Τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας για τη δημιουργία και τη διακίνηση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών είναι εξαιρετικά ανησυχητικά. Οργανισμοί και φορείς, όπως η Europol, το Internet Watch Foundation και το National Center for Missing and Exploited Children, προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται πλέον συστηματικά από δράστες για τη δημιουργία αληθοφανών εικόνων κακοποίησης παιδιών αλλά και για την τροποποίηση πραγματικών φωτογραφιών ανηλίκων. Οι απεικονίσεις αυτές είναι σχετικά εύκολες στη δημιουργία μέσω της τεχνολογίας τους και αναπαριστούν ακόμη και ακραία και ειδεχθή περιστατικά κακοποίησης παιδιών και βρεφών.
- της Ζέφης Δημαδάμα, Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας, Αθήνας
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η περίπτωση των λεγόμενων «ψεύτικων» εικόνων που βασίζονται όμως σε «πραγματικά» παιδιά, σε φωτογραφίες παιδιών από τα κοινωνικά δίκτυα, τις οποίες ανεβάζουν οι γονείς, οι φίλοι ή οι συγγενείς και οι οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν για αυτούς τους σκοπούς. Για παράδειγμα, μια αθώα φωτογραφία από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ένα βρέφος, ένα παιδί ή έναν έφηβο που ποζάρει σε έναν καναπέ ή παίζει σε ένα οικείο περιβάλλον, στο δωμάτιό του ή στον κήπο του σπιτιού του, μπορεί εύκολα να αλλοιωθεί με τεχνητή νοημοσύνη και να μετατραπεί σε σεξουαλικοποιημένο ή κακοποιητικό υλικό.
Έτσι, ακόμη και αν δεν έχει υπάρξει φυσική κακοποίηση, το παιδί γίνεται θύμα ψηφιακής κακοποίησης και εκμετάλλευσης. Και δεν πρέπει καθόλου να μας ξεγελά το γεγονός ότι πρόκειται για μια ψηφιακή δημιουργία, γιατί οι επιπτώσεις είναι εξίσου σοβαρές όπως έκθεση, εκβιασμός, ψυχολογικό τραύμα, κοινωνικός στιγματισμός και ο διαρκής φόβος του παιδιού ότι η εικόνα θα εμφανίζεται στο διαδίκτυο ξανά και ξανά.
Το Internet Watch Foundation, ένας οργανισμός που ερευνά τέτοιου είδους φαινόμενα, ενημέρωσε ότι το 2023 εντοπίστηκαν χιλιάδες εικόνες τεχνητής νοημοσύνης που σχετίζονταν με σεξουαλική κακοποίηση παιδιών ή με σεξουαλικοποιημένες απεικονίσεις ανηλίκων. Οι δράστες μπορούν να παράγουν μεγάλες ποσότητες υλικού, να το προσαρμόζουν σε συγκεκριμένες «προτιμήσεις» και να το διακινούν μέσα από κλειστές ομάδες, κρυπτογραφημένες εφαρμογές ή σκοτεινά τμήματα του διαδικτύου.
Το Ίδρυμα ανέφερε ότι μέσα σε έναν μήνα εντοπίστηκαν περισσότερες από 20.000 εικόνες τέτοιου τύπου σε συγκεκριμένο διαδικτυακό χώρο, γεγονός που καταγράφει το πόσο γρήγορα μπορεί να παραχθεί μαζικά τέτοιου είδους υλικό με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Το στοιχείο αυτό θεωρήθηκε καμπανάκι κινδύνου, καθώς η δημιουργία ρεαλιστικών εικόνων κακοποίησης μπορεί να γίνει πολύ πιο εύκολα, αλλά και να διακινηθεί διασυνοριακά μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Ταυτόχρονα, τα στοιχεία δείχνουν μια έντονη ανακατανομή της φιλοξενίας παράνομων ιστοσελίδων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τους δράστες, οι οποίοι αντλούν μεγάλα κέρδη από τη δραστηριότητα αυτή, να μετακινούν τις υποδομές τους εκεί όπου θεωρούν ότι υπάρχει μικρότερος κίνδυνος εντοπισμού ή καθυστέρηση στην αφαίρεση του περιεχομένου.
Η προστασία των παιδιών αποτελεί προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία, δημιουργώντας συνεχώς νέες ανάγκες και προκλήσεις. Γι’ αυτό απαιτείται ένα συνεκτικό ευρωπαϊκό πλαίσιο, που θα συνδυάζει την πρόληψη, την ταχεία αφαίρεση παράνομου περιεχομένου και την ουσιαστική λογοδοσία των ψηφιακών πλατφορμών. Η εξεύρεση ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία των ανηλίκων, στην ιδιωτικότητα των χρηστών του διαδικτύου, στην ασφάλεια των επικοινωνιών, αλλά και στον αποτελεσματικό εντοπισμό και στην αφαίρεση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών από τις ψηφιακές πλατφόρμες αποτελεί σύνθετη πρόκληση.
Απέναντι σε αυτό το κυβερνοέγκλημα χρειάζεται σοβαρή συνεργασία μεταξύ εταιρειών τεχνολογίας, αρχών επιβολής του νόμου, οργανώσεων προστασίας των παιδιών, γονέων και εκπαιδευτικών. Ιδιαίτερα, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να ενημερώνονται ότι οι φωτογραφίες παιδιών που δημοσιεύονται δημόσια στο διαδίκτυο μπορεί να αντιγραφούν, να αποθηκευτούν και να χρησιμοποιηθούν κακόβουλα.
Η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να υπολείπεται. Η ψηφιακή ασφάλεια και οι βασικοί κανόνες της πρέπει να προηγούνται με αυστηρούς κανόνες, με ευθύνη και με διαρκή εγρήγορση.
