Κατά τη διάρκεια των εργασιών, η Ελληνίδα υπουργός παρουσίασε τις βασικές προτεραιότητες της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής και συμμετείχε σε συζητήσεις για τις κοινές προκλήσεις των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών συστημάτων. Μεταξύ των θεμάτων που τέθηκαν ήταν οι εκπαιδευτικές ανισότητες, η ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων, οι δημογραφικές αλλαγές, η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, η σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και η ουσιαστική υποστήριξη των εκπαιδευτικών.
Σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η κ. Ζαχαράκη χαρακτήρισε τη συμμετοχή της στη Σύνοδο σημαντικό βήμα για την προετοιμασία της ελληνικής Προεδρίας, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι να αφήσει ένα ουσιαστικό εκπαιδευτικό αποτύπωμα, με ισχυρές βάσεις γνώσης, σύγχρονες δεξιότητες και περισσότερες ευκαιρίες μάθησης για όλους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις ιδιαιτερότητες του ελληνικού εκπαιδευτικού χάρτη, επισημαίνοντας ότι οι ανάγκες διαφέρουν σημαντικά ανάμεσα στα ολιγομελή σχολεία απομακρυσμένων νησιωτικών και ορεινών περιοχών και στα πολυπληθή σχολεία των μεγάλων αστικών κέντρων.
Η ελληνική συμμετοχή εντάσσεται στον κοινό προγραμματισμό με την Ιρλανδία και τη Λιθουανία, στο πλαίσιο της προετοιμασίας των τριών χωρών για τις επερχόμενες ευρωπαϊκές προεδρίες.
Οι βασικές προτεραιότητες της ελληνικής Προεδρίας
Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, η Ελλάδα επιδιώκει να συμβάλει στην αναβάθμιση των βασικών δεξιοτήτων, στη στήριξη των εκπαιδευτικών και στην προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων στις τεχνολογικές και κοινωνικές εξελίξεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αναμένεται να δοθεί στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, στη σύνδεσή της με την απασχόληση και την πράσινη μετάβαση, καθώς και στην έγκαιρη καταγραφή των αναγκών της αγοράς εργασίας. Στόχος είναι τα προγράμματα σπουδών και κατάρτισης να ανταποκρίνονται καλύτερα στις απαιτήσεις της παραγωγής και να προσφέρουν ουσιαστικές επαγγελματικές προοπτικές στους νέους.
Στις προτεινόμενες προτεραιότητες περιλαμβάνονται, επίσης, η ανώτατη εκπαίδευση, το Ευρωπαϊκό Πτυχίο, η διεθνοποίηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών αξιών και της δημοκρατίας στο σχολείο της ψηφιακής εποχής, με έμφαση στην κριτική σκέψη, την ενεργό πολιτειότητα και την υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας.
Η ελληνική Προεδρία συμπίπτει, παράλληλα, με τη συμπλήρωση 40 ετών από την έναρξη του προγράμματος Erasmus, γεγονός που προσφέρει την ευκαιρία να αναδειχθεί η συμβολή του στην ευρωπαϊκή εκπαιδευτική συνεργασία και στην κινητικότητα φοιτητών, μαθητών και καταρτιζομένων.
Η συνάντηση με την εκτελεστική αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Στο περιθώριο της Συνόδου, η Σοφία Ζαχαράκη συναντήθηκε με την εκτελεστική αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Κοινωνικά Δικαιώματα και τις Δεξιότητες, τις Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας και την Ετοιμότητα, Ροξάνα Μινζάτου.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι εκπαιδευτικές προτεραιότητες ενόψει του 2027, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων, στην αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και στη σύνδεση των εκπαιδευτικών διαδρομών με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Η Ελληνίδα υπουργός ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των εκπαιδευτικών στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, στη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων και στην προσαρμογή της διδασκαλίας στις σύγχρονες απαιτήσεις.
Παράλληλα, συζητήθηκαν τρόποι ενίσχυσης της συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να καταγράφονται αποτελεσματικότερα οι ανάγκες σε δεξιότητες και να σχεδιάζονται προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης με πρακτικό αντίκρισμα.
Η κ. Ζαχαράκη παρουσίασε ελληνικές πρωτοβουλίες, όπως η ανάπτυξη των Επαγγελματικών Ακαδημιών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ακαδημία Φαρμάκου στην Τρίπολη, οι νέοι οδηγοί κατάρτισης και οι μελέτες για τις ανάγκες σε δεξιότητες και την ενίσχυση των βασικών γραμματισμών.
Αναφέρθηκε, επίσης, στην τεχνική και συμβουλευτική υποστήριξη που παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της διαδικασίας Peer Counselling, στο πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου για την εκπαίδευση και των αλλαγών που εξετάζονται για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.
Από την πλευρά της, η Ροξάνα Μινζάτου παρουσίασε το νέο ευρωπαϊκό Πακέτο για την Εκπαίδευση (Education Package), το οποίο προγραμματίζεται να παρουσιαστεί τον Νοέμβριο του 2026 και αποτελεί μέρος της στρατηγικής για την «Ένωση Δεξιοτήτων» (Union of Skills).
Οι βασικοί άξονες του πακέτου αφορούν την ενίσχυση των θεμελιωδών δεξιοτήτων, τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των προοπτικών επαγγελματικής εξέλιξης των εκπαιδευτικών, καθώς και τον εκσυγχρονισμό των ψηφιακών εκπαιδευτικών υποδομών. Παράλληλα, αναδείχθηκε η σημασία των Ευρωπαϊκών Συμμαχιών Σχολείων για την ανταλλαγή καλών πρακτικών και την ανάπτυξη κοινών εκπαιδευτικών προσεγγίσεων.
Στο επίκεντρο οι επιδόσεις των μαθητών και οι αλλαγές στο ελληνικό σχολείο
Κατά την πρώτη ημέρα των εργασιών, η υπουργός Παιδείας συμμετείχε στη συζήτηση για τα αποτελέσματα του PISA 2025 και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα στην κατανόηση κειμένου, στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες.
Η κ. Ζαχαράκη αναφέρθηκε στην αύξηση του αριθμού των ελληνικών σχολείων που συμμετέχουν στη διεθνή αξιολόγηση, καθώς και στη σταδιακή αλλαγή της στάσης απέναντι στη διαδικασία. Όπως τόνισε, η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της διδασκαλίας και των μαθησιακών επιδόσεων.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι διαφορές ανάμεσα στα σχολεία των απομακρυσμένων περιοχών και εκείνα των μεγάλων αστικών κέντρων απαιτούν στοχευμένες παρεμβάσεις, ώστε όλα τα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας τους.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε τις αλλαγές που προωθούνται στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα 51 νέα και επικαιροποιημένα προγράμματα σπουδών, η εισαγωγή του πολλαπλού βιβλίου από τον Σεπτέμβριο του 2027 και η ενίσχυση των σχολικών βιβλιοθηκών.
Για την ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας και την αναβάθμιση των σχολικών βιβλιοθηκών έχει εξασφαλιστεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 56,21 εκατ. ευρώ. Η παρέμβαση προβλέπει τη δημιουργία και αναβάθμιση περισσότερων από 1.000 βιβλιοθηκών, καθώς και τον εμπλουτισμό των συλλογών σε περισσότερα από 8.000 σχολεία.
Ιδιαίτερη θέση στη συζήτηση είχε και ο Εθνικός Διάλογος για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, με την υπουργό να συνδέει τη μεταρρύθμιση με το περιεχόμενο της σχολικής εκπαίδευσης, τις μεθόδους διδασκαλίας και τη διασφάλιση ουσιαστικών γνώσεων και δεξιοτήτων για τους μαθητές.
Στο περιθώριο της Συνόδου, η κ. Ζαχαράκη συναντήθηκε, επίσης, με τον διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, Αντρέας Σλάιχερ, με αντικείμενο τη συνεργασία της Ελλάδας με τον Οργανισμό.
Η συνεργασία περιλαμβάνει μελέτες και αξιολογήσεις για τις προκλήσεις του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, όπως οι εκθέσεις «Improving Learning Outcomes in Greece» και «Education Policy Review». Στόχος είναι η αξιοποίηση διεθνών δεδομένων και επιστημονικών ευρημάτων για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων και της ποιότητας της εκπαίδευσης.
Ισότιμη πρόσβαση στη μάθηση σε κάθε στάδιο της ζωής
Η Σοφία Ζαχαράκη προήδρευσε, επίσης, ομάδας εργασίας με τη συμμετοχή εκπροσώπων εννέα ευρωπαϊκών χωρών, με αντικείμενο την ισότιμη πρόσβαση και συμμετοχή στην εκπαίδευση και την κατάρτιση σε όλες τις ηλικίες.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στη μείωση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων, στην υποστήριξη των μαθητών που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες και στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πολιτικών και χρηματοδοτικών εργαλείων.
Η ελληνική πλευρά ανέδειξε τη σημασία της έγκαιρης παρέμβασης, της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και της διά βίου μάθησης, παρουσιάζοντας πρωτοβουλίες όπως τα Τμήματα Ένταξης και το δωρεάν Ψηφιακό Φροντιστήριο.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πρόσβαση των παιδιών στο νηπιαγωγείο και στις ανάγκες της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. Όπως επισημάνθηκε, η έγκαιρη αναγνώριση των εκπαιδευτικών αναγκών και η κατάλληλη υποστήριξη αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ουσιαστική συμμετοχή όλων των παιδιών στη μαθησιακή διαδικασία.
Κατά τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, η Ελληνίδα υπουργός παρουσίασε στην ολομέλεια τα συμπεράσματα της ομάδας εργασίας.
Skills intelligence: Σύνδεση των εκπαιδευτικών επιλογών με τις ανάγκες της αγοράς
Ένα ακόμη βασικό θέμα των εργασιών ήταν η ανάπτυξη του ευρωπαϊκού συστήματος πληροφόρησης για τις δεξιότητες, γνωστού ως skills intelligence. Πρόκειται για τη συστηματική συλλογή και ανάλυση δεδομένων σχετικά με τις δεξιότητες που διαθέτουν οι πολίτες και εκείνες που θα χρειαστούν στο μέλλον.
Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει τον εντοπισμό ελλείψεων και την πρόβλεψη νέων αναγκών, σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνολογική εξέλιξη μεταβάλλει με ταχύ ρυθμό την εργασία και την καθημερινότητα.
Η κ. Ζαχαράκη υπογράμμισε ότι τα δεδομένα αποκτούν ουσιαστική αξία όταν μετατρέπονται σε συγκεκριμένες αποφάσεις για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Τόνισε, παράλληλα, την ανάγκη ύπαρξης αξιόπιστων και συγκρίσιμων στοιχείων, με ανάλυση ανά περιφέρεια και επαγγελματικό κλάδο.
Όπως ανέφερε, οι προβλέψεις για την αγορά εργασίας πρέπει να συνδυάζονται με την παρακολούθηση της επαγγελματικής πορείας των αποφοίτων, τα μαθησιακά αποτελέσματα και τη συμμετοχή εργοδοτών, κοινωνικών εταίρων και περιφερειακών αρχών.
Με αυτόν τον τρόπο, τα ευρήματα θα μπορούν να αξιοποιούνται για την ανανέωση των προγραμμάτων σπουδών, τον σχεδιασμό ειδικοτήτων, την υποστήριξη των εκπαιδευτικών και την ενίσχυση της διά βίου μάθησης.
Η υπουργός αναφέρθηκε, επίσης, στη δημογραφική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα, σημειώνοντας ότι ο αριθμός των παιδιών που εισέρχονται στην Α΄ Δημοτικού έχει μειωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Η εξέλιξη αυτή, όπως επεσήμανε, καθιστά αναγκαία την προσαρμογή του εκπαιδευτικού σχεδιασμού στις νέες συνθήκες και στις διαφορετικές ανάγκες κάθε περιοχής.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, με αιχμή την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, δημιουργούν νέες απαιτήσεις σε δεξιότητες. Για τον λόγο αυτό, χαρακτήρισε τον γλωσσικό και μαθηματικό γραμματισμό, καθώς και την επιστημονική σκέψη, θεμέλια για τη διαρκή απόκτηση γνώσεων.
Έμφαση δόθηκε ακόμη στον ψηφιακό γραμματισμό, στην αξιολόγηση της πληροφορίας και στην αναγνώριση ψευδών ειδήσεων. Η κ. Ζαχαράκη αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες για την εκπαίδευση μαθητών και εκπαιδευτικών στην Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και στο πλαίσιο ηθικής και υπεύθυνης αξιοποίησής της στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Στην ίδια κατεύθυνση, έγινε αναφορά και στην επικείμενη νομοθέτηση για την απαγόρευση της χρήσης πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 15 ετών, στο πλαίσιο της προστασίας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον.
Στρατηγικός σχεδιασμός για την επαγγελματική εκπαίδευση
Η υπουργός παρουσίασε ακόμη το Στρατηγικό Σχέδιο της Ελλάδας για την Επαγγελματική Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Διά Βίου Μάθηση 2025-2027, αναδεικνύοντας τον ρόλο του Κεντρικού Συμβουλίου Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης στον συντονισμό των συναρμόδιων υπουργείων και των εμπλεκόμενων φορέων.
Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η ενίσχυση της μαθητείας με τη συνδρομή ευρωπαϊκών πόρων, ο επαγγελματικός προσανατολισμός, η αυξανόμενη συμμετοχή των μαθητών στην επαγγελματική εκπαίδευση και η συστηματική παρακολούθηση της επαγγελματικής πορείας των αποφοίτων.
Όπως επισημάνθηκε, η σύνδεση του στρατηγικού σχεδιασμού με αξιόπιστα δεδομένα για τις ανάγκες της αγοράς εργασίας είναι καθοριστική για την αναβάθμιση της επαγγελματικής κατάρτισης και τη δημιουργία εκπαιδευτικών διαδρομών με ουσιαστικές προοπτικές απασχόλησης.
Επίσκεψη στην Ελληνική Κοινότητα Ιρλανδίας
Στο πλαίσιο της επίσκεψής της στο Δουβλίνο, η Σοφία Ζαχαράκη επισκέφθηκε την Ελληνική Κοινότητα Ιρλανδίας και το Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας, όπου συζήτησε με εκπροσώπους της Κοινότητας και εκπαιδευτικούς για τη λειτουργία του σχολείου, τις εκπαιδευτικές δράσεις και τις ανάγκες των ελληνικών οικογενειών της ομογένειας.
Κατά την επίσκεψη, απένειμε πιστοποιητικά ελληνομάθειας σε μία μαθήτρια και έναν γονέα μαθητών του Τμήματος, οι οποίοι πέτυχαν στις σχετικές εξετάσεις.
Το σχολείο λειτουργεί από το 2003 ως εκπαιδευτική δραστηριότητα της Κοινότητας και αποτελεί αναγνωρισμένο Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας και εξεταστικό κέντρο ελληνομάθειας. Σήμερα παρακολουθούν μαθήματα περίπου 150 άτομα, ενώ άλλα 300 άτομα από διάφορες περιοχές της Ιρλανδίας, συμπεριλαμβανομένης της Βόρειας Ιρλανδίας, έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον.
Η υπουργός αναφέρθηκε στην αναγνώριση επτά νέων Τμημάτων Ελληνικής Γλώσσας κατά την περίοδο 2025-2026, σε χώρες όπως η Λιβύη, η Γαλλία, η Τσεχία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Αρμενία.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της επέκτασης της καταβολής του ειδικού επιμισθίου και στο πέμπτο έτος απόσπασης των εκπαιδευτικών, καθώς και της έγκαιρης στελέχωσης των εκπαιδευτικών μονάδων του εξωτερικού.
Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, οι αποσπάσεις 156 εκπαιδευτικών ανακοινώθηκαν ήδη από τον Μάιο, διευκολύνοντας τον προγραμματισμό τόσο των ίδιων όσο και των σχολείων. Επιπλέον, έχουν τυπωθεί περισσότερα από 145.000 σχολικά βιβλία για τις ανάγκες των εκπαιδευτικών μονάδων του εξωτερικού.
Η συγκεκριμένη υποστήριξη συμπληρώνει το έργο περισσότερων από 750 αποσπασμένων εκπαιδευτικών, οι οποίοι συμβάλλουν στη διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και στην ενίσχυση των δεσμών των νεότερων γενεών της ομογένειας με την Ελλάδα.
Η επίσκεψη στο Δουβλίνο ανέδειξε, σύμφωνα με το υπουργείο, τη σημασία της συνεργασίας με τις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού και της ενίσχυσης της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης, σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνεται το ενδιαφέρον για τη διδασκαλία και την πιστοποίηση της ελληνικής γλώσσας.
