Στη σύγχρονη πολιτική σκηνή η εικόνα έχει αντικαταστήσει την ουσία. Συχνά οι πολίτες κατευθύνονται προς επιλογές που γυαλίζουν, λαμπερά προγράμματα, επικοινωνιακά τεχνάσματα και χαρισματικές προσωπικότητες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αγνοώντας το βάθος, την ακεραιότητα και την πραγματική αξία των υποψηφίων.
- του Θανάση Παπαμιχαήλ – Επικοινωνιολόγος, συγγραφέας Οδηγών Πολιτικής Αυτοβελτίωσης
Η τάση να επιλέγουμε το εντυπωσιακό αντί για το ωφέλιμο πηγάζει από την κουλτούρα της ταχύτητας και του εντυπωσιασμού. Η πολιτική έχει μετατραπεί σε μεγάλο βαθμό σε ένα θέαμα. Οι περίπλοκες πολιτικές αναλύσεις και τα μακροπρόθεσμα πλάνα απαιτούν χρόνο και κριτική σκέψη. Αντίθετα, ένα έξυπνο σλόγκαν ή μια προσεγμένη δημόσια παρουσία προσφέρουν άμεση συναισθηματική ικανοποίηση.
Οι ψηφοφόροι, κουρασμένοι από την καθημερινότητα, πέφτουν συχνά στην παγίδα της επιφανειακής λάμψης, ελπίζοντας σε μαγικές και εύκολες λύσεις. Γιατί όμως δεν υπάρχει ένας νόμος ευθύνης πολιτών που να τιμωρεί την ανεύθυνη ή επιπόλαιη ψήφο; Η απάντηση κρύβεται στην ίδια τη φύση της δημοκρατίας.
Η δημοκρατία βασίζεται στην αρχή της καθολικής και ελεύθερης ψηφοφορίας. Αν θεσπιζόταν ένας νόμος που θα έκρινε αν η ψήφος ενός πολίτη ήταν «σωστή» ή «λάθος», θα χρειαζόταν ένας ανώτερος κριτής. Αυτό θα οδηγούσε αυτόματα σε αυταρχικά καθεστώτα, όπου η εξουσία θα αποφάσιζε ποια άποψη είναι έγκυρη.
Είναι αδύνατον να οριστεί αντικειμενικά τι σημαίνει «αξιόλογη» ψήφος, καθώς οι ανάγκες και οι ιδεολογίες των ανθρώπων διαφέρουν ριζικά. Η πολιτική ευθύνη του πολίτη δεν μπορεί να επιβληθεί με ποινές, διότι κάτι τέτοιο θα κατέλυε την ίδια την ελευθερία.
Αν και δεν υπάρχει γραπτός νόμος να επιβάλλει κυρώσεις στους ψηφοφόρους για τις λανθασμένες επιλογές τους, η ίδια η ζωή λειτουργεί ως τιμωρός. Ο νόμος της πολιτικής ευθύνης είναι άγραφος και εφαρμόζεται μέσω των συνεπειών της κάλπης. Όταν ψηφίζουμε με βάση το «θεαθήναι», το τίμημα που πληρώνουμε είναι η υποβάθμιση της παιδείας, της υγείας και του βιοτικού μας επιπέδου.
Η πραγματική ωριμότητα μιας κοινωνίας φαίνεται όταν οι πολίτες σταματήσουν να αναζητούν σωσίβια σε ό,τι απλώς λάμπει και αρχίσουν να επενδύουν σε ό,τι έχει πραγματικό, σταθερό και μακροπρόθεσμο βάρος. Η ευθύνη είναι αποκλειστικά δική μας.
