Νωρίτερα από ό,τι είχε ανακοινωθεί η υπογραφή του Μνημονίου – Ως τρόπαιο το πηγαίνει στους G7 ο Αμερικανός πρόεδρος
Σημαντική εξέλιξη στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν σηματοδοτεί η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ανοίγοντας τον δρόμο για την εφαρμογή της συμφωνίας που φιλοδοξεί να βάλει τέλος σε μήνες πολεμικής έντασης στη Μέση Ανατολή. Το μνημόνιο φέρει και την υπογραφή του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, το μνημόνιο προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, με στόχο την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας και των ενεργειακών ροών στην περιοχή.
Το Ορμούζ ανοίγει, αλλά όχι άμεσα
Παρότι αρχικά ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για άμεσο άνοιγμα των Στενών, στη συνέχεια διευκρίνισε ότι η πλήρης επαναλειτουργία τους θα ακολουθήσει την επίσημη υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας στη Γενεύη την ερχόμενη Παρασκευή.
Όπως εξήγησε, το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί θα αξιοποιηθεί για εργασίες αποναρκοθέτησης και την αποκατάσταση ασφαλών θαλάσσιων διαδρόμων, ώστε να μπορέσουν να επιστρέψουν σταδιακά τα εμπορικά πλοία και τα δεξαμενόπλοια.
Παρά τις ανακοινώσεις, η κίνηση στην περιοχή παραμένει περιορισμένη. Μέχρι το απόγευμα της Δευτέρας μόλις δύο πλοία είχαν καταγραφεί να εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών, αριθμός εξαιρετικά μικρός σε σύγκριση με τα περίπου 120 πλοία που διέρχονταν καθημερινά πριν από το ξέσπασμα της κρίσης.
Η ρήτρα που προκάλεσε συζητήσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αποκάλυψη του ιρανικού πρακτορείου Fars ότι η Τεχεράνη πρόσθεσε την τελευταία στιγμή ειδική ρήτρα σχετικά με τις «ναυτιλιακές υπηρεσίες» στο Στενό του Ορμούζ.
Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, η διατύπωση αυτή συνδέεται με την αναγνώριση της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στην περιοχή και ενδέχεται να ανοίγει τον δρόμο για την επιβολή τελών ή χρεώσεων σε διερχόμενα πλοία στο μέλλον.
Το ζήτημα των πιθανών διοδίων έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις σε αρκετές δυτικές χώρες, καθώς θεωρείται ότι θα μπορούσε να επηρεάσει το κόστος των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Η συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης προβλέπει την έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για μια πιο μόνιμη διευθέτηση των σχέσεων των δύο χωρών.
Στο τραπέζι αναμένεται να βρεθούν:
- Η σταδιακή άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν.
- Το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
- Η οικονομική ανασυγκρότηση και ανάπτυξη της χώρας.
- Η δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει πάντως ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα τις αμερικανικές δεσμεύσεις, παρά το θετικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί.
Δυσαρέσκεια στο Ισραήλ
Την ίδια ώρα, η συμφωνία προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ.
Κυβερνητικά στελέχη και πολιτικοί της αντιπολίτευσης εκφράζουν αμφιβολίες για τους όρους της συμφωνίας, ενώ ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν προτίθεται να αποχωρήσει από τις περιοχές που ελέγχει στον νότιο Λίβανο.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση κατά του Ισραήλ θα απαντηθεί άμεσα, ανεξάρτητα από τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι ΗΠΑ και το Ιράν.
Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει μέχρι στιγμής τοποθετηθεί επισήμως για τη συμφωνία.
Οι αγορές ψηφίζουν… αποκλιμάκωση
Η ανακοίνωση της συμφωνίας είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν σημαντικά καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν την επιστροφή των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι η πραγματική δοκιμασία θα ξεκινήσει μετά την υπογραφή της Παρασκευής, όταν θα φανεί αν οι δύο πλευρές μπορούν να μετατρέψουν το μνημόνιο κατανόησης σε μια βιώσιμη και μακροχρόνια συμφωνία που θα αλλάξει το γεωπολιτικό τοπίο της Μέσης Ανατολής.
