% το 2025-2026 από 4,5% το 2008-2009.
Ο κ. Κοτζαμάνης υπογραμμίζει ότι αυτές οι εξελίξεις οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στη σημαντική μείωση της γονιμότητας και στην αύξηση της μέσης ηλικίας των γυναικών κατά την απόκτηση παιδιών, ενώ οι πρόοδοι στη υποβοηθούμενη αναπαραγωγή έχουν διευκολύνει πολλά ζευγάρια που επιλέγουν να γίνουν γονείς σε μεγαλύτερη ηλικία.
Κατάρρευση στις γεννήσεις στην Ελλάδα μετά το 2010
Σημειώνεται ότι οι μεταβολές στην αναπαραγωγική συμπεριφορά των ζευγαριών δεν είναι μοναδικές για την Ελλάδα, αλλά παρατηρούνται και σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες της Ευρώπης. Οι κοινές τάσεις περιλαμβάνουν την αύξηση του ατομικισμού, την αστικοποίηση, την είσοδο των γυναικών στην αγορά εργασίας, καθώς και την αύξηση των εκπαιδευτικών απαιτήσεων και των δυσκολιών στην εύρεση σταθερής εργασίας και κατοικίας.
Η Ελλάδα ξεχωρίζει όμως για τη σημαντική πτώση των γεννήσεων, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των χωρών της ΕΕ27, με πτώση 20% από το 1980 έως το 2008-2009 και 45% από το 2008-2009 έως το 2025-2026.
Τέλος, ο κ. Κοτζαμάνης επισημαίνει ότι η απουσία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για τη δημιουργία οικογένειας από τις νεότερες γενιές, σε συνδυασμό με την αύξηση της ανεργίας και τις δυσκολίες στην στέγαση, έχει ενισχύσει την ανασφάλεια για το μέλλον, κάτι που επηρεάζει αρνητικά την απόφαση των νέων ζευγαριών να αποκτήσουν παιδιά.
