Η Ουάσινγκτον ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος στο Ριάντ, προκαλώντας αντιδράσεις λόγω των ανησυχιών για τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Σε μια σημαντική συμφωνία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας προχωρούν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σαουδική Αραβία, με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ να αναμένεται να ανακοινώσει επίσημα τη συνεργασία σήμερα, Τετάρτη 22 Ιουλίου.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των Wall Street Journal και New York Times, τα οποία επικαλούνται Αμερικανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει ήδη εγκρίνει τη συμφωνία, η οποία εκτιμάται ότι θα έχει διάρκεια 30 ετών και οικονομικό ύψος δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το πλαίσιο προβλέπει τη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών στην ανάπτυξη της πολιτικής πυρηνικής υποδομής της Σαουδικής Αραβίας, ενώ εξετάζεται ακόμη και η δυνατότητα κατασκευής εγκατάστασης εμπλουτισμού ουρανίου στη χώρα.
Οι «New York Times» αναφέρουν ότι η συμφωνία θα κοινοποιηθεί στο αμερικανικό Κογκρέσο για έλεγχο, ενώ μέρος των όρων αφορά τους μηχανισμούς εποπτείας και τον ρόλο των διεθνών επιθεωρητών. Παράλληλα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Ουάσινγκτον φέρεται να έχει αποδεχθεί τη διερεύνηση της δυνατότητας εμπλουτισμού ουρανίου ή επανεπεργασίας πλουτωνίου από τη Σαουδική Αραβία, έπειτα από κοινή μελέτη σκοπιμότητας.
Η συμφωνία εντάσσεται στο πλαίσιο της λεγόμενης «Συμφωνίας 123», ενός νομικά δεσμευτικού μηχανισμού που διέπει τη συνεργασία των ΗΠΑ με άλλες χώρες στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και έχει ως βασικό στόχο την αποτροπή της διάδοσης πυρηνικών όπλων.
Ωστόσο, η εξέλιξη έχει προκαλέσει επιφυλάξεις σε μέρος του αμερικανικού Κογκρέσου, αλλά και στο Ισραήλ. Οι επικριτές εκφράζουν φόβους ότι ένα πρόγραμμα που ξεκινά για ειρηνικούς σκοπούς θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιηθεί για στρατιωτικές εφαρμογές.
Οι ανησυχίες για το Ιράν
Η συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία λόγω της αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή και του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Ο διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, το Ριάντ θα ακολουθήσει αντίστοιχη πορεία.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα, ωστόσο μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 προχώρησε σε αύξηση του επιπέδου εμπλουτισμού ουρανίου, προκαλώντας διεθνή ανησυχία.
Πολυμηνές διαπραγματεύσεις
Οι συζητήσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Ριάντ ξεκίνησαν μετά τη συμφωνία των δύο πλευρών για συνεργασία στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας, κατά την επίσκεψη του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Νοέμβριο.
Ακολούθησαν μήνες διαπραγματεύσεων, με τις δύο πλευρές να καταλήγουν στο τελικό σχέδιο, το οποίο αναμένεται πλέον να τεθεί υπό την κρίση του αμερικανικού Κογκρέσου.
Η συμφωνία συνοδεύεται επίσης από δύο απόρρητες επιστολές, για τις οποίες η αμερικανική κυβέρνηση αναμένεται να υποστηρίξει ότι περιλαμβάνουν ευαίσθητες επιχειρηματικές και πληροφορίες εθνικής ασφάλειας.
