Ρωσικό πετρέλαιο, κινεζικά πλοία και ένας εμπορικός διάδρομος που αλλάζει τις ισορροπίες στον παγωμένο Βορρά
Μια παγωμένη θαλάσσια διαδρομή κατά μήκος των βόρειων ακτών της Ρωσίας εξελίσσεται σε ένα από τα νέα πεδία σύγκλισης Μόσχας και Πεκίνου. Η Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, γνωστή ως NSR, παραμένει απροσπέλαστη χωρίς παγοθραυστικά για μεγάλο μέρος του έτους, όμως τους καλοκαιρινούς μήνες μπορεί να προσφέρει μια σημαντική εναλλακτική δίοδο ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη.
Για την Κίνα, το πέρασμα ανοίγει έναν ταχύτερο δρόμο προς τις ευρωπαϊκές αγορές και παράλληλα διευκολύνει την πρόσβαση σε ρωσικές ενεργειακές προμήθειες. Για τη Ρωσία, αποτελεί μια ευκαιρία να ενισχύσει τα έσοδά της και να αναπτύξει μια περιοχή που εδώ και χρόνια φιλοδοξεί να μετατρέψει σε σημαντικό εμπορικό και ενεργειακό κόμβο.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN σε δεδομένα ναυτιλιακής κίνησης του νορβηγικού Centre for High North Logistics, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία η Κίνα έχει αναδειχθεί στον κυρίαρχο διεθνή παίκτη στις διελεύσεις από τη συγκεκριμένη διαδρομή.
Η αυξανόμενη παρουσία του Πεκίνου, ωστόσο, παρακολουθείται στενά από τη Δύση, όπου εκφράζονται φόβοι ότι η ενίσχυση της εμπορικής και ερευνητικής δραστηριότητας της Κίνας στην Αρκτική θα μπορούσε μελλοντικά να αποκτήσει και στρατιωτική διάσταση.
Ένας νέος ενεργειακός δρόμος για την Κίνα
Η Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία μέσα στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον. Η Κίνα μπορεί μέσω αυτής να αποκτά πρόσβαση σε ρωσικά ενεργειακά φορτία που βρίσκονται υπό αμερικανικές κυρώσεις, την ώρα που οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή έχουν επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι η δραστηριότητα μεγαλώνει. Τουλάχιστον έξι κινεζικές ναυτιλιακές εταιρείες αναμένεται να πραγματοποιήσουν περισσότερα από 50 ταξίδια κατά μήκος της NSR μέσα στη φετινή σεζόν, με τη συντριπτική πλειονότητα των διελεύσεων να συνδέει την Κίνα με τη Ρωσία.
Το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου αφορά ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο με προορισμό κυρίως την κινεζική αγορά. Παρότι η κίνηση παραμένει πολύ μικρότερη από εκείνη μεγάλων θαλάσσιων περασμάτων όπως η Διώρυγα του Σουέζ, η σημασία της NSR αυξάνεται.
Το κοινό όραμα Πούτιν και Σι
Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η αξιοποίηση της Αρκτικής αποτελεί εδώ και χρόνια στρατηγική επιδίωξη. Ο Ρώσος πρόεδρος θέλει η διαδρομή των περίπου 3.500 μιλίων κατά μήκος των αρκτικών ακτών της χώρας να μετατραπεί σε σημαντικό εμπορικό διάδρομο, προσελκύοντας παράλληλα επενδύσεις σε λιμάνια και ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Αντίστοιχα, ο Σι Τζινπίνγκ έχει μιλήσει εδώ και χρόνια για έναν «πολικό δρόμο του μεταξιού», μια αρκτική προέκταση της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», που θα μπορούσε να διευρύνει την παρουσία του Πεκίνου από τη Ρωσία μέχρι τη Σκανδιναβία και ακόμη μακρύτερα.
Οι μεγάλες κινεζικές επενδύσεις σε λιμάνια και υποδομές που είχαν αρχικά προβλεφθεί δεν πραγματοποιήθηκαν. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, όμως, δημιούργησε μια διαφορετική πραγματικότητα, περιορίζοντας την παρουσία άλλων διεθνών παικτών στη ρωσική Αρκτική και αφήνοντας περισσότερο χώρο στην Κίνα.
Χαρακτηριστικό της νέας δυναμικής είναι ότι η Sea Legend, εταιρεία με έδρα τη Σιγκαπούρη και κινεζική διοίκηση, σχεδιάζει εποχική σύνδεση εμπορευματοκιβωτίων Κίνας και Ευρώπης με χρόνο διέλευσης περίπου 20 ημερών, σχεδόν τον μισό από μια τυπική διαδρομή μέσω Σουέζ.
Η Δύση κοιτάζει με ανησυχία προς τον Βορρά
Η οικονομική συνεργασία Κίνας και Ρωσίας δεν είναι η μοναδική διάσταση που απασχολεί τις δυτικές κυβερνήσεις.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλας έχει προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο οι αρκτικές θαλάσσιες διαδρομές και οι εφοδιαστικές αλυσίδες να χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά όπλων και οπλικών συστημάτων. Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έχει επίσης αναφερθεί στον κίνδυνο διεύρυνσης της πρόσβασης Ρωσίας και Κίνας στην Αρκτική.
Δυτικοί παρατηρητές εξετάζουν παράλληλα κατά πόσο οι κινεζικές ερευνητικές αποστολές στην περιοχή θα μπορούσαν να συγκεντρώνουν δεδομένα χρήσιμα για στρατιωτικούς σκοπούς.
Το Πεκίνο απορρίπτει τις συγκεκριμένες αιτιάσεις, υποστηρίζοντας ότι οι δραστηριότητές του στην Αρκτική έχουν στόχο την ειρήνη, τη σταθερότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη και πραγματοποιούνται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η ίδια η Μόσχα εμφανίζεται επίσης επιφυλακτική απέναντι σε μια βαθύτερη κινεζική εμπλοκή σε ζητήματα ασφάλειας στην περιοχή. Αυτό που επιδιώκει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι κυρίως να διατηρήσει την Κίνα ως μεγάλο αγοραστή ενέργειας και βασικό εταίρο για την ανάπτυξη της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής.