Η AfD πέτυχε τον μεγάλο της στόχο στη Σαξονία-Άνχαλτ: αναδείχθηκε πρώτη δύναμη με διαφορά σχεδόν 26 μονάδων από το CDU. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι πλέον ένα άλλο: μπορεί να κυβερνήσει;
Τα πρώτα αποτελέσματα και οι προβολές του ARD δίνουν στην Εναλλακτική για τη Γερμανία 44,5%, έναντι μόλις 18,5% του CDU, σε ένα αποτέλεσμα που αποτελεί ιστορικό ρεκόρ για την AfD σε εκλογές κρατιδίου. Το 2021 είχε λάβει 20,8%, ενώ το CDU είχε κερδίσει τότε με 37,1%.
Η διαφορά είναι τόσο μεγάλη ώστε η εκλογική βραδιά στη Σαξονία-Άνχαλτ μετατρέπεται πλέον σε πολιτικό σεισμό για ολόκληρη τη Γερμανία. Όμως η AfD δεν έχει ακόμη στα χέρια της την πλειοψηφία που χρειάζεται για να σχηματίσει μόνη της κυβέρνηση.
44,5% αλλά όχι 42 έδρες
Η τοπική Βουλή διαθέτει 83 έδρες, επομένως για την απόλυτη πλειοψηφία απαιτούνται 42.
Με βάση την πρώτη προβολή, η AfD κινείται γύρω στις 39 έδρες. Το CDU εκτιμάται στις 16, η Αριστερά στις 8, οι Πράσινοι στις 8 και το SPD στις 7, ενώ το BSW βρίσκεται ακριβώς στο όριο του 5%.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα «κλειδιά» της βραδιάς.
Εάν το BSW περάσει το όριο του 5% και μπει στη Βουλή, η AfD παραμένει σαφώς κάτω από τις 42 έδρες. Εάν αντίθετα μείνει εκτός, οι έδρες που θα αναδιανεμηθούν μπορούν να ενισχύσουν την AfD, αλλά τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν δείχνουν ότι αυτό αρκεί κατ’ ανάγκην για αυτοδυναμία. Η καταμέτρηση συνεχίζεται και η τελική κατανομή των εδρών θα κριθεί από το επίσημο αποτέλεσμα.
Άρα, η AfD κέρδισε τις εκλογές, αλλά δεν έχει ακόμη κερδίσει την κυβέρνηση.
Και εδώ αρχίζει ο πραγματικός γρίφος
Ο επικεφαλής της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ, είχε προειδοποιήσει ήδη πριν από την κάλπη ότι δεν θέλει να αναλάβει την πρωθυπουργία του κρατιδίου εάν το κόμμα δεν διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία.
Ο λόγος είναι ότι, σύμφωνα με τη δική του θέση, μόνο μια αυτοδύναμη κυβέρνηση θα μπορούσε να εφαρμόσει πλήρως το πρόγραμμα της AfD.
Το αποτέλεσμα, επομένως, δημιουργεί μια παράδοξη κατάσταση: η AfD είναι μακράν το ισχυρότερο κόμμα, αλλά τα υπόλοιπα κόμματα μπορούν να εμποδίσουν την ανάληψη της εξουσίας από τον Ζίγκμουντ — εφόσον παραμείνουν πιστά στην προεκλογική τους δέσμευση να μην συνεργαστούν μαζί της.
Η CDU έχει ήδη αποκλείσει συνεργασία με την AfD, ενώ ο ίδιος ο Φρίντριχ Μερτς είχε αποκλείσει πριν από την εκλογή και συνεργασία με την Αριστερά.
Το πρόβλημα είναι ότι ούτε οι αντίπαλοι της AfD έχουν εύκολη λύση
Το εκλογικό αποτέλεσμα δημιουργεί έναν δύσκολο γρίφο και για τα υπόλοιπα κόμματα.
Με τα σημερινά δεδομένα, ένας συνασπισμός CDU–SPD–Πρασίνων δεν διαθέτει αρκετές έδρες για αυτοδύναμη κυβέρνηση. Η προσθήκη της Αριστεράς θα μπορούσε αριθμητικά να οδηγήσει σε πλειοψηφία, όμως η CDU έχει αποκλείσει συνεργασία μαζί της.
Εάν το BSW μπει στη Βουλή, οι επιλογές περιπλέκονται ακόμη περισσότερο. Το κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ έχει εμφανιστεί πιο ανοιχτό σε συνεργασία με την AfD σε σχέση με τα υπόλοιπα κόμματα, όμως ο ίδιος ο Ζίγκμουντ έχει μέχρι σήμερα επιμείνει ότι θέλει να κυβερνήσει μόνος.
Έτσι, το πιθανότερο σενάριο αυτή τη στιγμή δεν είναι μια εύκολη «κυβέρνηση AfD», αλλά μια περίοδος δύσκολων διαπραγματεύσεων για την εξεύρεση πλειοψηφίας.
Η AfD έγραψε ιστορία
Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα είναι ιστορικό.
Η AfD υπερδιπλασιάζει το ποσοστό της μέσα σε πέντε χρόνια, από 20,8% σε 44,5%, και καταγράφει το καλύτερο αποτέλεσμα που έχει πετύχει ποτέ σε εκλογές κρατιδίου.
Εάν τελικά καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, θα πρόκειται για την πρώτη φορά στη μεταπολεμική Γερμανία που ένα κόμμα της άκρας δεξιάς αναλαμβάνει την ηγεσία ενός ομόσπονδου κρατιδίου. Μέχρι σήμερα, το λεγόμενο Brandmauer —το πολιτικό «τείχος» που αποκλείει συνεργασία των παραδοσιακών κομμάτων με την AfD— έχει εμποδίσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Η AfD της Σαξονίας-Άνχαλτ έχει μάλιστα χαρακτηριστεί από την υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος της Γερμανίας ως «σίγουρα ακροδεξιά εξτρεμιστική», γεγονός που αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους τα υπόλοιπα κόμματα αρνούνται τη συνεργασία.
Βαρύ πλήγμα για τον Μερτς
Για τον Φρίντριχ Μερτς, το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά δυσάρεστο.
Το CDU καταγράφει μόλις 18,5%, από 37,1% το 2021, δηλαδή περίπου το μισό ποσοστό που είχε συγκεντρώσει πριν από πέντε χρόνια. Πρόκειται για ιστορικά χαμηλή επίδοση του κόμματος στο κρατίδιο.
Παράλληλα, η AfD αποδεικνύει ότι μπορεί να μετατρέψει τη μεγάλη δημοσκοπική της άνοδο στην ανατολική Γερμανία σε εκλογική κυριαρχία.
Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι απειλείται η καγκελαρία του Μερτς. Στέλνει όμως ένα ιδιαίτερα ισχυρό μήνυμα στο εσωτερικό του CDU, καθώς το κόμμα του καγκελάριου βλέπει την AfD να εδραιώνεται ως η ισχυρότερη πολιτική δύναμη σε τμήματα της ανατολικής Γερμανίας, ενώ η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα με την οικονομία και τη δημοτικότητά της.
«Γράψαμε ιστορία»
Ο Ζίγκμουντ πανηγύρισε το αποτέλεσμα λέγοντας ότι η AfD «έγραψε ιστορία» και χαρακτήρισε την ψήφο μήνυμα προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Και πράγματι, η εκλογική αναμέτρηση ξεπέρασε τα όρια ενός κρατιδίου 2,1 εκατομμυρίων κατοίκων. Η συμμετοχή έφθασε περίπου στο 76,5%, σε επίπεδο-ρεκόρ, δείχνοντας ότι η αναμέτρηση κινητοποίησε μαζικά τους ψηφοφόρους.
Το εντυπωσιακότερο, όμως, είναι ότι η AfD δεν χρειάζεται πλέον να αποδείξει ότι μπορεί να κερδίσει μια γερμανική εκλογική αναμέτρηση.
Το απέδειξε.
Το επόμενο τεστ είναι πολύ δυσκολότερο: μπορεί να μετατρέψει το 44,5% σε εξουσία;
Η απάντηση θα δοθεί τις επόμενες ημέρες, μέσα από έναν εξαιρετικά περίπλοκο γύρο διαπραγματεύσεων. Και όποια κι αν είναι η τελική κατάληξη στη Σαξονία-Άνχαλτ, το πολιτικό μήνυμα προς το Βερολίνο έχει ήδη σταλεί.
