Αύριο… αναμετράται με τον Φάρατζ και αποδεικνύει ότι μερικές φορές ο πραγματικός γελωτοποιός δεν είναι εκείνος που φορά τη στολή
Του Χρήστου Μυτιλινιού
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες η πραγματικότητα αποφασίζει ότι η πολιτική σάτιρα είναι περιττή. Το Clacton, μια παραθαλάσσια περιφέρεια του Essex, ζει αυτές τις ημέρες μία από αυτές. Στην αυριανή έκτακτη εκλογή, σχεδόν 80.000 εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε 34 υποψηφίους, αριθμό-ρεκόρ στην ιστορία των βρετανικών κοινοβουλευτικών εκλογών.
Στο ψηφοδέλτιο υπάρχουν ο Nigel Farage, ο Laurence Fox, τρεις διαφορετικοί εκπρόσωποι του Official Monster Raving Loony Party και ο… Count Binface. Ένας αυτοαποκαλούμενος διαγαλαξιακός πολεμιστής από τον πλανήτη Sigma IX, με ασημένια κάπα και έναν σκουπιδοτενεκέ στο κεφάλι.
Κι όμως, το πιο παράξενο στην ιστορία δεν είναι ο Binface. Είναι ότι, σε μια χώρα 70 εκατομμυρίων κατοίκων, ο άνθρωπος με τον κάδο έχει εξελιχθεί στον πιο αναγνωρίσιμο αντίπαλο ενός από τους διασημότερους πολιτικούς της Βρετανίας.
Και ακόμη χειρότερα για τον Nigel Farage: όταν οι Βρετανοί κλήθηκαν να διαλέξουν μεταξύ των δύο, επέλεξαν τον κάδο. 33% Binface – 21% Farage Η Ipsos έθεσε τον Ιούλιο στους Βρετανούς ένα εξαιρετικά απλό ερώτημα: αν έπρεπε να επιλέξουν ποιον θα προτιμούσαν να κερδίσει την έκτακτη εκλογή του Clacton, τον Nigel Farage ή τον Count Binface, ποιον θα διάλεγαν; Το αποτέλεσμα δεν ήταν ακριβώς αυτό που θα περίμενε ένας αρχηγός βρετανικού πολιτικού κόμματος. Count Binface 33%. Nigel Farage 21%. Άλλο 32% δήλωσε «κανέναν από τους δύο». Δεν πρόκειται, βεβαίως, για δημοσκόπηση πρόθεσης ψήφου στο Clacton. Εκεί τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά και ο Farage παραμένει το σαρωτικό φαβορί.
Η τοπική μέτρηση της Survation τον φέρνει στο 73% έναντι 20% του Binface, μεταξύ όσων έχουν αποφασίσει τι θα ψηφίσουν. Εάν λοιπόν δεν συμβεί μία από τις μεγαλύτερες εκλογικές ανατροπές στη σύγχρονη βρετανική ιστορία, ο Nigel Farage θα επιστρέψει στο Westminster.
Μόνο που το πολιτικό πρόβλημα έχει ήδη δημιουργηθεί. Ο άνθρωπος που έχτισε την καριέρα του εμφανιζόμενος ως ο απόλυτος outsider της βρετανικής πολιτικής βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπος με κάποιον πολύ πιο outsider από τον ίδιο.
Όταν ο προβοκάτορας έγινε establishment
Εδώ βρίσκεται και η πραγματική πολιτική απόλαυση της ιστορίας. Ο Farage πέρασε τρεις δεκαετίες παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως τον άνθρωπο που μπήκε στο πολιτικό σύστημα για να το ανατινάξει από μέσα. Η μπύρα στο χέρι. Τα προκλητικά πρωτοσέλιδα. Οι φωνές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ατάκες. Το Brexit. Οι καβγάδες. Η διαρκής καταγγελία των «ελίτ», του Westminster, των Βρυξελλών και του establishment. Ήταν ο επαγγελματίας πολιτικός που έχτισε ένα μεγάλο μέρος της δημοφιλίας του καταγγέλλοντας τους επαγγελματίες πολιτικούς. Μέχρι που έγινε και ο ίδιος ένας από αυτούς.
Το 2024, έπειτα από επτά αποτυχημένες προσπάθειες να εκλεγεί στη Βουλή των Κοινοτήτων, κέρδισε επιτέλους το Clacton. Είχε ήδη προηγηθεί μια μακρά καριέρα ως ευρωβουλευτής. Δύο χρόνια αργότερα παραιτήθηκε από την πολυπόθητη έδρα του, ενώ είχε ανοίξει κοινοβουλευτική έρευνα σχετικά με το αν έπρεπε να είχε δηλώσει δώρο 5 εκατ. λιρών που είχε λάβει πριν από τις εκλογές, και προκάλεσε μόνος του την αυριανή αναμέτρηση, διεκδικώντας ξανά την ίδια έδρα. Ο ίδιος αρνείται ότι παραβίασε τους κανόνες. Και κάπως έτσι ο κάποτε βασιλιάς της πολιτικής προβοκάτσιας βρέθηκε στη δύσκολη θέση να πρέπει να εμφανίζεται ως… ο σοβαρός υποψήφιος. Απέναντι σε έναν άνδρα με σκουπιδοτενεκέ στο κεφάλι.
Ο σοβαρός γελωτοποιός
Ο Count Binface είναι δημιούργημα του Βρετανού κωμικού και συγγραφέα Jon Harvey. Ο Harvey είχε πρωτομπεί στην εκλογική σκηνή ως Lord Buckethead, προτού δημιουργήσει τον δικό του χαρακτήρα Count Binface έπειτα από ζήτημα πνευματικών δικαιωμάτων γύρω από την προηγούμενη περσόνα. Έκτοτε έχει καταφέρει κάτι αξιοσημείωτο: να μετατρέψει μια φαινομενικά γελοία υποψηφιότητα σε αναγνωρίσιμο πολιτικό brand. Το 2019 εμφανίστηκε απέναντι στον Boris Johnson στο Uxbridge. Το 2021 κατέβηκε για δήμαρχος Λονδίνου και συγκέντρωσε δεκάδες χιλιάδες ψήφους. Το 2023 επέστρεψε στο Uxbridge.
Το 2024 διεκδίκησε ξανά τη δημαρχία του Λονδίνου και πήρε 24.260 ψήφους, ενώ την ίδια χρονιά ταξίδεψε στο Richmond and Northallerton για να αντιμετωπίσει τον τότε πρωθυπουργό Rishi Sunak στις εθνικές εκλογές. Πήρε μόλις 308 ψήφους. Αλλά τερμάτισε έκτος ανάμεσα σε 13 υποψηφίους. Και, κυρίως, είχε πετύχει αυτό για το οποίο πραγματικά είχε κατέβει: ο άνθρωπος με τον κάδο στεκόταν στην ίδια επίσημη σκηνή με τον πρωθυπουργό της Βρετανίας.
Ένα μανιφέστο που είναι γελοίο μόνο μέχρι να το διαβάσεις
Ο Binface υπόσχεται πράγματα που κανένας «σοβαρός» πολιτικός δεν θα τολμούσε. Να επιστρέψει το παγωτό 99 Flake στις 99 πένες. Να μπει ανώτατη τιμή στα κρουασάν. Να επανέλθει το Ceefax. Να απαγορευθούν τα θορυβώδη σνακ στα θέατρα. Να μετονομαστεί η London Bridge προς τιμήν της Phoebe Waller-Bridge. Και να κατασκευαστεί στο Λονδίνο «τουλάχιστον ένα οικονομικά προσιτό σπίτι». Εδώ ακριβώς σταματάει το ανέκδοτο και αρχίζει η πολιτική. Διότι η υπόσχεση για «ένα τουλάχιστον προσιτό σπίτι» δεν σατιρίζει τον Binface. Σατιρίζει τη στεγαστική κρίση.
Η πρόταση να αναγκαστούν στελέχη της Thames Water να κολυμπήσουν στον Τάμεση σατιρίζει το πρόβλημα της ρύπανσης των βρετανικών ποταμών. Η εμμονή με την τιμή των καθημερινών προϊόντων σατιρίζει την ακρίβεια. Το παράλογο λειτουργεί επειδή πίσω του υπάρχει κάτι απολύτως πραγματικό. Ο Binface δεν προσπαθεί να αποδείξει ότι είναι σοβαρός πολιτικός. Προσπαθεί να αποδείξει ότι ορισμένα πράγματα που κάνουν οι «σοβαροί πολιτικοί» είναι περισσότερο γελοία από τον ίδιο.
Το μεγάλο λάθος του Farage
Και ακριβώς εδώ ο Farage έπεσε στην παγίδα. Τα μεγάλα παραδοσιακά κόμματα — Labour, Conservatives, Liberal Democrats και Greens — επέλεξαν να μη συμμετάσχουν στην αυριανή εκλογή. Έτσι ο Farage στερήθηκε τον αγαπημένο του αντίπαλο: το establishment. Δεν υπάρχει υποψήφιος των Εργατικών για να επιτεθεί. Δεν υπάρχει Συντηρητικός για να χλευάσει. Δεν υπάρχει φιλελεύθερος ή Πράσινος για να παρουσιάσει ως εκπρόσωπο της πολιτικής ελίτ. Απέναντί του υπάρχει ο Binface. Και ξαφνικά οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί. Ο Farage είναι ο αρχηγός κόμματος, ο πρώην ευρωβουλευτής, ο πρώην βουλευτής και ο άνθρωπος με περισσότερα από 30 χρόνια εκλογικής παρουσίας. Ο Binface είναι ο τύπος με τον κάδο. Ποιος είναι τώρα το κατεστημένο; Ο κάδος παίρνει το 31% ακόμη και μέσα στο Clacton
Η τοπική δημοσκόπηση της Survation αποκαλύπτει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον
Όταν οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν την αναμέτρηση ως καθαρό head-to-head Farage–Binface, ο Binface ανέβηκε στο 31%, έναντι 69% του Farage. Μεταξύ των ψηφοφόρων που το 2024 είχαν ψηφίσει Εργατικούς, ο Binface φτάνει στο 61% σε αυτή την αναγκαστική επιλογή.
Μεταξύ των Συντηρητικών του 2024, στο 39%. (Survation) Δεν αρκεί για να κερδίσει. Αρκεί όμως για να κάνει την ιστορία πολύ δυσάρεστη για τον Farage. Διότι για έναν πολιτικό που πέρασε δεκαετίες ισχυριζόμενος ότι εκφράζει τη βρετανική ψήφο διαμαρτυρίας, το να συγκεντρώνει ένας άνδρας ντυμένος κάδος σχεδόν το ένα τρίτο σε μια θεωρητική μονομαχία μέσα στο ίδιο του το προπύργιο δεν είναι ακριβώς θρίαμβος.
Και σε πανεθνικό επίπεδο, όπως έδειξε η Ipsos, ο Binface προηγείται ήδη. Η Δημοκρατία γελάει με τον εαυτό της Υπάρχει, όμως, και κάτι βαθύτερο πίσω από όλη αυτή την ιστορία. Η βρετανική πολιτική έχει μακρά παράδοση σατιρικών υποψηφίων. Και η δύναμή τους δεν βρίσκεται στην πιθανότητα να κυβερνήσουν. Βρίσκεται στο γεγονός ότι η Δημοκρατία τούς επιτρέπει να σταθούν εκεί. Την ώρα της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων, ο πρωθυπουργός, ο αρχηγός ενός κόμματος και ο άνθρωπος με τον σκουπιδοτενεκέ είναι όλοι υποψήφιοι. Στέκονται στην ίδια σκηνή και περιμένουν τον ίδιο εκλογικό αξιωματούχο να διαβάσει τις ψήφους τους. Η γελοιότητα δεν ακυρώνει τη διαδικασία. Κατά έναν παράξενο τρόπο, την επιβεβαιώνει. Και ίσως γι’ αυτό ο Count Binface έχει αντέξει περισσότερο από ένα απλό αστείο.
Ποιος είναι τελικά ο κλόουν;
Αύριο ο Nigel Farage πιθανότατα θα κερδίσει. Η δημοσκόπηση του Clacton δεν αφήνει, αυτή τη στιγμή, σοβαρές αμφιβολίες για τον συσχετισμό δυνάμεων. Αλλά αυτή είναι μόνο η μία εκλογή που διεξάγεται. Υπάρχει και μια δεύτερη. Είναι η μάχη για το ποιος έχει το δικαίωμα να αποκαλεί τον εαυτό του αντισυστημικό. Και εκεί τα πράγματα είναι πολύ πιο αμφίρροπα.
Ο Nigel Farage πέρασε τριάντα χρόνια πουλώντας την εικόνα του πολιτικού γελωτοποιού που λέει όσα οι άλλοι δεν τολμούν. Τώρα βρίσκεται απέναντι σε έναν επαγγελματία γελωτοποιό, ο οποίος κάνει ακριβώς το ίδιο πράγμα καλύτερα — και χωρίς να προσποιείται ότι δεν φοράει στολή.
Το πραγματικό πρόβλημα για τον Farage δεν είναι ότι μπορεί αύριο να χάσει την έδρα του από τον Count Binface. Είναι ότι αναγκάζεται να αποδείξει στους ψηφοφόρους πως αποτελεί σοβαρότερη πολιτική επιλογή από έναν διαγαλαξιακό πολεμιστή με σκουπιδοτενεκέ στο κεφάλι. Και όταν το ένα τρίτο της Βρετανίας απαντά ότι θα προτιμούσε τον δεύτερο, το αστείο παύει να αφορά τον Binface. Αφορά τον Farage.
