Η ανακοίνωση και η υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν από τον Ντόναλντ Τραμπ προκαλεί έντονους τριγμούς στο Ισραήλ, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να βρίσκεται αντιμέτωπος με μία από τις δυσκολότερες πολιτικές και διπλωματικές προκλήσεις των τελευταίων ετών. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, η εξέλιξη αυτή συνιστά στρατηγικό και πολιτικό πλήγμα για την ισραηλινή κυβέρνηση, μόλις τέσσερις μήνες πριν από τις εθνικές εκλογές.
Παρά τη βαρύτητα της συμφωνίας, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επέλεξε να μην τοποθετηθεί δημόσια. Όπως επισημαίνεται, ο Νετανιάχου βρίσκεται πλέον σχεδόν απομονωμένος διεθνώς ως προς την αντίθεσή του στη συμφωνία και την άποψή του ότι η πίεση προς την Τεχεράνη θα έπρεπε να συνεχιστεί.
Ακόμη και χώρες του Κόλπου που παραδοσιακά διατηρούσαν επιφυλάξεις απέναντι στο Ιράν, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, φέρονται να έχουν ταχθεί υπέρ της συμφωνίας, ευθυγραμμιζόμενες με τη γενικότερη περιφερειακή στάση.
Παρόμοιο είναι το κλίμα και στην Ουάσινγκτον. Σύμμαχοι του Νετανιάχου στους Ρεπουμπλικανούς αλλά και στα συντηρητικά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης αποφεύγουν να αμφισβητήσουν ανοιχτά μια συμφωνία που φέρει προσωπικά την υπογραφή του Ντόναλντ Τραμπ.
Σε αντίθεση με το 2015, όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε απευθυνθεί στο αμερικανικό Κογκρέσο καταγγέλλοντας τη συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα με το Ιράν, σήμερα τα περιθώρια αντίδρασής του εμφανίζονται σημαντικά περιορισμένα, καθώς μια δημόσια επίθεση στη νέα συμφωνία θα ισοδυναμούσε με ευθεία αντιπαράθεση με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Παρασκηνιακή ενόχληση και επιθέσεις κατά συνεργατών του Τραμπ
Παρότι η επίσημη γραμμή του Ισραήλ παραμένει συγκρατημένη, κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους σε ανεπίσημες ενημερώσεις προς δημοσιογράφους.
Την ίδια στιγμή, φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης που μέχρι πρότινος στήριζαν τόσο τον Νετανιάχου όσο και τον Τραμπ έχουν αρχίσει να ασκούν σκληρή κριτική στον Λευκό Οίκο. Σύμφωνα με το Axios, παρουσιαστής του ισραηλινού Channel 14 αποκάλεσε τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς «κάθαρμα», ενώ επιτέθηκε και στους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, κατηγορώντας τους ότι θυσιάζουν τα ισραηλινά συμφέροντα για οικονομικά οφέλη.
Οι αιχμές Τραμπ κατά Νετανιάχου
Κατά τη διάρκεια της συνόδου της G7, ο Ντόναλντ Τραμπ αναγνώρισε τη συνεργασία του με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ωστόσο δεν έκρυψε την ενόχλησή του για ορισμένες επιλογές της κυβέρνησής του.
«Ο Μπίμπι είναι καλός άνθρωπος. Μερικές φορές ενθουσιάζεται λίγο περισσότερο απ’ όσο πρέπει. Έχουμε μια καταπληκτική συνεργασία. Εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και εκείνος ο πολύ μικρός εταίρος», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, σύμφωνα με το Axios, είχε αναφέρει πως ο Νετανιάχου «δεν έχει καμία κρίση», σχολιάζοντας ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Βηρυτό που, κατά την αμερικανική πλευρά, θα μπορούσε να είχε θέσει σε κίνδυνο τις διαπραγματεύσεις.
Αιφνιδιασμός στην Ιερουσαλήμ
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι η ανακοίνωση της συμφωνίας προκάλεσε αιφνιδιασμό στην ισραηλινή ηγεσία. Αξιωματούχοι υποστήριζαν ακόμη και την επόμενη ημέρα ότι δεν είχαν λάβει το πλήρες κείμενο του μνημονίου κατανόησης.
Από την άλλη πλευρά, Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι ο Λευκός Οίκος διατηρούσε συνεχή επικοινωνία με το Ισραήλ καθ’ όλη τη διάρκεια των συνομιλιών και ότι η ισραηλινή κυβέρνηση δεν ζήτησε ποτέ επισήμως το τελικό κείμενο.
Ο ίδιος αξιωματούχος αποκάλυψε επίσης ότι ο Νετανιάχου φέρεται να είπε στους Τζέι Ντι Βανς, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ πως, εφόσον το Ιράν εφαρμόσει όσα έχει δεσμευτεί να πράξει στο πυρηνικό του πρόγραμμα, η συμφωνία ενδέχεται να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιτυχημένη.
Το «αγκάθι» του Λιβάνου και της Χεζμπολάχ
Το μεγαλύτερο σημείο τριβής αφορά τον Λίβανο. Το μνημόνιο προβλέπει ότι η εκεχειρία επεκτείνεται και στο μέτωπο Ισραήλ – Χεζμπολάχ, ενώ μια τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο.
Ωστόσο, στενός συνεργάτης του Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί πως δεσμεύεται από το συγκεκριμένο σκέλος της συμφωνίας. Όπως ανέφερε, ο πρωθυπουργός έχει ήδη ενημερώσει τον Τραμπ ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν πρόκειται να αποχωρήσουν από τον νότιο Λίβανο εάν προηγουμένως δεν αφοπλιστεί πλήρως η Χεζμπολάχ.
Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχθηκε δημόσια τη διαφωνία αυτή, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Έχουμε μια μικρή διαφωνία για τον Λίβανο».
Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι η συμφωνία δεν συνιστά μονομερή εκεχειρία και ότι το Ισραήλ διατηρεί το δικαίωμα στρατιωτικής απάντησης σε περίπτωση επίθεσης από τη Χεζμπολάχ.
Δύσκολη πολιτική συγκυρία για τον Νετανιάχου
Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, καθώς οι επικρίσεις προέρχονται από έναν πρόεδρο που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ο πιο στενός σύμμαχος του Ισραήλ στη διεθνή σκηνή.
Όπως καταλήγει το Axios, ακόμη και πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών με τους οποίους ο Νετανιάχου είχε κατά καιρούς έντονες διαφωνίες δεν είχαν εκφραστεί τόσο ανοιχτά και τόσο επικριτικά απέναντι στις επιλογές της ισραηλινής κυβέρνησης όσο ο Ντόναλντ Τραμπ τις τελευταίες ημέρες.