Ελιξίριο με φύλλα κόκας και καρπούς κόλα εντοπίστηκε σε αρχεία της ιστορικής φαρμακείας του Αγίου Μάρκου – Καμία απόδειξη άμεσης σύνδεσης με την Coca-Cola, αλλά εντυπωσιακές ομοιότητες
Ένα ξεχασμένο έγγραφο σε μοναστηριακό αρχείο της Φλωρεντίας έρχεται να φωτίσει μια άγνωστη μέχρι σήμερα σελίδα στην ιστορία των τονωτικών ποτών και να δημιουργήσει έναν απρόσμενο συνειρμό με ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα προϊόντα στον κόσμο: την Coca-Cola.
Το εύρημα εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια εργασιών στο αρχείο της ιστορικής φαρμακείας του μοναστηριού San Marco, όπου ο Δομινικανός μοναχός και πρύτανης Μανουέλ Ρούσο βρήκε παλιά διαφημιστική καταχώριση για ένα «ενισχυτικό οινώδες ελιξίριο» του 19ου αιώνα.
Το σκεύασμα περιείχε 30 γραμμάρια καρπών κόλα και 10 γραμμάρια φύλλα κόκας από τη Βολιβία, τα οποία διαλύονταν σε ένα λίτρο αλκοολούχου μείγματος.
Σύμφωνα με τον Ρούσο, το ελιξίριο αποτελούσε ένα από τα προϊόντα με τη μεγαλύτερη ζήτηση στη μοναστηριακή φαρμακεία.
Το παλιό έγγραφο παρουσίαζε το προϊόν ως τονωτικό που μπορούσε να ανακουφίσει από σωματική και πνευματική κόπωση, πονοκεφάλους και αδυναμία που συνδεόταν με την ηλικία ή την έντονη σωματική προσπάθεια.
Η εντυπωσιακή ομοιότητα με το ποτό του Pemberton
Η σύνθεση του φλωρεντινού ελιξιρίου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή οι καρποί κόλα και τα φύλλα κόκας χρησιμοποιήθηκαν αργότερα και σε ένα από τα σκευάσματα που ανέπτυξε ο Αμερικανός φαρμακοποιός Τζον Πέμπερτον.
Ο Πέμπερτον δημιούργησε τη «Pemberton’s French Wine Coca», ένα αλκοολούχο τονωτικό που περιείχε φύλλα κόκας και καρπούς κόλα. Το 1886, στην Ατλάντα, η σύνθεση εξελίχθηκε σε ένα μη αλκοολούχο αναψυκτικό και στις 8 Μαΐου εκείνης της χρονιάς η Coca-Cola σερβιρίστηκε για πρώτη φορά στο Jacobs’ Pharmacy.
Ωστόσο, οι ερευνητές και οι υπεύθυνοι του αρχείου ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχει μέχρι στιγμής καμία απόδειξη πως ο Πέμπερτον γνώριζε τη φλωρεντινή συνταγή ή ότι εμπνεύστηκε από αυτήν.
Η ομοιότητα, επομένως, είναι ιστορικά ενδιαφέρουσα αλλά δεν αποτελεί απόδειξη άμεσης σύνδεσης.
Από το φαρμακείο της Φλωρεντίας στην Coca-Cola
Η ιστορία των τονωτικών με φύλλα κόκας είχε ήδη ξεκινήσει στην Ευρώπη πριν από τον Πέμπερτον. Το 1863, ο Κορσικανός χημικός και φαρμακοποιός Άντζελο Μαριάνο είχε παρουσιάσει στη Γαλλία το περίφημο «Vin Mariani», ένα κρασί στο οποίο είχαν εκχυλιστεί φύλλα κόκας.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο Πέμπερτον δημιούργησε τη δική του εκδοχή, προσθέτοντας καρπούς κόλα. Το προϊόν κυκλοφόρησε ως φαρμακευτικό τονωτικό, πριν μετατραπεί τελικά στη γνωστή αναψυκτική εκδοχή της Coca-Cola.
Η Coca-Cola, πάντως, τοποθετεί επίσημα τη γέννησή της στις 8 Μαΐου 1886, όταν ο Πέμπερτον παρουσίασε το σιρόπι του στο Jacobs’ Pharmacy στην Ατλάντα.
Η φαρμακεία του San Marco
Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω της ιστορίας του χώρου όπου βρέθηκε. Η φαρμακεία του San Marco ιδρύθηκε το 1436 και για αιώνες οι Δομινικανοί μοναχοί παρασκεύαζαν και διέθεταν θεραπευτικά βότανα, εκχυλίσματα, ελιξίρια και αρωματισμένα νερά.
Το έγγραφο που ανακαλύφθηκε αποτελεί έτσι ένα μικρό παράθυρο στις πρακτικές της εποχής, όταν τα όρια ανάμεσα στη φαρμακευτική, τα τονωτικά και τα πρώιμα αναψυκτικά ήταν πολύ διαφορετικά από ό,τι σήμερα.
Η μυστική συνταγή που παραμένει μυστική
Παρά τις ανακαλύψεις και τις θεωρίες που κατά καιρούς εμφανίζονται, η αυθεντική συνταγή της Coca-Cola εξακολουθεί να θεωρείται επτασφράγιστο μυστικό.
Η ίδια η εταιρεία αναφέρει ότι η Coca-Cola δημιουργήθηκε το 1886 και ότι ο Asa Candler απέκτησε σταδιακά τον έλεγχο της επιχείρησης και της φόρμουλας από τον Πέμπερτον. Το 1892 ιδρύθηκε η The Coca-Cola Company, ενώ η εμπορική ανάπτυξη και η επιθετική διαφημιστική στρατηγική του Candler μετέτρεψαν το προϊόν σε παγκόσμιο εμπορικό σήμα.
Το φυτό κόλα, του οποίου ο καρπός έχει περισσότερη καφεϊνη και από τον καφέ…
Το φλωρεντινό εύρημα, επομένως, δεν αποκαλύπτει το μυστικό της Coca-Cola. Αποκαλύπτει όμως κάτι εξίσου ενδιαφέρον: πολύ πριν από τη δημιουργία του διάσημου αναψυκτικού, στην Ευρώπη κυκλοφορούσαν ήδη τονωτικά που συνδύαζαν συστατικά τα οποία θα έμελλε να συνδεθούν, δεκαετίες αργότερα, με ένα από τα πιο επιτυχημένα προϊόντα στην ιστορία.
