Η ρητορική της Τεχεράνης γίνεται ολοένα και πιο επιθετική, καθώς το Ιράν επιχειρεί να παρουσιάσει τον πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες όχι ως μια σύγκρουση με βαρύ κόστος για όλες τις πλευρές, αλλά ως στρατηγική ήττα της Ουάσινγκτον.
Το μήνυμα επαναλαμβάνεται με αξιοσημείωτη ένταση από τα ιρανικά κρατικά και φιλοκυβερνητικά μέσα: οι ΗΠΑ απέτυχαν στους στόχους τους, το Ιράν άντεξε και τώρα η Ουάσινγκτον είναι αυτή που χρειάζεται κάτι από την Τεχεράνη.
Χαρακτηριστικό είναι το σημερινό δημοσίευμα του πρακτορείου Mehr με τίτλο «Οι ΗΠΑ παραδέχθηκαν την ήττα τους στον πόλεμο κατά του Ιράν». Το πρακτορείο επικαλείται τον εκπρόσωπο των Φρουρών της Επανάστασης, ταξίαρχο Χοσεΐν Μοχεμπί, ο οποίος υποστήριξε ότι η Αμερική «αποδέχθηκε την ήττα της» χωρίς να επιτύχει κανέναν από τους στόχους της.
Το ακόμη πιο αποκαλυπτικό σημείο, ωστόσο, αφορά τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Μοχεμπί δήλωσε ότι ο αντίπαλος έχει εγκαταλείψει τους αρχικούς του στόχους και πλέον επικεντρώνει όλες τις προσπάθειές του στην επαναλειτουργία του Ορμούζ. Το Ιράν, είπε, αντιμετωπίζει πλέον τα Στενά ως «γεωγραφία μάχης» και θα διατηρήσει τη στρατηγική του έως ότου ο αντίπαλος αποδεχθεί «όλους τους όρους» της Τεχεράνης.
Αυτό δεν είναι απλώς πολεμική ρητορική. Είναι μήνυμα διαπραγμάτευσης.
Από το «κερδίσαμε» στο «εσείς χρειάζεστε εμάς»
Η Τεχεράνη επιχειρεί να αλλάξει τους όρους της συζήτησης. Δεν αρνείται ότι το Ιράν υπέστη σοβαρά πλήγματα· υποστηρίζει όμως ότι αυτά δεν μεταφράστηκαν σε πολιτική νίκη των ΗΠΑ.
Το αφήγημα είναι πλέον σαφές:
Η Ουάσινγκτον επιτέθηκε, αλλά δεν πέτυχε τους πολιτικούς της στόχους. Το ιρανικό καθεστώς επιβίωσε. Και τώρα η Αμερική χρειάζεται το Ιράν για να αποκατασταθεί η ομαλή ναυσιπλοΐα στον Ορμούζ.
Η επανάληψη αυτού του μηνύματος έχει προφανώς και εσωτερική διάσταση. Μετά από μια καταστροφική σύγκρουση, η ιρανική ηγεσία χρειάζεται να πείσει την κοινωνία ότι οι θυσίες και οι απώλειες δεν οδήγησαν σε ήττα.
Όμως η προπαγάνδα απευθύνεται εξίσου προς το εξωτερικό.
«Το Ορμούζ είναι δικό μας χαρτί»
Η πιο επιθετική πτυχή της νέας ρητορικής αφορά το Ορμούζ.
Το Ιράν γνωρίζει ότι η διατάραξη της λειτουργίας των Στενών δεν πιέζει μόνο τις ΗΠΑ. Απειλεί τις ενεργειακές εξαγωγές των χωρών του Κόλπου, επηρεάζει τις διεθνείς τιμές ενέργειας και δημιουργεί τεράστιους κινδύνους για την παγκόσμια ναυτιλία.
Έτσι, η Τεχεράνη προσπαθεί να μετατρέψει μια στρατιωτική δυνατότητα σε πολιτικό μοχλό πίεσης.
Το μήνυμα είναι ουσιαστικά: αν θέλετε να ανοίξει το Ορμούζ, θα πρέπει να διαπραγματευτείτε μαζί μας.
Και όσο η Ουάσινγκτον εμφανίζεται να ενδιαφέρεται επειγόντως για την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, τόσο η Τεχεράνη μπορεί να παρουσιάζει τον εαυτό της ως την πλευρά που έχει το πάνω χέρι.
Τα παραδείγματα πληθαίνουν
Η σημερινή δήλωση του IRGC δεν είναι μεμονωμένη.
Τα ιρανικά μέσα επαναλαμβάνουν τις τελευταίες ημέρες ότι οι ΗΠΑ υποχώρησαν από τους αρχικούς τους στόχους, ότι η αμερικανική στρατηγική απέτυχε και ότι το Ιράν έχει πλέον το πλεονέκτημα.
Παράλληλα, η Τεχεράνη προβάλλει συνεχώς εικόνες και δηλώσεις που επιχειρούν να αποδείξουν ότι η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας παραμένει λειτουργική και ότι ο μηχανισμός του καθεστώτος δεν έχει αποσταθεροποιηθεί.
Ακόμη και η ανακοίνωση για μελλοντικό βίντεο του ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στο οποίο θα εμφανίζεται «μεταξύ των ανθρώπων» και με διοικητές των ενόπλων δυνάμεων, εντάσσεται σε αυτή την προσπάθεια προβολής ισχύος, παρουσίας και ελέγχου.
Ποιος είναι τελικά ο στόχος;
Η επιθετική ρητορική της Τεχεράνης φαίνεται να εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους ταυτόχρονα.
Στο εσωτερικό, ενισχύει το ηθικό και τη νομιμοποίηση του καθεστώτος.
Προς τις ΗΠΑ, στέλνει το μήνυμα ότι η συνέχιση της στρατιωτικής πίεσης δεν θα οδηγήσει εύκολα σε πολιτική συνθηκολόγηση.
Προς το Ισραήλ, επιχειρεί να αποδείξει ότι το Ιράν μπορεί να δεχθεί σοβαρά πλήγματα χωρίς να καταρρεύσει.
Προς τις χώρες του Κόλπου, υπενθυμίζει ότι η Τεχεράνη διαθέτει ένα εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο πίεσης: το Ορμούζ.
Και κυρίως, προς την Ουάσινγκτον, επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι ο πόλεμος έχει ήδη περάσει από το στρατιωτικό στο διπλωματικό στάδιο — και ότι εκείνη που πρέπει τώρα να κάνει παραχωρήσεις είναι η Αμερική.
Το εάν αυτή η αφήγηση ανταποκρίνεται στην πραγματική ισορροπία ισχύος είναι ένα διαφορετικό ζήτημα. Αυτό που είναι αναμφισβήτητο είναι ότι η Τεχεράνη έχει επιλέξει να ανεβάσει σημαντικά τους τόνους.
Και όσο περισσότερο επαναλαμβάνει ότι «η Αμερική έχασε», τόσο περισσότερο προετοιμάζει το έδαφος για να παρουσιάσει οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία ή αμερικανική παραχώρηση ως απόδειξη της ιρανικής νίκης.
