Μια νέα στρατηγική συνεργασία με ισχυρό γεωπολιτικό και οικονομικό αποτύπωμα φαίνεται να διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή, μετά τη συμφωνία Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας για τη δημιουργία σιδηροδρομικού διαδρόμου που θα ενώνει τις δύο χώρες μέσω Συρίας και Ιορδανίας.
Τα δύο κράτη υπέγραψαν μνημόνια συνεργασίας για την ανάπτυξη μιας νέας χερσαίας εμπορικής διαδρομής, η οποία στο μέλλον θα μπορούσε να επεκταθεί ακόμη και μέχρι το Ομάν. Στόχος του σχεδίου είναι να δημιουργηθεί ένα εναλλακτικό δίκτυο μεταφοράς εμπορευμάτων σε μια περίοδο όπου οι θαλάσσιες εμπορικές οδοί της περιοχής επηρεάζονται ολοένα και περισσότερο από γεωπολιτικές εντάσεις και ζητήματα ασφάλειας.
Το νέο project που αλλάζει τον χάρτη των μεταφορών
Σύμφωνα με Τούρκους αξιωματούχους, η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής, με στόχο τη μετατροπή της Μέσης Ανατολής σε βασικό κόμβο που θα συνδέει την Ασία με την Ευρώπη.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία ενός σύγχρονου χερσαίου δικτύου μεταφορών που θα ενισχύσει το εμπόριο και θα προσφέρει μια νέα εναλλακτική στις παραδοσιακές θαλάσσιες διαδρομές, οι οποίες τα τελευταία χρόνια βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο κρίσεων και συγκρούσεων.
Η επιστροφή του ιστορικού Σιδηροδρόμου Χετζάζ
Το φιλόδοξο σχέδιο συνδέεται άμεσα με την αναβίωση του ιστορικού Σιδηροδρόμου Χετζάζ, που είχε κατασκευαστεί στις αρχές του 20ού αιώνα κατά την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Η παλιά διαδρομή συνέδεε τη Μεδίνα με τη Δαμασκό και από εκεί με το σιδηροδρομικό δίκτυο που οδηγούσε στην Κωνσταντινούπολη. Τώρα, η αποκατάσταση και ο εκσυγχρονισμός μέρους αυτής της γραμμής θεωρείται από αναλυτές κομμάτι μιας μεγαλύτερης προσπάθειας δημιουργίας νέων εμπορικών και ενεργειακών αξόνων στη Μέση Ανατολή.
Τι αλλάζει για το σχέδιο IMEC
Η νέα συμφωνία έρχεται σε μια χρονική στιγμή όπου το μέλλον του IMEC, του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης, παραμένει αβέβαιο.
Το συγκεκριμένο project είχε παρουσιαστεί το 2023 με τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ινδίας, της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ισραήλ. Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η απουσία συμφωνίας εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ έχουν επιβραδύνει σημαντικά την πρόοδό του.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο νέος άξονας Τουρκίας – Σαουδικής Αραβίας δεν έρχεται απαραίτητα να αντικαταστήσει το IMEC, δημιουργεί όμως μια ισχυρή εναλλακτική διαδρομή που ενδέχεται να ενισχύσει τον ανταγωνισμό για τον έλεγχο των εμπορικών μεταφορών στην περιοχή.
Τα ανοιχτά ζητήματα και οι προκλήσεις
Παρά τις επίσημες ανακοινώσεις, αρκετά κρίσιμα στοιχεία του έργου παραμένουν άγνωστα. Μέχρι στιγμής δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα πληροφορίες για το συνολικό κόστος, το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης ή το μοντέλο χρηματοδότησης του project.
Παράλληλα, κομβικό ρόλο για την επιτυχία του σχεδίου θα παίξει η σταθερότητα στη Συρία αλλά και η γενικότερη κατάσταση ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Παρόλα αυτά, η συμφωνία δείχνει ξεκάθαρα ότι οι περιφερειακές δυνάμεις επενδύουν πλέον δυναμικά σε νέες χερσαίες υποδομές, επιδιώκοντας να δημιουργήσουν ασφαλέστερες και ταχύτερες εμπορικές διαδρομές σε μια εποχή όπου η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών αποτελεί βασικό ζήτημα για το παγκόσμιο εμπόριο.
