Στον «Επιτάφιο» του Περικλή, ο Θουκυδίδης βάζει τον μεγάλο στρατηγό να πει κάτι που δεν έχασε τίποτα από τη δύναμή του μετά από 2.400 χρόνια. Όποιος δεν συμμετέχει στα κοινά δεν θεωρείται από τους Αθηναίους φιλήσυχος πολίτης, αλλά άχρηστος.
- του Θανάση Παπαμιχαήλ, Επικοινωνιολόγος Συγγραφέας Οδηγών Πολιτικής Αυτοβελτίωσης
(Σ.Ο.Π.Α.
Η απάντηση του Περικλή στους αποχητές του χθες αλλά και του σήμερα!
Η λέξη δεν είναι τυχαία. Οι Αθηναίοι δεν μιλούν για κακό πολίτη ούτε για εχθρό της πόλης. Μιλούν για άχρηστο, για κάποιον που κρατά για τον εαυτό του ό,τι η πόλη χρειάζεται από όλους.
Η δημοκρατία, για τον Περικλή, δεν είναι ένα σύστημα που λειτουργεί από μόνο του. Είναι μια συλλογική πράξη
που ανανεώνεται κάθε μέρα, με τη γνώμη, την ψήφο και την ευθύνη καθενός.
Σήμερα πολλοί πολίτες απέχουν από τις κάλπες και δικαιολογούν την απόφασή τους με οργή. Οι πολιτικοί υποσχέθηκαν και δεν έκαναν, μίλησαν πολύ και άκουσαν λίγο, και η αποχή μοιάζει με δίκαιη τιμωρία.
Η οργή είναι κατανοητή. Η επιλογή όμως είναι λάθος, γιατί η τιμωρία δεν φτάνει ποτέ στον αποδέκτη που έχουμε στο μυαλό μας.
Ο πολιτικός δεν χάνει τίποτα από την αποχή σου. Εκλεγμένος με χαμηλή συμμετοχή κυβερνά ακριβώς όπως εκλεγμένος με υψηλή.
Όποιος μένει σπίτι δεν αφαιρεί εξουσία από κανέναν. Την παραχωρεί σε όσους ψηφίζουν, συχνά στους πιο οργανωμένους και στους πιο συμφεροντολόγους.
Τελικά τιμωρείται ο ίδιος ο πολίτης, γιατί αποφασίζουν άλλοι για λογαριασμό του.
Υπάρχει και κάτι πιο βαθύ. Η δημοκρατία στηρίζεται στην εμπιστοσύνη ότι οι πολλοί μπορούν να κρίνουν. Κάθε αποχή υπονομεύει αυτή την εμπιστοσύνη και δίνει επιχειρήματα σε όσους θέλουν λιγότερη συμμετοχή και περισσότερη εξουσία στα λίγα χέρια. Η δημοκρατία δεν καταρρέει πάντα με κάποιο πραξικόπημα. Πολλές φορές φθείρεται σιγά σιγά, όταν οι πολίτες παύουν να τη θεωρούν δική τους υπόθεση.
Η συμμετοχή δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι χειροκροτούμε. Σημαίνει ότι ψηφίζουμε, αλλά και ότι ελέγχουμε, ρωτάμε, διαφωνούμε και απαιτούμε λογοδοσία. Μπορούμε να στηρίξουμε νέα πρόσωπα, ανεξάρτητους υποψηφίους, ανθρώπους που δεν έχουν μηχανισμούς αλλά έχουν ιδέες.
Μπορούμε ακόμη και να ψηφίσουμε λευκό, ώστε η δυσαρέσκειά μας να καταγραφεί ως μήνυμα και όχι να χαθεί
ως σιωπή.
Ο Περικλής δεν ζητούσε από τους Αθηναίους να αγαπούν τους ηγέτες τους. Ζητούσε να νοιάζονται για την πόλη.
Η διάκριση αυτή χρειάζεται και σήμερα. Μπορούμε να είμαστε οργισμένοι με τους πολιτικούς και ταυτόχρονα υπεύθυνοι απέναντι στη δημοκρατία.
Η κάλπη είναι το μοναδικό μέσο με το οποίο η οργή γίνεται απόφαση. Όποιος την αφήνει άδεια δεν τιμωρεί ουσιαστικά κανέναν άλλον παρά μόνο το δικό του δικαίωμα να αποφασίζει
