Η Κυπριακή Δημοκρατία καταγγέλλει στον Αντόνιο Γκουτέρες ότι το έργο παραβιάζει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα – Έχουν ήδη ξεκινήσει προκαταρκτικές έρευνες
Η Κυπριακή Δημοκρατία προσέφυγε στον ΟΗΕ καταγγέλλοντας ως παράνομο το σχέδιο της Τουρκίας για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέει τις τουρκικές ακτές με τα κατεχόμενα.
Με επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας στον ΟΗΕ, πρέσβης Μαρία Μιχαήλ, υποστηρίζει ότι το λεγόμενο «μνημόνιο συναντίληψης» που υπέγραψαν στις 10 Ιουλίου η Άγκυρα και το τουρκοκυπριακό καθεστώς είναι νομικά άκυρο και δεν μπορεί να παράγει αποτελέσματα που αφορούν κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η Λευκωσία επισημαίνει ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου δεν διαθέτει διεθνή νομική προσωπικότητα και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες ούτε να εγκρίνει έργα που επηρεάζουν το κυπριακό έδαφος, τα χωρικά ύδατα, την ΑΟΖ ή την υφαλοκρηπίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Έχουν ξεκινήσει οι προετοιμασίες
Σύμφωνα με την κυπριακή καταγγελία, η Τουρκία έχει ήδη προχωρήσει σε προκαταρκτικές ενέργειες για την υλοποίηση του έργου. Στις 21 Ιουλίου εξέδωσε NAVTEX για δραστηριότητες ερευνητικών σκαφών, μεταξύ των οποίων τα Oruç Reis, Denar Explorer, Denar Pathfinder και Denar Surveyor.
Οι πρώτες έρευνες πραγματοποιούνται, σύμφωνα με τη Λευκωσία, εντός τουρκικών χωρικών υδάτων. Ωστόσο, η κυπριακή κυβέρνηση θεωρεί ότι η κινητοποίηση των ερευνητικών πλοίων αποτελεί ένδειξη της πρόθεσης της Άγκυρας να προχωρήσει στην κατασκευή του αγωγού.
Με βάση τα στοιχεία του τουρκικού υπουργείου Ενέργειας, το έργο προβλέπει αγωγό συνολικού μήκους περίπου 101 χιλιομέτρων, ο οποίος θα συνδέει το Αναμούρ στη νότια Τουρκία με την περιοχή Τράπεζα στα κατεχόμενα, όπου βρίσκεται ηλεκτροπαραγωγική εγκατάσταση.
Περίπου 97 χιλιόμετρα θα είναι υποθαλάσσια, ενώ τα υπόλοιπα τέσσερα θα βρίσκονται στην ξηρά. Ο σχεδιασμός προβλέπει δύο αγωγούς διαμέτρου 22 ιντσών, με δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Η Λευκωσία επικαλείται το Δίκαιο της Θάλασσας
Η Κυπριακή Δημοκρατία υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε κατασκευή ή λειτουργία του αγωγού χωρίς τη συγκατάθεσή της παραβιάζει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και στα ψηφίσματα 541 του 1983 και 550 του 1984 του Συμβουλίου Ασφαλείας, τα οποία θεωρούν νομικά άκυρη την ανακήρυξη του ψευδοκράτους και καλούν τα κράτη να μην το αναγνωρίζουν ή να το διευκολύνουν.
Η Λευκωσία ζητά από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να μεταφέρει στην Άγκυρα μήνυμα για συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο, εγκατάλειψη του σχεδίου και τερματισμό κάθε σχετικής δραστηριότητας.
Αγωγός με δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ευρώπη
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η κυπριακή κυβέρνηση στον αμφίδρομο χαρακτήρα του αγωγού.
Κατά την υπογραφή του μνημονίου, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ είχε δηλώσει ότι η υποδομή θα μπορούσε να μεταφέρει φυσικό αέριο από την Τουρκία προς την Κύπρο, αλλά και αντίστροφα, από την Κύπρο προς την Τουρκία και στη συνέχεια προς την Ευρώπη.
Η Λευκωσία εκτιμά ότι αυτό δημιουργεί ενδεχόμενο μελλοντικής χρήσης του αγωγού για τη μεταφορά φυσικού αερίου από κοιτάσματα που βρίσκονται σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα.
Η κυπριακή κυβέρνηση συνδέει την εξέλιξη αυτή με τις τουρκικές σεισμικές έρευνες και γεωτρητικές δραστηριότητες στην κυπριακή ΑΟΖ κατά την περίοδο 2019-2020.
Η ανησυχία για μόνιμη ενεργειακή διασύνδεση
Πέρα από την ενεργειακή διάσταση, η Λευκωσία θεωρεί ότι ο αγωγός εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια δημιουργίας μόνιμων υποδομών που συνδέουν τα κατεχόμενα με την Τουρκία.
Ανάλογο παράδειγμα αποτελεί ο υποθαλάσσιος αγωγός μεταφοράς νερού από την Τουρκία, ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία το 2015. Σύμφωνα με την κυπριακή κυβέρνηση, τέτοιες υποδομές ενισχύουν την οικονομική και πολιτική εξάρτηση των κατεχομένων από την Άγκυρα και συμβάλλουν στην εδραίωση της διαίρεσης του νησιού.
Η καταγγελία της Λευκωσίας στον ΟΗΕ έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για το Κυπριακό, λίγο πριν από την προγραμματισμένη για τις 26 Αυγούστου συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Η επιστολή της Μαρίας Μιχαήλ ζητά, τέλος, να κυκλοφορήσει ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και να δημοσιευθεί από τη Διεύθυνση Υποθέσεων Ωκεανών και Δικαίου της Θάλασσας.
