Στην τελική ευθεία προς επίλυση το θέμα που εκκρεμεί από το 1971;
Μια κίνηση με ισχυρό πολιτικό και διπλωματικό συμβολισμό φαίνεται να πραγματοποιεί ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δίνοντας εντολή για την επανέναρξη των συνομιλιών σχετικά με την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, ενός ζητήματος που εδώ και δεκαετίες βρίσκεται στο επίκεντρο των σχέσεων της Τουρκίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Η απόφαση έρχεται λίγες εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα φιλοξενηθεί στην Τουρκία, αλλά και πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα, όπου αναμένεται να κυριαρχήσουν οι συζητήσεις για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή και τον ρόλο της Τουρκίας στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Σύμφωνα με το Reuters, το ζήτημα της Χάλκης είχε τεθεί προσωπικά από τον Τραμπ στις συνομιλίες που είχε με τον Τούρκο πρόεδρο κατά το προηγούμενο διάστημα, με την Ουάσιγκτον να διατηρεί διαχρονικά το ενδιαφέρον της για την επαναλειτουργία της ιστορικής σχολής.
Το μήνυμα προς τη Δύση
Διπλωματικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι η πρωτοβουλία Ερντογάν αποτελεί ένα μήνυμα καλής θέλησης προς τη Δύση σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιδιώκει να εμφανιστεί ως απαραίτητος εταίρος τόσο για το ΝΑΤΟ όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η επαναλειτουργία της Χάλκης αποτελεί πάγιο αίτημα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ενώ επί δεκαετίες βρίσκεται και στην ατζέντα της αμερικανικής διπλωματίας ως ζήτημα θρησκευτικών ελευθεριών και προστασίας των χριστιανικών κοινοτήτων.
Ο μητροπολίτης Χαλκηδόνος Εμμανουήλ, στενός συνεργάτης του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, επιβεβαίωσε ότι οι διαδικασίες εισέρχονται σε νέα φάση, καθώς το τουρκικό Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης έλαβε εντολή να συνεχίσει τις επαφές με την επιτροπή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Ένα ζήτημα που παραμένει ανοικτό από το 1971
Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ιδρύθηκε το 1844 και υπήρξε επί δεκαετίες το σημαντικότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εκπαιδεύοντας γενιές ορθόδοξων κληρικών.
Το 1971 η λειτουργία της ανεστάλη από το τουρκικό κράτος, εξέλιξη που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και μετατράπηκε σε ένα από τα πλέον ευαίσθητα θέματα στις σχέσεις της Τουρκίας με τον ορθόδοξο κόσμο.
Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επαναλειτουργίας, η απόφαση για επανεκκίνηση των συνομιλιών θεωρείται από πολλούς το σημαντικότερο βήμα που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια προς την κατεύθυνση επίλυσης ενός ζητήματος που παραμένει ανοιχτό εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η νέα αυτή κινητικότητα θα οδηγήσει σε ουσιαστικές αποφάσεις ή αν θα παραμείνει μια διπλωματική χειρονομία ενόψει της κρίσιμης Συνόδου του ΝΑΤΟ και της συνάντησης Ερντογάν – Τραμπ στην Άγκυρα.
