Η Ρουμανία έκλεισε και τον δεύτερο αντιδραστήρα του Cernavodă – Περιορισμοί στην παραγωγή της Γαλλίας – Στο επίκεντρο οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις ενεργειακές υποδομές
Το ακραίο κύμα ζέστης και η παρατεταμένη ξηρασία που πλήττουν μεγάλο μέρος της Ευρώπης έχουν αρχίσει να δημιουργούν σοβαρές πιέσεις στην πυρηνική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και η υποχώρηση της στάθμης των ποταμών περιορίζουν τη διαθεσιμότητα νερού για την ψύξη των εγκαταστάσεων.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι πλέον η Ρουμανία, όπου η κρατική εταιρεία Nuclearelectrica ξεκίνησε την Πέμπτη την ελεγχόμενη διακοπή λειτουργίας και του δεύτερου αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού Cernavodă, εξαιτίας της ιστορικά χαμηλής στάθμης του Δούναβη.
Ο πρώτος αντιδραστήρας είχε τεθεί εκτός λειτουργίας ήδη στα τέλη Ιουλίου. Οι δύο μονάδες, ισχύος περίπου 700 MW η καθεμία, καλύπτουν κανονικά περίπου το 20% των αναγκών ηλεκτροδότησης της Ρουμανίας.
Ο Δούναβης δεν έχει αρκετό νερό για την ψύξη
Το Cernavodă βρίσκεται σε κλάδο του Δούναβη και χρησιμοποιεί νερό του ποταμού για την ψύξη των συστημάτων του. Η πρωτοφανής υποχώρηση της στάθμης του ποταμού, αποτέλεσμα της παρατεταμένης ξηρασίας και των υψηλών θερμοκρασιών, έφερε τις εγκαταστάσεις αντιμέτωπες με ένα πρόβλημα που μέχρι σήμερα έμοιαζε ακραίο σενάριο.
Οι ρουμανικές Αρχές είχαν επιχειρήσει ακόμη και έκτακτες παρεμβάσεις για να διατηρήσουν επαρκή ροή νερού προς το εργοστάσιο, μεταξύ άλλων με βυθοκόρηση, την τοποθέτηση φορτηγίδων με πέτρες και ελεγχόμενη υποβρύχια έκρηξη στην κοίτη του ποταμού. Ωστόσο, η στάθμη συνέχισε να υποχωρεί.
Η Nuclearelectrica έχει υπογραμμίσει ότι η διακοπή λειτουργίας πραγματοποιείται για λόγους ασφαλούς λειτουργίας και δεν δημιουργεί κίνδυνο πυρηνικής ασφάλειας. Η Ρουμανία καλύπτει το ενεργειακό κενό με άλλες μονάδες παραγωγής, εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας και αύξηση της διαθέσιμης παραγωγής από άλλες πηγές.
Πίεση και στο Paks της Ουγγαρίας
Παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζει και η Ουγγαρία, όπου ο πυρηνικός σταθμός του Paks εξαρτάται επίσης από τα νερά του Δούναβη για την ψύξη του.
Η μονάδα είχε αναγκαστεί να περιορίσει δραστικά την παραγωγή της καθώς η στάθμη του ποταμού υποχωρούσε σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα. Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις προσέφεραν προσωρινή ανάσα, επιτρέποντας την επαναφορά μέρους της παραγωγής. Ωστόσο, το πρόβλημα αναδεικνύει την αυξανόμενη ευπάθεια ενεργειακών εγκαταστάσεων που εξαρτώνται από ποτάμια με ολοένα χαμηλότερες παροχές κατά τους θερινούς μήνες.
Το Paks είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ουγγαρία, καθώς καλύπτει περίπου το ήμισυ της ηλεκτρικής της κατανάλωσης.
Γαλλία: Μείωση πυρηνικής παραγωγής λόγω καύσωνα
Στη Γαλλία, η κατάσταση είναι διαφορετική, αλλά το αποτέλεσμα είναι ανάλογο: η ακραία ζέστη περιορίζει την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας.
Η EDF αναμένεται την Παρασκευή να περιορίσει την πυρηνική παραγωγή της κατά περίπου 15%, ενώ έξι αντιδραστήρες προβλέπεται να τεθούν πλήρως εκτός λειτουργίας. Οι συνολικοί περιορισμοί παραγωγής αναμένεται να φτάσουν τα 9,4 GW σε εννέα αντιδραστήρες. Παράλληλα, συντήρηση και τεχνικά προβλήματα ανεβάζουν τη συνολική μη διαθέσιμη πυρηνική ισχύ στα 27,7 GW.
Ο λόγος είναι ότι οι υψηλές θερμοκρασίες των ποταμών και οι χαμηλές παροχές περιορίζουν τη δυνατότητα άντλησης και απόρριψης θερμού νερού, λόγω των περιβαλλοντικών κανονισμών που προστατεύουν τα υδάτινα οικοσυστήματα.
Η Γαλλία εξακολουθεί πάντως να είναι καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, παρά τους περιορισμούς. Ωστόσο, οι μειωμένες πυρηνικές και αιολικές παραγωγές έχουν ήδη ενισχύσει τις τιμές ηλεκτρισμού στην περιοχή.
Ακόμη και οι μέδουσες προκαλούν προβλήματα
Στη Γαλλία, μάλιστα, η ζέστη δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Στον πυρηνικό σταθμό του Gravelines δύο αντιδραστήρες έχουν αντιμετωπίσει διακοπές λειτουργίας λόγω μεγάλης εισροής μεδουσών στα συστήματα υδροληψίας.
Το περιστατικό επαναφέρει ένα διαφορετικό αλλά χαρακτηριστικό πρόβλημα των παράκτιων πυρηνικών σταθμών: την εξάρτηση από τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τις μεταβολές που προκαλούν οι υψηλές θερμοκρασίες.
Ένα νέο πρόβλημα για την πυρηνική ενέργεια
Οι εξελίξεις σε Ρουμανία, Ουγγαρία και Γαλλία αναδεικνύουν ένα ευρύτερο ζήτημα για την ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική.
Οι πυρηνικοί σταθμοί κατασκευάζονται συχνά κοντά σε ποτάμια ή θάλασσες ακριβώς επειδή χρειάζονται μεγάλες ποσότητες νερού για τα συστήματα ψύξης. Όσο όμως αυξάνονται οι περίοδοι ακραίας ζέστης και ξηρασίας, η ίδια αυτή εξάρτηση μετατρέπεται σε πιθανό σημείο ευπάθειας.
Η Ευρώπη εξετάζει ήδη λύσεις, όπως πιο αποδοτικά ή υβριδικά συστήματα ψύξης, αλλά και αλλαγές στον προγραμματισμό της συντήρησης των αντιδραστήρων ώστε οι μεγαλύτερες διακοπές να πραγματοποιούνται εκτός των περιόδων υψηλού θερμικού κινδύνου. Η EDF, για παράδειγμα, αναφέρει ότι οι εγκαταστάσεις παραγωγής της λειτουργούν υπό κανονιστικό πλαίσιο που προβλέπει μείωση ή ακόμη και διακοπή της παραγωγής όταν οι παροχές των ποταμών υποχωρούν υπερβολικά.
Το οικονομικό κόστος μπορεί να φτάσει τα €180 δισ.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στην ενεργειακή ασφάλεια.
Ανάλυση της ολλανδικής τράπεζας Triodos, που δημοσιεύθηκε στις 8 Αυγούστου, εκτιμά ότι οι οικονομικές επιπτώσεις από την ακραία ζέστη στην Ευρώπη θα μπορούσαν να ανέλθουν σε περίπου 180 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 1% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το κόστος δεν αφορά μόνο την ηλεκτροπαραγωγή. Η ζέστη και η ξηρασία επηρεάζουν την αγροτική παραγωγή, αυξάνουν τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, προκαλούν προβλήματα στις μεταφορές και μειώνουν την παραγωγικότητα των εργαζομένων.
Με άλλα λόγια, το φετινό καλοκαίρι λειτουργεί ως προειδοποιητικό καμπανάκι για την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών υποδομών: η κλιματική πίεση δεν αφορά πλέον μόνο τη γεωργία ή την καθημερινότητα, αλλά αγγίζει πλέον άμεσα την ίδια την ικανότητα της Ευρώπης να παράγει και να μεταφέρει ενέργεια.
Τι δείχνει η σημερινή εικόνα
- Ρουμανία: Και οι δύο αντιδραστήρες του Cernavodă έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας λόγω της χαμηλής στάθμης του Δούναβη.
- Ουγγαρία: Το Paks αντιμετωπίζει περιορισμούς λόγω των χαμηλών νερών του Δούναβη, με προσωρινή βελτίωση μετά τις βροχοπτώσεις.
- Γαλλία: Η EDF περιορίζει την παραγωγή σε αρκετούς αντιδραστήρες λόγω καύσωνα και περιορισμών στη χρήση νερού για ψύξη.
- Ευρώπη: Η ακραία ζέστη, η ξηρασία και οι πυρκαγιές δημιουργούν ταυτόχρονα πιέσεις στην ενέργεια, τη γεωργία, τις μεταφορές και την οικονομική δραστηριότητα.
