Λουλούδια, κεριά και μηνύματα μπροστά από το Βασιλικό Παλάτι – Ο Χάραλντ, που κυβέρνησε επί 35 χρόνια, αφήνει πίσω του μια βαθιά αγαπητή και εκσυγχρονισμένη μοναρχία
Η Νορβηγία βρίσκεται σε εθνικό πένθος μετά τον θάνατο του βασιλιά Χάραλντ Ε΄, με χιλιάδες πολίτες να συρρέουν στο Βασιλικό Παλάτι στο Όσλο για να αποτίσουν φόρο τιμής στον μονάρχη που παρέμεινε στον θρόνο για 35 χρόνια.
Ο Χάραλντ πέθανε την Παρασκευή 28 Αυγούστου, σε ηλικία 89 ετών, στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο, στις 06:35 τοπική ώρα. Η σορός του μεταφέρθηκε το ίδιο βράδυ από το νοσοκομείο στο Παλάτι, όπου τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα.
Το Σάββατο, η κεντρική λεωφόρος Karl Johan γέμισε από ανθρώπους που κρατούσαν λουλούδια, κεριά, νορβηγικές σημαίες, ζωγραφιές και χειρόγραφα μηνύματα για τον εκλιπόντα βασιλιά. Πολλοί περίμεναν επί ώρες για να βρεθούν κοντά στο Παλάτι, παρά τη βροχή.
Η κυβέρνηση έχει κηρύξει περίοδο εθνικού πένθους από την ημέρα του θανάτου του Χάραλντ έως και μετά την κηδεία του, η ημερομηνία της οποίας δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί. Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί στον Καθεδρικό Ναό του Όσλο.
Μια χώρα αποχαιρετά έναν ιδιαίτερα δημοφιλή βασιλιά
Ο Χάραλντ Ε΄ υπήρξε για δεκαετίες μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και δημοφιλείς προσωπικότητες της Νορβηγίας. Ανέβηκε στον θρόνο το 1991, μετά τον θάνατο του πατέρα του, βασιλιά Όλαφ Ε΄, και παρέμεινε επικεφαλής του νορβηγικού κράτους μέχρι τον θάνατό του.
Ο πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε τον περιέγραψε ως έναν μονάρχη που χαρακτηριζόταν από «αγάπη για τον λαό του», χιούμορ, ζεστασιά και ακλόνητη πίστη στους Νορβηγούς.
«Μια ολόκληρη χώρα πενθεί», δήλωσε ο πρωθυπουργός μετά την ανακοίνωση του θανάτου, υπογραμμίζοντας ότι ο Χάραλντ βοήθησε τους Νορβηγούς να βλέπουν «το καλύτερο στον εαυτό τους και ο ένας στον άλλον».
Η κληρονομιά του συνδέεται ιδιαίτερα με μια πιο ανοιχτή, σύγχρονη και ανθρώπινη μοναρχία. Ο Χάραλντ επέλεξε να βρίσκεται κοντά στην κοινωνία και συχνά μιλούσε με τρόπο άμεσο και προσωπικό, ενώ η βασιλική οικογένεια άνοιξε περισσότερο τις πόρτες της στο κοινό.
Από την εξορία του πολέμου στον νορβηγικό θρόνο
Ο Χάραλντ γεννήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1937 στο Skaugum, ως μοναχογιός του τότε διαδόχου Όλαφ και της διαδόχου Μάρθας. Ήταν ο πρώτος πρίγκιπας που γεννήθηκε στη Νορβηγία εδώ και περίπου 600 χρόνια.
Η παιδική του ηλικία σημαδεύτηκε από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όταν η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στη Νορβηγία το 1940, η βασιλική οικογένεια εγκατέλειψε τη χώρα. Ο μικρός Χάραλντ πέρασε σχεδόν πέντε χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με τη μητέρα του και τις δύο αδελφές του, ενώ ο πατέρας του και ο παππούς του συνέχισαν τον αγώνα από το εξωτερικό.
Μετά την επιστροφή της οικογένειας στη Νορβηγία, ο Χάραλντ εκπαιδεύτηκε στη χώρα και αργότερα υπηρέτησε στις νορβηγικές Ένοπλες Δυνάμεις. Ως διάδοχος ανέλαβε σταδιακά περισσότερες δημόσιες και συνταγματικές υποχρεώσεις, προετοιμαζόμενος για τον θρόνο.
Η γυναίκα που επέλεξε παρά την παράδοση
Μία από τις πιο σημαντικές προσωπικές αποφάσεις της ζωής του ήταν ο γάμος του με τη Σόνια Χάραλντσεν, μια γυναίκα που δεν προερχόταν από βασιλική ή αριστοκρατική οικογένεια.
Το ζευγάρι παντρεύτηκε το 1968, αφού ο Χάραλντ χρειάστηκε να περιμένει χρόνια προκειμένου να λάβει την απαραίτητη έγκριση για τον γάμο. Η Σόνια έγινε βασίλισσα όταν ο σύζυγός της ανέβηκε στον θρόνο το 1991.
Ο γάμος τους εξελίχθηκε σε μία από τις πιο σταθερές σχέσεις των ευρωπαϊκών βασιλικών οικογενειών. Η 58η επέτειος του γάμου τους θα ήταν στις 29 Αυγούστου, μία ημέρα μετά τον θάνατο του Χάραλντ.
Το βασιλικό ζεύγος απέκτησε δύο παιδιά: τον νέο βασιλιά Χάακον Η΄ και την πριγκίπισσα Μάρθα Λουίζα.
Ο Χάραλντ και η εικόνα μιας πιο ανοιχτής Νορβηγίας
Ο εκλιπών μονάρχης θεωρείται ότι συνέβαλε σημαντικά στη διαμόρφωση μιας πιο σύγχρονης εικόνας της νορβηγικής μοναρχίας.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν ομιλία του το 2016, όταν μίλησε ανοιχτά για τη διαφορετικότητα, την αγάπη και το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να είναι ο εαυτός του. Η φράση του ότι οι Νορβηγοί είναι άνθρωποι διαφορετικών φύλων, καταγωγών, σεξουαλικών προσανατολισμών και θρησκειών έγινε διεθνώς γνωστή και επαναφέρεται αυτές τις ημέρες από πολλούς πολίτες που τον αποχαιρετούν.
Αυτή ακριβώς η εικόνα του «βασιλιά όλων των Νορβηγών» φαίνεται να βρίσκεται στο επίκεντρο των μηνυμάτων που αφήνει ο κόσμος έξω από το Παλάτι.
Η Νορβηγία γυρίζει σελίδα
Ο θάνατος του Χάραλντ σηματοδοτεί και την έναρξη μιας νέας εποχής για τη νορβηγική μοναρχία.
Ο γιος του, ο 53χρονος Χάακον, έγινε αυτομάτως βασιλιάς τη στιγμή που πέθανε ο πατέρας του και είναι πλέον ο βασιλιάς Χάακον Η΄. Δεν απαιτείται στέψη για την ανάληψη του θρόνου, καθώς η Νορβηγία έχει καταργήσει τη συγκεκριμένη τελετή από το 1908. Ο νέος μονάρχης θα δώσει, ωστόσο, τον προβλεπόμενο όρκο ενώπιον του Κοινοβουλίου την Τρίτη.
Η σύζυγός του, Μετ Μαρίτ, είναι πλέον βασίλισσα, ενώ η 22χρονη Ίνγκριντ Αλεξάνδρα γίνεται διάδοχος του θρόνου και πριγκίπισσα διάδοχος.
Η Ίνγκριντ Αλεξάνδρα έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία: εάν κάποια στιγμή ανέβει στον θρόνο, θα γίνει η πρώτη γυναίκα μονάρχης της Νορβηγίας εδώ και περισσότερους από έξι αιώνες. Η ισχύουσα νομοθεσία περί διαδοχής επιτρέπει πλέον στο πρωτότοκο παιδί να κληρονομεί τον θρόνο ανεξαρτήτως φύλου.
Μια δύσκολη στιγμή για τη βασιλική οικογένεια
Η αλλαγή στον θρόνο πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η νορβηγική μοναρχία αντιμετωπίζει και σημαντικές προκλήσεις.
Τα τελευταία χρόνια έχουν προκαλέσει αντιδράσεις οι υποθέσεις που αφορούν το περιβάλλον της διαδόχου και πλέον βασίλισσας Μετ – Μαρίτ, καθώς και ο γιος της από προηγούμενη σχέση, Μάριο Μποργκ Χόιμπι, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο σοβαρών νομικών υποθέσεων.
Παράλληλα, η δημοσιότητα γύρω από τις σχέσεις της Μετ – Μαρίτ με τον Τζέφρι Επστάιν έχει δημιουργήσει πρόσθετη πίεση στη βασιλική οικογένεια. Ωστόσο, ο ίδιος ο Χάραλντ παρέμενε μέχρι το τέλος μία ιδιαίτερα δημοφιλής και ενοποιητική προσωπικότητα, γεγονός που αποτυπώνεται και στο κύμα λαϊκής συμμετοχής στο πένθος.
Το τελευταίο ταξίδι
Μετά την κηδεία του στον Καθεδρικό Ναό του Όσλο, ο Χάραλντ αναμένεται να ταφεί στο βασιλικό μαυσωλείο του φρουρίου Άκερσχους, όπου βρίσκονται μέλη της νορβηγικής βασιλικής οικογένειας.
Μέχρι τότε, η Νορβηγία παραμένει σε πένθος.
Στους δρόμους του Όσλο, τα λουλούδια, τα κεριά και τα προσωπικά μηνύματα των πολιτών σχηματίζουν ένα αυθόρμητο μνημείο για έναν βασιλιά που κυβέρνησε επί τρεις και πλέον δεκαετίες, αλλά κατάφερε να διατηρήσει μια ασυνήθιστα άμεση σχέση με τον λαό του.
Για τη Νορβηγία, ο θάνατος του Χάραλντ δεν σημαίνει μόνο το τέλος μιας 35χρονης βασιλείας. Είναι το κλείσιμο ενός ολόκληρου κεφαλαίου και η αρχή μιας νέας εποχής υπό τον Χάακον Η΄.
