Προθεσμίες, ψηφιακή καταγραφή και νέες υποχρεώσεις για τη ρύθμιση οφειλών
Νέους κανόνες στη διαχείριση των κόκκινων δανείων και στη διαδικασία ρύθμισης των οφειλών εισάγει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Οι προτεινόμενες αλλαγές αφορούν τόσο τις υποχρεώσεις των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) όσο και τα δικαιώματα των οφειλετών, με έμφαση στη διαφάνεια, στην τήρηση συγκεκριμένων προθεσμιών και στην ηλεκτρονική παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων.
Το νέο πλαίσιο καλύπτει περισσότερα από τη ρύθμιση μιας ληξιπρόθεσμης οφειλής. Περιλαμβάνει κανόνες για τη μεταβίβαση δανείων στη δευτερογενή αγορά, την ενημέρωση των δανειοληπτών, την εποπτεία των servicers και τις διαδικασίες που προηγούνται της αναγκαστικής εκτέλεσης.
Κεντρικό στοιχείο είναι η νέα διμερής διαδικασία διαπραγμάτευσης, με ανώτατο χρονικό όριο τους έξι μήνες υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Παράλληλα, προβλέπεται η ηλεκτρονική καταγραφή των βασικών σταδίων της επικοινωνίας μεταξύ πιστωτή και οφειλέτη, ώστε να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για τις προτάσεις, τις αντιπροτάσεις και την εξέλιξη κάθε υπόθεσης.
Ο servicer αποκτά κεντρικό ρόλο στις μεταβιβάσεις δανείων
Μία από τις σημαντικές αλλαγές αφορά τον ρόλο των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Με βάση το προτεινόμενο πλαίσιο, ο servicer δεν περιορίζεται στη διαχείριση και είσπραξη των οφειλών για λογαριασμό τραπεζών ή επενδυτικών σχημάτων, αλλά αναλαμβάνει και ρόλο διαμεσολαβητή στις πωλήσεις και μεταβιβάσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά.
Οι σχετικές συναλλαγές προβλέπεται να πραγματοποιούνται μέσω του servicer που διαχειρίζεται το συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο για λογαριασμό του αγοραστή, ενώ η σύμβαση διαχείρισης θα πρέπει να περιλαμβάνει την αντίστοιχη πολιτική διαμεσολάβησης.
Η ρύθμιση επιχειρεί να αποσαφηνίσει τις ευθύνες των εμπλεκομένων και να ενισχύσει την εποπτεία των συναλλαγών. Στο πλαίσιο αυτό, ενισχύονται οι υποχρεώσεις ενημέρωσης προς την Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ προβλέπονται κυρώσεις για περιπτώσεις μη παροχής των απαιτούμενων στοιχείων ή υποβολής ελλιπών και ανακριβών δεδομένων.
Ηλεκτρονικός φάκελος για κάθε διαπραγμάτευση
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ορίζεται ως αρμόδια αρχή για τη λειτουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας διαπραγμάτευσης και συναλλαγών επί μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Η πλατφόρμα θα λειτουργεί ως ενιαίο σημείο καταγραφής των βασικών σταδίων της διαδικασίας ρύθμισης. Σε αυτήν θα αποτυπώνονται η αίτηση του οφειλέτη, οι προτάσεις του πιστωτή, οι αντιπροτάσεις, οι απορρίψεις και, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία, η τελική έκβαση της διαπραγμάτευσης.
Ακόμη και όταν η επικοινωνία των δύο πλευρών γίνεται εκτός της πλατφόρμας, τα κρίσιμα βήματα θα πρέπει να καταχωρίζονται ηλεκτρονικά, σύμφωνα με τις προβλέψεις του σχεδίου νόμου.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένα καταγεγραμμένο ιστορικό της διαδικασίας, το οποίο θα μπορεί να αξιοποιείται για τον έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων και την εποπτεία της αγοράς.
Η Τράπεζα της Ελλάδος θα έχει τη δυνατότητα να ελέγχει αν τηρούνται οι προβλεπόμενες προθεσμίες, αν οι αιτήσεις εξετάζονται και αν παρέχονται οι απαιτούμενες πληροφορίες. Για παραβάσεις προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις και διορθωτικά μέτρα. Η εποπτική αρμοδιότητα, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η Τράπεζα της Ελλάδος θα αποφασίζει ποια ρύθμιση είναι κατάλληλη για κάθε οφειλέτη.
Δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για την οφειλή
Το σχέδιο νόμου ενισχύει τις υποχρεώσεις των servicers ως προς την ενημέρωση των δανειοληπτών. Οι οφειλέτες θα μπορούν να ζητούν χωρίς χρέωση αναλυτική εικόνα της οφειλής τους, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων, του ιστορικού πληρωμών και του τρόπου υπολογισμού τόκων, προμηθειών και εξόδων.
Σε περίπτωση που ο servicer δεν παρέχει τις προβλεπόμενες πληροφορίες, το νέο πλαίσιο προβλέπει, υπό τις σχετικές προϋποθέσεις, αναστολή της τοκοφορίας μέχρι να εκπληρωθεί η υποχρέωση ενημέρωσης.
Παράλληλα, προβλέπεται αυτόματος επανυπολογισμός της οφειλής στις περιπτώσεις όπου εφαρμόζονται τα αντίστοιχα ανώτατα όρια, χωρίς να απαιτείται ειδική αίτηση από τον οφειλέτη.
Οι διατάξεις αυτές αποσκοπούν στο να μπορούν οι δανειολήπτες να γνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το ύψος και τη σύνθεση των οφειλών τους, αλλά και να ελέγχουν τον τρόπο με τον οποίο αυτές υπολογίζονται.
Τι προβλέπεται πριν από έναν πλειστηριασμό
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διαδικασία που προηγείται ενός πλειστηριασμού. Το προτεινόμενο πλαίσιο προβλέπει την υποχρέωση του πιστωτή να υποβάλει έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης πριν από τον πλειστηριασμό, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις του νόμου.
Επιπλέον, ενισχύεται η προστασία οφειλετών που τηρούν ενεργή ρύθμιση. Εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, η εξυπηρέτηση της ρύθμισης συνδέεται με προστασία από ενέργειες όπως η καταγγελία της σύμβασης, η έκδοση διαταγής πληρωμής, οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί.
Η εφαρμογή των συγκεκριμένων διατάξεων θα εξαρτάται από τους όρους που θα προβλέπει το τελικό θεσμικό πλαίσιο και από το καθεστώς κάθε οφειλής.
Οι προθεσμίες της νέας διαδικασίας ρύθμισης
Το νομοσχέδιο εισάγει συγκεκριμένα χρονικά όρια για τα βασικά στάδια της διμερούς διαπραγμάτευσης. Στόχος είναι να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και να υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα τόσο για τον πιστωτή όσο και για τον οφειλέτη.
Με βάση τις προβλέψεις που περιγράφονται στο σχέδιο:
- Έως τρεις μήνες: ο πιστωτής, δηλαδή η τράπεζα ή ο servicer, έχει προθεσμία να απαντήσει σε πλήρη αίτηση διαπραγμάτευσης.
- Ένας μήνας: ο οφειλέτης έχει στη διάθεσή του έναν μήνα για να τοποθετηθεί επί της πρότασης του πιστωτή.
- Ένας μήνας και επιπλέον 15 ημέρες: εφόσον επιτευχθεί συμφωνία, προβλέπεται αντίστοιχο χρονικό περιθώριο για την ολοκλήρωση και υπογραφή των σχετικών εγγράφων.
- Έξι μήνες: η συνολική διαδικασία δεν θα πρέπει κανονικά να υπερβαίνει το συγκεκριμένο ανώτατο όριο.
Η προσφυγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών μπορεί, σύμφωνα με τις σχετικές προβλέψεις, να αναστείλει την εξέλιξη της διμερούς διαδικασίας μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Το χρονοδιάγραμμα συνοδεύεται από συνέπειες σε περίπτωση που ο πιστωτής δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του. Η καθυστέρηση θα καταγράφεται ηλεκτρονικά και, ανάλογα με την παράβαση και τις προϋποθέσεις που ορίζει το νομοσχέδιο, μπορεί να ενεργοποιούνται μέτρα σχετικά με την τοκοφορία και τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.
Τι ισχύει για τις εκκρεμείς υποθέσεις
Οι Διαδικασίες Επίλυσης Καθυστερήσεων που δεν έχουν ολοκληρωθεί κατά την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου προβλέπεται να υπαχθούν στις νέες διατάξεις.
Επιπλέον, για οφειλές που έχουν καταγγελθεί ή παρουσιάζουν καθυστέρηση άνω των 30 ημερών και δεν καλύπτονται από ενεργή ρύθμιση, ο δανειστής θα πρέπει να ενημερώσει τον οφειλέτη μέσα σε διάστημα τριών μηνών, σύμφωνα με τις προβλέψεις του σχεδίου νόμου.
Οι μεταβατικές ρυθμίσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για υποθέσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, καθώς καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστούν οι νέες υποχρεώσεις μετά την έναρξη ισχύος του νόμου.
Οι αντιδράσεις των εταιρειών διαχείρισης
Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων αναμένεται να θέσουν εκ νέου στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τις ενστάσεις τους για το προτεινόμενο πλαίσιο.
Οι servicers εκφράζουν επιφυλάξεις σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής των νέων υποχρεώσεων και εκτιμούν ότι θα χρειαστεί επαρκής χρόνος για την προσαρμογή των συστημάτων και των διαδικασιών τους.
Η διαβούλευση αναμένεται να καθορίσει τις τελικές διατυπώσεις και τις προϋποθέσεις εφαρμογής των ρυθμίσεων, πριν από την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο κατά άρθρο
Άρθρο 213 – Υποχρεώσεις και διαφάνεια των ΕΔΑΔΠ
Οι Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (servicers) υποχρεούνται να δημοσιοποιούν τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο στοιχεία για την οικονομική τους κατάσταση, τα μερίσματα, τις επενδύσεις σε συστήματα και προσωπικό, την εταιρική διακυβέρνηση, τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, τις επιδόσεις τους και τη διαχείριση παραπόνων δανειοληπτών. Παράλληλα, πρέπει να τηρούν διαρκώς τις προϋποθέσεις αδειοδότησης, να υποβάλλουν ετήσιο σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης στην ΤτΕ και να εφαρμόζουν αρχές δίκαιης και επιμελούς διαχείρισης.
Άρθρο 214 – Περιεχόμενο σύμβασης διαχείρισης πιστώσεων
Αλλάζει το περιεχόμενο της σύμβασης μεταξύ servicer και αγοραστή πιστώσεων. Η σύμβαση πρέπει πλέον να περιλαμβάνει ρήτρα που προβλέπει πολιτική διαμεσολάβησης για την πώληση απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά. Διαγράφεται η ειδικότερη αναφορά στην περίπτωση κατά την οποία ο ίδιος ο διαχειριστής αναλαμβάνει ρόλο συντονιστή της πώλησης. Η αλλαγή αφορά επομένως τον τρόπο με τον οποίο προβλέπεται συμβατικά η διαμεσολάβηση στις μεταβιβάσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά.
Άρθρο 215 – Πωλήσεις και μεταβιβάσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά
Καθιερώνεται υποχρεωτική διαμεσολάβηση του servicer στις πωλήσεις και μεταβιβάσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά. Συγκεκριμένα, οι πωλήσεις και μεταβιβάσεις πρέπει να γίνονται αποκλειστικά μέσω του διαχειριστή πιστώσεων που διαχειρίζεται τις συγκεκριμένες απαιτήσεις για λογαριασμό του αγοραστή πιστώσεων που προχωρά στην πώληση. Η διάταξη ενισχύει έτσι τον ρόλο του servicer στις δευτερογενείς συναλλαγές χαρτοφυλακίων απαιτήσεων.
Άρθρο 216 – Αρμόδια αρχή για την ηλεκτρονική πλατφόρμα NPLs
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ορίζεται ρητά ως αρμόδια αρχή όχι μόνο για τις ήδη προβλεπόμενες διατάξεις του ν. 5072/2023, αλλά και για την εφαρμογή του νέου άρθρου 24Α. Πρόκειται για την ηλεκτρονική πλατφόρμα συναλλαγών μη εξυπηρετούμενων δανείων. Με την αλλαγή αποσαφηνίζεται ποιος φορέας έχει την ευθύνη εφαρμογής και ελέγχου των συγκεκριμένων υποχρεώσεων που συνδέονται με την πλατφόρμα.
Άρθρο 217 – Κυρώσεις για ανακριβή ή ελλιπή στοιχεία
Εισάγεται νέα παράβαση για τους διαχειριστές πιστώσεων: εάν δεν υποβάλλουν στην Τράπεζα της Ελλάδος τα απαιτούμενα στοιχεία και πληροφορίες ή υποβάλλουν ανακριβή ή ελλιπή στοιχεία, μπορούν να υποστούν κυρώσεις. Παράλληλα, προβλέπεται ότι για τη δημοσιοποίηση των κυρώσεων που επιβάλλει η ΤτΕ εφαρμόζεται το άρθρο 60 του ν. 4261/2014. Έτσι ενισχύεται τόσο η υποχρέωση πληροφόρησης προς την εποπτική αρχή όσο και η δημοσιοποίηση των παραβάσεων.
Άρθρο 218 – Κυρώσεις για παραβάσεις στην ηλεκτρονική πλατφόρμα NPLs
Επεκτείνεται η αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την επιβολή κυρώσεων σε παραβάσεις που αφορούν πλέον και το άρθρο 24Α, δηλαδή το πλαίσιο της ηλεκτρονικής πλατφόρμας συναλλαγών μη εξυπηρετούμενων δανείων. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις είναι εκείνες που ήδη προβλέπει το άρθρο 27 του ν. 5072/2023. Η διάταξη καλύπτει παραβάσεις από διαχειριστές πιστώσεων, αγοραστές πιστώσεων και, όπου προβλέπεται, αντιπροσώπους τους.
Άρθρο 219 – Νέο πλαίσιο προστασίας οφειλετών
Προστίθεται νέο Κεφάλαιο στον ν. 5072/2023 με αντικείμενο την προστασία των οφειλετών και την αναστολή της τοκοφορίας. Το νέο πλαίσιο αποτελεί τη βάση για μια σειρά δικαιωμάτων των δανειοληπτών, μεταξύ άλλων για πρόσβαση σε αναλυτικά στοιχεία της οφειλής, αναστολή τόκων όταν ο servicer δεν ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του και προστασία συνεπών οφειλετών από ενέργειες είσπραξης. Οι ειδικότερες ρυθμίσεις εξειδικεύονται στα επόμενα άρθρα.
Άρθρο 220 – Διαφάνεια της οφειλής και αναστολή τοκοφορίας
Ο δανειολήπτης, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, αποκτά δικαίωμα να ζητήσει χωρίς χρέωση από τον servicer, εντός 45 ημερών, τις συμβάσεις και τροποποιήσεις της οφειλής, το ιστορικό πληρωμών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου και αναλυτική εικόνα κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και εξόδων. Αν ο servicer δεν ανταποκριθεί πλήρως στην προθεσμία, αναστέλλεται η τοκοφορία, μέχρι να παρασχεθούν τα στοιχεία.
Άρθρο 221 – Ανώτατο όριο τοκοφορίας απαιτήσεων
Θεσπίζεται μηχανισμός αυτόματου επανυπολογισμού των οφειλών με βάση τα ανώτατα όρια που προβλέπει το άρθρο 39 του ν. 3259/2004, με την επιφύλαξη ειδικότερων χαμηλότερων ορίων. Η εφαρμογή γίνεται αυτοδικαίως, χωρίς αίτηση του οφειλέτη. Τράπεζες, διάδοχοι, αγοραστές τιτλοποιημένων απαιτήσεων και servicers υποχρεούνται να κάνουν τον επανυπολογισμό και να αποτυπώνουν το νέο υπόλοιπο. Το μέτρο καλύπτει και απαιτήσεις που έχουν ήδη μεταβιβαστεί ή βρίσκονται σε διαδικασία εκτέλεσης.
Άρθρο 222 – Προστασία συνεπούς οφειλέτη
Όσο ισχύει ρύθμιση που ο οφειλέτης τηρεί, απαγορεύονται η καταγγελία, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί. Αν ο πιστωτής ή servicer παραβιάσει την προστασία, η πράξη είναι αυτοδικαίως άκυρη και πρέπει να πιστωθούν στον οφειλέτη πέντε μηνιαίες δόσεις και να παραταθεί η ρύθμιση κατά πέντε μήνες. Προβλέπεται επίσης πρόστιμο €50.000 έως €500.000 ανά δανειολήπτη, ενώ σε επαναλαμβανόμενες παραβάσεις αυστηροποιούνται οι κυρώσεις.
Άρθρο 223 – Νέες αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος
Επεκτείνεται η εξουσιοδοτική διάταξη που δίνει στην Τράπεζα της Ελλάδος τη δυνατότητα να ρυθμίζει με αποφάσεις της λεπτομέρειες για τους servicers. Προστίθενται ειδικά θέματα σχετικά με τη δημοσιοποίηση στοιχείων, την αξιολόγηση συμμόρφωσης, αλλά και την εφαρμογή των νέων υποχρεώσεων. Η ΤτΕ μπορεί έτσι να καθορίζει απαιτούμενες πληροφορίες, διαδικασίες και τεχνικές λεπτομέρειες για την εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης και την εφαρμογή του νέου πλαισίου.
Άρθρο 224 – Ετήσιος έλεγχος των servicers τιτλοποιήσεων με κρατική στήριξη
Οι διαχειριστές απαιτήσεων που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις οι οποίες συνδέονται με εγγύηση του Δημοσίου ή άλλο μηχανισμό δημόσιας στήριξης υποχρεούνται να υποβάλλονται κάθε χρόνο σε ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο. Ο έλεγχος καλύπτει, μεταξύ άλλων, αμοιβές και έξοδα όσων εμπλέκονται στην είσπραξη, καθώς και την αμοιβή του servicer. Περίληψη του πορίσματος δημοσιοποιείται, ενώ η πλήρης έκθεση αποστέλλεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Άρθρο 225 – Υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης πριν από πλειστηριασμό
Ο πιστωτής πρέπει να υποβάλλει στον οφειλέτη τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό έγγραφη πρόταση ρύθμισης. Η πρόταση πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη με βάση την αποπληρωτική και περιουσιακή δυνατότητα του οφειλέτη. Συνδέεται πλέον με τη νέα διαδικασία διμερούς ρύθμισης. Η υποχρέωση δεν αφορά επαναλαμβανόμενους πλειστηριασμούς και εξαιρούνται οι οφειλές νομικών προσώπων που χαρακτηρίζονται μεγάλες οντότητες.
Άρθρο 226 – Θεσμοθέτηση ειδικής διμερούς ρύθμισης
Δημιουργείται στον ν. 5072/2023 νέο Μέρος με τίτλο «Ειδική διαδικασία διμερούς ρύθμισης οφειλών». Πρόκειται για το θεσμικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίζονται τα επόμενα άρθρα: ποιοι υπάγονται, πώς υποβάλλεται η αίτηση, ποιες προθεσμίες έχουν δανειολήπτες και πιστωτές, πώς γίνεται η διαπραγμάτευση και ποια είναι η εποπτεία της διαδικασίας.
Άρθρο 227 – Ποιοι υπάγονται στη διμερή ρύθμιση
Θεσπίζεται ειδική διαδικασία διαπραγμάτευσης μεταξύ οφειλετών και εποπτευόμενων από την ΤτΕ τραπεζών, χρηματοδοτικών ιδρυμάτων και servicers. Η διαδικασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ανεξάρτητα από τον εξωδικαστικό μηχανισμό, ενώ η αίτηση δεν αποκλείει άλλη διαδικασία ρύθμισης. Δεν υπάρχει χρέωση του οφειλέτη για τη διαδικασία. Μπορούν να υπαχθούν οφειλές ακόμη και όταν έχει ξεκινήσει αναγκαστική εκτέλεση, εφόσον δεν έχει ολοκληρωθεί πλειστηριασμός με κατακύρωση.
Άρθρο 228 – Ορισμοί
Καθορίζονται οι βασικοί όροι της νέας διαδικασίας. Ως «εύλογες δαπάνες διαβίωσης» νοούνται οι δαπάνες που προσδιορίζονται από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. «Λύση ρύθμισης» είναι η τροποποίηση της σύμβασης με νέους όρους εξυπηρέτησης της οφειλής, ενώ «λύση οριστικής διευθέτησης» είναι συμφωνία για την οριστική εξόφληση, που μπορεί να περιλαμβάνει και μεταβολή κυριότητας εξασφαλίσεων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων, με συναίνεση του οφειλέτη.
Άρθρο 229 – Διαδικασία αίτησης και απάντησης του δανειστή
Όταν μια οφειλή καθυστερεί πάνω από 90 ημέρες, ο δανειστής πρέπει μέσα σε έως 60 ημέρες να ενημερώσει τον οφειλέτη για τη δυνατότητα διμερούς ρύθμισης. Ο οφειλέτης έχει δύο μήνες για να υποβάλει αίτηση και δικαιολογητικά. Ο δανειστής οφείλει να απαντήσει μέσα σε τρεις μήνες από την πλήρη αίτηση, λαμβάνοντας υπόψη εισόδημα, περιουσία και εύλογες δαπάνες διαβίωσης. Η απάντηση πρέπει να είναι πρόταση βιώσιμης ρύθμισης ή αιτιολογημένη απόρριψη.
Άρθρο 230 – Ανταπόκριση του οφειλέτη
Μετά την πρόταση του δανειστή, ο οφειλέτης έχει έναν μήνα για να την αποδεχθεί, να την απορρίψει ή να υποβάλει αιτιολογημένη αντιπρόταση. Αν δεν απαντήσει εγκαίρως, η διαδικασία θεωρείται περατωθείσα, εκτός εάν υπάρχει λόγος ανωτέρας βίας. Παράλληλα, για τα ίδια δάνεια ή πιστώσεις προβλέπεται περιορισμός στην επανυποβολή αίτησης από τον ίδιο οφειλέτη, χωρίς αυτό να επηρεάζει τυχόν διαδικασία άλλου συνοφειλέτη ή εγγυητή.
Άρθρο 231 – Υπογραφή της σύμβασης ρύθμισης
Μετά την αποδοχή της πρότασης, η σύμβαση ρύθμισης πρέπει να καταρτιστεί και να υπογραφεί μέσα σε έναν μήνα, με δυνατότητα μίας παράτασης 15 ημερών. Η σύμβαση αποτελεί εκτελεστό τίτλο για τις απαιτήσεις που περιλαμβάνει και ισχύει έναντι οφειλέτη, εγγυητών, συνοφειλετών και ασφαλειοδοτών που συμμετέχουν. Παράλληλα, επιτρέπει την εγγραφή συντηρητικής κατάσχεσης και προσημείωσης υποθήκης υπό τις προϋποθέσεις του ΚΠολΔ.
Άρθρο 232 – Ανώτατη διάρκεια διαδικασίας
Η διαδικασία διμερούς ρύθμισης αποκτά συγκεκριμένο ανώτατο χρονικό όριο: πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες από την υποβολή της πλήρους αίτησης. Με τη διάταξη επιχειρείται να αποφευχθεί η παρατεταμένη εκκρεμότητα μιας αίτησης χωρίς σαφές τέλος και να δημιουργηθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης μεταξύ οφειλέτη και δανειστή.
Άρθρο 233 – Τυποποίηση της αίτησης
Η διαδικασία ξεκινά με αίτηση του οφειλέτη, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα αναγκαία στοιχεία και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Βασική αλλαγή είναι ότι δεν απαιτείται επανυποβολή εγγράφων που έχουν ήδη κατατεθεί, εκτός εάν έχουν μεταβληθεί, χρειάζονται συμπλήρωση ή έχει λήξει η ισχύς τους. Έτσι επιχειρείται να περιοριστεί η γραφειοκρατία και η επαναλαμβανόμενη συλλογή δικαιολογητικών κατά τη διαδικασία ρύθμισης.
Άρθρο 234 – Ψηφιακή πλατφόρμα
Η διαδικασία της διμερούς ρύθμισης μεταφέρεται στην ψηφιακή πλατφόρμα του άρθρου 39 του ν. 4818/2021. Μέσω της πλατφόρμας πραγματοποιούνται τα βασικά στάδια της διαδικασίας και η επίτευξη συμφωνίας. Η επικοινωνία μεταξύ οφειλέτη, εγγυητή και δανειστή μπορεί να γίνεται και με άλλα μέσα, όμως κάθε πρόταση ρύθμισης, αντιπρόταση, απόρριψη ή συμφωνία πρέπει να καταχωρίζεται άμεσα από τον δανειστή στην πλατφόρμα.
Άρθρο 235 – Καλή πίστη και περιορισμός αναγκαστικής εκτέλεσης
Από την υποβολή πλήρους αίτησης έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι εσωτερικές λειτουργίες του δανειστή πρέπει να ενεργούν καλόπιστα και συντονισμένα. Παράλληλα, περιορίζονται τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης στην κύρια κατοικία του αιτούντος: δεν επιτρέπεται επίσπευση εκτέλεσης, λήψη ασφαλιστικών μέτρων, εγγραφή υποθήκης ή τροπή προσημείωσης. Εξαιρούνται η αναγγελία σε πλειστηριασμό τρίτου και η διατήρηση υφιστάμενων εμπράγματων ασφαλειών.
Άρθρο 236 – Ισχύς πληρεξουσιότητας
Η πληρεξουσιότητα που έχει χορηγηθεί για τη διενέργεια της διαδικασίας διμερούς ρύθμισης παραμένει σε ισχύ μέχρι να ανακληθεί, ανεξάρτητα από το πόσος χρόνος έχει περάσει από τη χορήγησή της. Εξαίρεση υπάρχει μόνο εφόσον ειδική διάταξη νόμου προβλέπει διαφορετικά. Η ρύθμιση αφορά συνεπώς τη διάρκεια της εξουσιοδότησης που χρησιμοποιείται για τη διεκπεραίωση της συγκεκριμένης διαδικασίας.
Άρθρο 237 – Σύνδεση με τον εξωδικαστικό μηχανισμό
Η νέα διμερής διαδικασία συνδέεται ρητά με τον εξωδικαστικό μηχανισμό. Αν ο οφειλέτης υποβάλει αίτηση στον εξωδικαστικό, αναστέλλονται οι προθεσμίες της διμερούς διαδικασίας μέχρι να ολοκληρωθεί ο εξωδικαστικός. Αντίστροφα, προηγούμενη υπαγωγή στον εξωδικαστικό δεν αποτελεί από μόνη της λόγο για να απορριφθεί νέα αίτηση διμερούς ρύθμισης. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα συνέχισης της διμερούς διαδικασίας μετά τη λήξη της διαδικασίας του εξωδικαστικού, με συγκεκριμένες προθεσμίες.
Άρθρο 238 – Εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδος
Η Τράπεζα της Ελλάδος ορίζεται αρμόδια αρχή για τον έλεγχο της εφαρμογής της διμερούς διαδικασίας από τους δανειστές. Ελέγχει τις προθεσμίες, την πληρότητα των απαντήσεων, την επικοινωνία και τη συμμόρφωση με το πλαίσιο. Μπορεί να διενεργεί ελέγχους, να ζητά τακτικά ή έκτακτα στοιχεία και να επιβάλλει κυρώσεις. Ωστόσο, δεν επιλύει εξατομικευμένες διαφορές μεταξύ οφειλέτη και δανειστή ως προς το περιεχόμενο της ρύθμισης.
Άρθρο 239 – Κυρώσεις από την ΤτΕ
Σε περίπτωση παραβίασης των υποχρεώσεων της νέας διμερούς διαδικασίας, η Τράπεζα της Ελλάδος μπορεί να επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις και διορθωτικά μέτρα. Οι κυρώσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με την ιδιότητα του δανειστή: εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις για servicers, πιστωτικά ιδρύματα και λοιπούς δανειστές. Η διάταξη συνδέει έτσι το νέο πλαίσιο ρύθμισης με το υφιστάμενο εποπτικό και κυρωτικό οπλοστάσιο της Τράπεζας της Ελλάδος.
Άρθρο 240 – Αυτόματη καταγραφή εκπρόθεσμων υποθέσεων
Αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία των τριών μηνών για απάντηση του δανειστή, η υπόθεση χαρακτηρίζεται αυτομάτως εκπρόθεσμη στην ψηφιακή πλατφόρμα. Τότε αναστέλλονται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση τόκων, ενώ δεν επιτρέπεται η έναρξη νέων μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης ή η συνέχιση εκκρεμών διαδικασιών, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Η πλατφόρμα ενημερώνει αυτόματα την ΤτΕ και η επαναλαμβανόμενη καθυστέρηση αποτελεί στοιχείο αξιολόγησης του δανειστή.
Άρθρο 241 – Επίλυση διαφορών
Ο Ελληνικός Χρηματοοικονομικός Μεσολαβητής αποκτά ρόλο διαμεσολάβησης μεταξύ δανειστών και οφειλετών για τη ρύθμιση μη εξυπηρετούμενων δανείων, συμπεριλαμβανομένων, όπου χρειάζεται, των εγγυητών. Υποβάλλει στην ΤτΕ τριμηνιαία συγκεντρωτική έκθεση για τις καταγγελίες και την έκβασή τους, καθώς και για τυχόν συστημικούς κινδύνους. Η ΤτΕ μπορεί να εξετάζει καταγγελίες για σκοπούς εποπτείας, αλλά δεν επιλύει την ατομική διαφορά.
Άρθρο 242 – Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Η Τράπεζα της Ελλάδος αποκτά την εξουσία να καθορίζει με αποφάσεις της τις λεπτομέρειες λειτουργίας της διμερούς διαδικασίας. Μεταξύ άλλων, θα ορίζει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τις ελάχιστες πληροφορίες των προτάσεων ρύθμισης, τον τρόπο συμμετοχής των εγγυητών, τα στοιχεία που μπορούν να ζητούνται από τους εποπτευόμενους φορείς και τα στάδια που θα εντάσσονται στην ψηφιακή πλατφόρμα. Προβλέπεται επίσης ρύθμιση για την ενημέρωση οφειλετών και εγγυητών.
Άρθρο 243 – Τελικές διατάξεις
Το άρθρο προσαρμόζει την ορολογία της νομοθεσίας στο νέο σύστημα. Όπου γίνεται αναφορά στον Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών, η παραπομπή νοείται πλέον ως παραπομπή στο νέο Μέρος της διμερούς ρύθμισης. Παράλληλα, η υφιστάμενη «ψηφιακή πλατφόρμα του Κώδικα Δεοντολογίας» μετονομάζεται σε «ψηφιακή πλατφόρμα διαδικασίας διμερούς ρύθμισης οφειλών» και όλες οι σχετικές παραπομπές προσαρμόζονται στη νέα ονομασία.
Άρθρο 244 – Μεταβατικές διατάξεις
Ρυθμίζεται η μετάβαση από τον υφιστάμενο Κώδικα Δεοντολογίας στο νέο σύστημα. Οι εκκρεμείς Διαδικασίες Επίλυσης Καθυστερήσεων που δεν έχουν ολοκληρωθεί κατά την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου υπάγονται στις νέες διατάξεις. Για ήδη καταγγελμένες ή καθυστερούμενες οφειλές άνω των 30 ημερών χωρίς ενεργή ρύθμιση, ο δανειστής πρέπει να ενημερώσει τον οφειλέτη μέσα σε τρεις μήνες. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα νέας αίτησης για ορισμένες ήδη ολοκληρωμένες διαδικασίες.
Άρθρο 245 – Καταργούμενες διατάξεις
Με την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου καταργούνται οι παράγραφοι 2 έως 4 του άρθρου 1 του ν. 4224/2013. Πρόκειται για τις διατάξεις που συνδέονται με το προηγούμενο θεσμικό πλαίσιο του Κώδικα Δεοντολογίας. Η κατάργηση ολοκληρώνει τη μετάβαση από την παλαιότερη διαδικασία στη νέα ειδική διαδικασία διμερούς ρύθμισης οφειλών που εισάγεται με τα άρθρα 226 και επόμενα.
